Bia\u0142oru\u015b jest krajem, kt\u00f3ry zajmuje hybrydowy, niepewny status w wojnie rosyjsko-ukrai\u0144skiej. Rodzi to diametralnie odmienne oceny roli Mi\u0144ska w agresji Moskwy: od statusu sojusznika agresora i wsp\u00f3lnika do statusu pa\u0144stwa pozbawionego podmiotowo\u015bci i okupowanego. Ale czy s\u0142uszne jest przekonanie, \u017ce re\u017cim \u0141ukaszenki jest produktem zewn\u0119trznych si\u0142 z\u0142a, za kt\u00f3re Bia\u0142orusini nie ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015bci?<\/p>\n
21 pa\u017adziernika grupa deputowanych ludowych z\u0142o\u017cy\u0142a do Rady Najwy\u017cszej projekt uchwa\u0142y „O o\u015bwiadczeniu Rady Najwy\u017cszej Ukrainy o uznaniu terytorium Republiki Bia\u0142oru\u015b za czasowo okupowane przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105 i apel do spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej z pro\u015bb\u0105 o uznanie terytorium Republiki Bia\u0142oru\u015b za czasowo okupowane przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105”. W nocie wyja\u015bniaj\u0105cej inicjatorzy twierdz\u0105, \u017ce nadszed\u0142 czas, aby oficjalnie uzna\u0107 fakt okupacji terytori\u00f3w Republiki Bia\u0142oru\u015b przez zbrojne formacje Federacji Rosyjskiej. Aby uzasadni\u0107 poprawno\u015b\u0107 tego sformu\u0142owania, pos\u0142owie uciekaj\u0105 si\u0119 do historycznej retrospektywy. Ale ich ocena wydarze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci jest, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, dyskusyjna.<\/p>\n
Autorzy rezolucji uwa\u017caj\u0105, \u017ce „faktyczna okupacja przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105 terytorium Republiki Bia\u0142oru\u015b rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1995 roku po zniszczeniu symboli bia\u0142oruskiej pa\u0144stwowo\u015bci”. A ostateczna rejestracja okupacji mia\u0142a miejsce w 1996 roku, kiedy „re\u017cim \u0141ukaszenki, przy decyduj\u0105cym udziale Kremla, dokona\u0142 ca\u0142kowitego przej\u0119cia w\u0142adzy”. W dokumencie wspomina si\u0119 tak\u017ce o hybrydowym charakterze okupacji, pokojowych protestach Bia\u0142orusin\u00f3w, poparciu Putina dla re\u017cimu \u0141ukaszenki. Ale data rozpocz\u0119cia „otwartej okupacji” to 10 lutego 2022 r. – pocz\u0105tek \u0107wicze\u0144 „Union Resolve-2022”, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 prekursorem rosyjskiej inwazji w Ukrain\u0119 podczas wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej.<\/p>\n
Inicjatorami uznania Bia\u0142orusi za pa\u0144stwo okupowane s\u0105 poszczeg\u00f3lni przedstawiciele bia\u0142oruskiej opozycji. I cytuj\u0105 swoje tezy na rzecz og\u0142oszenia takiego statusu. By\u0107 mo\u017ce g\u0142\u00f3wnym argumentem jest to, \u017ce kontrola nad terytorium Bia\u0142orusi znalaz\u0142a si\u0119 pod cz\u0119\u015bciow\u0105 kontrol\u0105 Federacji Rosyjskiej. I jest bezpo\u015brednio wykorzystywany do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w sfery wojskowej przez pa\u0144stwo agresora.<\/p>\n
Przyj\u0119cie projektu uchwa\u0142y, zdaniem jego autor\u00f3w, rozwi\u0105\u017ce kilka kwestii. Stworzy podstaw\u0119 prawn\u0105 do apelowania do spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej o pozbawienie rz\u0105du \u0141ukaszenki mi\u0119dzynarodowej osobowo\u015bci prawnej. Zatrzyma udzia\u0142 Bia\u0142orusi w organizacjach mi\u0119dzynarodowych i zsynchronizuje sankcje wobec Rosji i Bia\u0142orusi jako terytorium okupowanego. Wyeliminuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 obchodzenia przez Rosj\u0119 sankcji przez Bia\u0142oru\u015b i wykorzystywania tego kraju jako strefy offshore.<\/p>\n
Na pierwszy rzut oka brzmi obiecuj\u0105co. Ale w praktyce po\u017c\u0105dany efekt uznania Bia\u0142orusi za kraj okupowany najprawdopodobniej nie b\u0119dzie. Ale przemiana Bia\u0142orusi ze wsp\u00f3lnika agresji w ofiar\u0119 mo\u017ce pozbawi\u0107 Ukrain\u0119 wa\u017ckich argument\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci. Pr\u00f3ba ca\u0142kowitego oddzielenia re\u017cimu \u0141ukaszenki od ca\u0142ej Bia\u0142orusi jest dobrym posuni\u0119ciem politycznym, ale nie do ko\u0144ca prawdziwym. Proponowane przez autor\u00f3w uchwa\u0142y podstawy uznania naszych p\u00f3\u0142nocnych s\u0105siad\u00f3w za okupowanych s\u0105 powierzchowne i s\u0142abe prawnie.<\/p>\n
Nawet w prawie mi\u0119dzynarodowym nie ma zgody co do wyczerpuj\u0105cej listy cech, wed\u0142ug kt\u00f3rych akt okupacji m\u00f3g\u0142by by\u0107 jednoznacznie kwalifikowany. Je\u015bli zag\u0142\u0119bisz si\u0119 g\u0142\u0119biej, to formalnie Bia\u0142oru\u015b nie spe\u0142nia wi\u0119kszo\u015bci kryteri\u00f3w, aby zosta\u0107 og\u0142oszonym krajem okupowanym. A w\u015br\u00f3d nich – status pa\u0144stwa ofiary, b\u0119d\u0105cy w stanie wojny, gwa\u0142towny charakter inwazji si\u0142 zbrojnych innego pa\u0144stwa, ustanowienie przez okupant\u00f3w w\u0142asnej administracji.<\/p>\n
Ale wojska rosyjskie przyby\u0142y na Bia\u0142oru\u015b za pe\u0142n\u0105 zgod\u0105 w\u0142adz bia\u0142oruskich. Bia\u0142oru\u015b \u0142askawie zapewni\u0142a Moskwie swoj\u0105 infrastruktur\u0119 wojskow\u0105 i przestrze\u0144 powietrzn\u0105 do ataku w Ukrain\u0119. Re\u017cim \u0141ukaszenki dostarcza bro\u0144, czo\u0142gi, amunicj\u0119 armii agresora. Wymienia dane wywiadowcze, leczy rannych i zapewnia szlaki komunikacyjne dla ruchu rosyjskiego wojska. I od czasu do czasu dopuszcza si\u0119 prowokacji i grozi przyst\u0105pieniem do wojny po stronie Kremla. Bia\u0142oru\u015b, z ca\u0142ym szacunkiem dla niekt\u00f3rych antyrosyjskich opozycjonist\u00f3w, jako\u015b nie pasuje do wizerunku zupe\u0142nie niewinnej ofiary agresji. Z punktu widzenia prawa mi\u0119dzynarodowego jest bardziej jak wsp\u00f3lnik agresora lub jego uleg\u0142y satelita.<\/p>\n
Uznanie Bia\u0142orusi za pa\u0144stwo okupowane lub wsp\u00f3lnika agresora ma nie tylko aspekt prawny. To bardziej kwestia polityki, etyki i moralno\u015bci. A tak\u017ce wp\u0142yw na ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo bia\u0142oruskie. Je\u015bli Bia\u0142oru\u015b jest okupowana, to nie ponosi \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci za u\u0142atwianie i wspieranie rosyjskiej agresji w Ukrain\u0119. Wr\u0119cz przeciwnie, Bia\u0142orusini s\u0105 tymi samymi niewinnymi ofiarami moskiewskiego imperializmu, kt\u00f3re same potrzebuj\u0105 wyzwolenia spod ucisku Kremla. Czy takie stwierdzenie pytania by\u0142oby poprawne? W\u0105tpliwe.<\/p>\n
Tylko na pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce re\u017cim \u0141ukaszenki sam si\u0119 powsta\u0142 Ja sam znik\u0105d. Czy mo\u017cna go wys\u0142a\u0107 z Moskwy, aby stan\u0105\u0142 na czele administracji okupacyjnej i zamieni\u0142 kraj w kolejn\u0105 prowincj\u0119 Federacji Rosyjskiej? Nie, to nieprawda. Sami Bia\u0142orusini doprowadzili \u0141ukaszenk\u0119 do w\u0142adzy w 1994 roku. G\u0142osowali na niego wi\u0119cej ni\u017c raz w wyborach. Popierali jego autorytarne maniery, zniszczenie opozycji politycznej, blisk\u0105 przyja\u017a\u0144 z Rosj\u0105, rusyfikacj\u0119 i degeneracj\u0119 to\u017csamo\u015bci narodowej. Tak, byli tacy, kt\u00f3rzy walczyli z systemem. Ale du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 bia\u0142oruskiego spo\u0142ecze\u0144stwa szczerze lubi\u0142a kurs „fuhrera ziemniaczanego”. Zw\u0142aszcza w latach stabilno\u015bci gospodarczej. Ale co za grzech do ukrycia, niekt\u00f3rzy Ukrai\u0144cy podziwiali r\u00f3wnie\u017c tward\u0105 r\u0119k\u0119 „Bacca”.<\/p>\n
Dla niekt\u00f3rych wstyd b\u0119dzie przyzna\u0107, ale Bia\u0142orusini s\u0105 odpowiedzialni za swoj\u0105 w\u0142adz\u0119. Za brak spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Za pozwolenie jednej osobie rz\u0105dzi\u0107 krajem przez 28 lat i uczynienie z niego najbli\u017cszego sojusznika pa\u0144stwa agresora. Za niewystarczaj\u0105c\u0105 aktywno\u015b\u0107 podczas protest\u00f3w. Za b\u0142\u0119dy w wyborach. Ze strachu, niezdecydowania i samooszukiwania si\u0119.<\/p>\n
To nie Putin mianowa\u0142 \u0141ukaszenk\u0119 na prezydenta Bia\u0142orusi. Rosja nie utworzy\u0142a aparatu represji bia\u0142oruskiego KGB, policji i innych struktur, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 w\u0142adza „bulbof\u00fchrera”. Aparat administracyjny, kt\u00f3ry pos\u0142usznie wykonuje polecenia dyktatora, tworz\u0105 Bia\u0142orusini, a nie Rosjanie. W ko\u0144cu sam \u0141ukaszenka mia\u0142 wyb\u00f3r, w kt\u00f3rym kierunku rozwija\u0107 kraj i z kim si\u0119 przyja\u017ani\u0107. Uda\u0142o mu si\u0119.<\/p>\n
Je\u015bli Bia\u0142oru\u015b uzyska status pa\u0144stwa okupowanego, mo\u017ce usun\u0105\u0107 ze spo\u0142ecze\u0144stwa bia\u0142oruskiego kwesti\u0119 moralnej odpowiedzialno\u015bci za stworzenie okrutnej dyktatury w centrum Europy i uczynienie z niej bazy wypadowej do ataku na s\u0105siedni kraj. To nie my. Absolutnie nie jeste\u015bmy zaanga\u017cowani w rosyjsk\u0105 agresj\u0119 i tworzenie re\u017cimu \u0141ukaszenki. Nikt nas o to nie prosi\u0142, nie mogli\u015bmy nic zrobi\u0107, nie mo\u017cemy by\u0107 pot\u0119pieni, sami musimy \u017ca\u0142owa\u0107. To by\u0142by b\u0142\u0105d.<\/p>\n
Bia\u0142orusini powinni czu\u0107 si\u0119 winni i fakt, \u017ce ich pa\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 trampolin\u0105 do ataku na inne pa\u0144stwo. Poziom zaanga\u017cowania i skala ich odpowiedzialno\u015bci za rosyjsk\u0105 agresj\u0119. Przejd\u017a przez pewne przemy\u015blenie i pokut\u0119. \u017beby p\u00f3\u017aniej, po upadku re\u017cimu \u0141ukaszenki, zbudowa\u0107 kolejny kraj. Spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re nie jest w stanie i nie chce wzi\u0105\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015bci za swoje czyny, jest skazane na ich powtarzanie.<\/p>\n
W 1943 r. sojusznicy koalicji antyhitlerowskiej o\u015bwiadczyli, \u017ce okupowana w 1938 r. przez III Rzesz\u0119 Austria nie jest zwolniona z odpowiedzialno\u015bci za udzia\u0142 w wojnie po stronie agresora. A po wyzwoleniu kraj musi podj\u0105\u0107 wysi\u0142ki na rzecz ustanowienia niezale\u017cno\u015bci politycznej. Podczas II wojny \u015bwiatowej Niemcy mia\u0142y wiele marionetkowych satelit\u00f3w i re\u017cim\u00f3w sojuszniczych w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w europejskich. Ich udzia\u0142 w pomocy III Rzeszy by\u0142 inny. Na terytorium tych kraj\u00f3w mog\u0142yby po prostu znajdowa\u0107 si\u0119 jednostki Wehrmachtu, poniewa\u017c obecnie jednostki armii rosyjskiej znajduj\u0105 si\u0119 na terytorium Bia\u0142orusi. Nie zwalnia\u0142o to jednak tych pa\u0144stw z odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n
Dla bezpiecze\u0144stwa narodowego Ukrainy na p\u00f3\u0142nocy kluczowe znaczenie ma istnienie przyjaznej proeuropejskiej niepodleg\u0142ej Bia\u0142orusi, a nie pa\u0144stwa satelickiego Moskwy. Ale \u017ceby taka nowa Bia\u0142oru\u015b mog\u0142a si\u0119 pojawi\u0107, bia\u0142oruskie spo\u0142ecze\u0144stwo musi zrozumie\u0107, dlaczego i jak ich kraj znalaz\u0142 si\u0119 po stronie si\u0142 ciemno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bia\u0142oru\u015b jest krajem, kt\u00f3ry zajmuje hybrydowy, niepewny status w wojnie rosyjsko-ukrai\u0144skiej. Rodzi to diametralnie odmienne oceny roli Mi\u0144ska w agresji Moskwy: od statusu sojusznika agresora i wsp\u00f3lnika do statusu pa\u0144stwa pozbawionego podmiotowo\u015bci i okupowanego. Ale czy s\u0142uszne jest przekonanie, \u017ce re\u017cim \u0141ukaszenki jest produktem zewn\u0119trznych si\u0142 z\u0142a, za kt\u00f3re Bia\u0142orusini nie ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015bci? 21 pa\u017adziernika […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8338,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1379,246,115,1152,11,9],"class_list":["post-8337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-aktualnosci","tag-aleksander-lukaszenka","tag-bialorus","tag-petro-gerasymenko","tag-rosja","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8337"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8337\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}