Czy wojna Rosji z Ukrain\u0105 by\u0142a nieunikniona? Tak i nie. Je\u015bli spojrzymy w stosunkowo niedawn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce tak zwani globalni gracze w pewnym momencie mieli wiele okazji, aby zapobiec tak fatalnemu rozwojowi wydarze\u0144. Wszystko zale\u017ca\u0142o od ich aktywno\u015bci skierowanej we w\u0142a\u015bciwym kierunku do konwencjonalnego punktu bifurkacji. Je\u015bli chodzi o mnie, takim punktem by\u0142 rok 2012, rok tak zwanego „drugiego przyj\u015bcia” W\u0142adimira Putina. Postaram si\u0119 wyja\u015bni\u0107, dlaczego tak by\u0142o.<\/p>\n
Tak wi\u0119c w 2008 roku Rosja zaatakowa\u0142a Gruzj\u0119, okupowan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 gruzi\u0144skiego terytorium. Wielu wtedy ostrzega\u0142o, \u017ce Ukraina b\u0119dzie nast\u0119pna. W ko\u0144cu tak si\u0119 sta\u0142o, ale w tym momencie idea inwazji w Ukrain\u0119, moim zdaniem, jeszcze nie skrystalizowa\u0142a si\u0119 na Kremlu.<\/p>\n
„Chcecie, \u017ceby\u015bmy rozpocz\u0119li wojn\u0119 z Ukrain\u0105 o Krym. To kompletny nonsens” \u2013 zawy\u0142 rosyjski prezydent na jednej z \u00f3wczesnych konferencji prasowych.<\/p>\n
Znamienne jest, \u017ce prezydentem (lub jak \u017cartobliwie nazywano go „prezydentem zitz”) w tym czasie by\u0142 Dmitrij Miedwiediew. Putin m\u00f3g\u0142by formalnie obwinia\u0107 go za agresj\u0119, a je\u015bli ju\u017c, to okaza\u0107 si\u0119 bia\u0142y i puszysty. Przypomnijmy sobie, jak jako premier nadal flirtowa\u0142 z Zachodem. I nawet z niekt\u00f3rymi ukrai\u0144skimi w\u0142adzami, przynajmniej z t\u0105 sam\u0105 Juli\u0105 Tymoszenko.<\/p>\n
A tak\u017ce z Polsk\u0105. Przypomnijmy, jak Putin przyjecha\u0142 do Gda\u0144ska w 2009 roku w rocznic\u0119 wybuchu II wojny \u015bwiatowej, z\u0142o\u017cy\u0142 wie\u0144ce na grobach \u017co\u0142nierzy polskich i radzieckich. Co wi\u0119cej, sta\u0142 si\u0119 pierwszym przyw\u00f3dc\u0105 Kremla, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 Katy\u0144 w kwietniu 2010 roku. Tak, to wtedy wydarzy\u0142a si\u0119 wielka tragedia dla Polski: w Smole\u0144sku rozbi\u0142 si\u0119 prezydencki samolot pasa\u017cerski, podczas kt\u00f3rego nalotu byli prezydent Lech Kaczy\u0144ski i prawie sto innych osobisto\u015bci rz\u0105dowych najwy\u017cszego szczebla. I nawet ten incydent Putin zdo\u0142a\u0142 obr\u00f3ci\u0107 na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107, wyra\u017caj\u0105c kondolencje, puszczaj\u0105c \u0142z\u0119, obiecuj\u0105c pomoc w \u015bledztwie.<\/p>\n
Tymczasem ameryka\u0144ski prezydent Barack Obama nawi\u0105zywa\u0142 dobre stosunki z Kremlem. Wys\u0142a\u0142 do Moskwy swoj\u0105 sekretarz stanu Hillary Clinton, kt\u00f3ra przynios\u0142a Rosjanom symboliczny przycisk, kt\u00f3ry mia\u0142 oznacza\u0107 reset. Jak na ironi\u0119, Amerykanie pope\u0142nili b\u0142\u0105d i zamiast „prze\u0142adowa\u0107” napisali na przycisku „prze\u0142aduj”, co, jak ju\u017c wiemy, by\u0142o znacznie bardziej prawdziwe.<\/p>\n
Kanclerz Niemiec Angela Merkel u\u015bciska\u0142a Putina i razem uruchomili Nord Stream. \u00d3wczesny prezydent Francji Nicolas Sarkozy i premier W\u0142och Silvio Berlusconi og\u0142osili si\u0119 lojalnymi przyjaci\u00f3\u0142mi Putina. Przyszli do niego w „Klubie Valdai”, pozwolili si\u0119 zepsu\u0107 impresj\u0105, ucztami, polowaniami.<\/p>\n
Taka wsp\u00f3lna mi\u0142o\u015b\u0107 do \u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w zainspirowa\u0142a Putina do my\u015blenia, \u017ce on, jak m\u00f3wi\u0105, ju\u017c z\u0142apa\u0142 Boga za brod\u0119. Wi\u0119c mo\u017ce zrobi\u0107 wszystko.<\/p>\n
Pozw\u00f3lcie, \u017ce przypomn\u0119 wam wydarzenia z drugiej po\u0142owy 2011 roku. Dmitrij Miedwiediew (w\u00f3wczas jeszcze prezydent) zapowiedzia\u0142, \u017ce nie zamierza ubiega\u0107 si\u0119 o drug\u0105 kadencj\u0119. I \u017ce Putin wraca na swoje „prawowite” miejsce. Rozgniewa\u0142o to wielu liberalnie my\u015bl\u0105cych Rosjan, kt\u00f3rzy z jakiego\u015b powodu \u0142\u0105czyli z Miedwiediewem nadzieje na dalsz\u0105 demokratyzacj\u0119 i modernizacj\u0119 Rosji. Kto jeszcze nosi\u0142 r\u00f3\u017cowe okulary, natychmiast je upu\u015bci\u0142.<\/p>\n
Oburzenie przerodzi\u0142o si\u0119 w masowe protesty. Dzi\u015b te wiele tysi\u0119cy akcji jesieni 2011 roku na placu Bolotnaya lub na Alei Sacharowa wydaje si\u0119 by\u0107 czym\u015b w rodzaju innego \u017cycia. W ostatnich latach nawet co\u015b takiego nie zdarzy\u0142o si\u0119 w Rosji.<\/p>\n
Putin by\u0142 przera\u017cony, zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce je\u015bli rozw\u00f3j spo\u0142eczny p\u00f3jdzie w tym kierunku „Majdanu”, jego w\u0142adza b\u0119dzie powa\u017cnie zagro\u017cona. Zdecydowa\u0142 wi\u0119c stanowczo, \u017ce dla jego politycznego przetrwania konieczne jest zaprzestanie gry w demokracj\u0119 i zaostrzenia orzech\u00f3w. Si\u0142y bezpiecze\u0144stwa otrzyma\u0142y rozkaz traktowania demonstrant\u00f3w tak brutalnie, jak to tylko mo\u017cliwe. A sami protestuj\u0105cy zacz\u0119li by\u0107 skazywani na bezprecedensowe kary wi\u0119zienia za minimaln\u0105 win\u0119, na przyk\u0142ad za dotkni\u0119cie tarczy si\u0142 specjalnych.<\/p>\n
Poniewa\u017c ograniczenie proces\u00f3w demokratycznych w Rosji nieuchronnie wywo\u0142a\u0142o negatywn\u0105 reakcj\u0119 na Zachodzie, Kreml postanowi\u0142 stopniowo ogranicza\u0107 flirtowanie ze \u015bwiatem demokratycznym. S\u0142odki u\u015bmiech zacz\u0105\u0142 by\u0107 zast\u0119powany grymasem zastraszania.<\/p>\n
Wtedy po raz pierwszy na szczeblu oficjalnym wydano o\u015bwiadczenie o aneksji Krymu jako celu politycznym. Jednak to nie Putin jeszcze to wyrazi\u0142, ale szef sztabu wyborczego Putina, dyrektor Stanislav Govorukhin. Nazywa „przekazanie Krymu w 1954 roku, a nast\u0119pnie jego obecny pobyt w Ukrainie \u017cyw\u0105 historyczn\u0105 niesprawiedliwo\u015bci\u0105 wobec Rosji i narodu rosyjskiego”. Witaj Elon Musk.<\/p>\n
Putin osobi\u015bcie w tym czasie (koniec 2011 roku \u2013 pocz\u0105tek 2012 roku) nie m\u00f3wi jeszcze wprost o zamiarze zaj\u0119cia p\u00f3\u0142wyspu. Nie rozumie jednak ani nie obala Govoruchina, kt\u00f3ry z kolei stawia tez\u0119 o Krymie w oficjalnej broszurze kampanii „101 pyta\u0144 do szefa shtabu”.<\/p>\n
Tak wi\u0119c przez kolejne dwa lata rosyjski przyw\u00f3dca b\u0119dzie udawa\u0142, \u017ce nie ma zamiaru wp\u0142ywa\u0107 na Krym. Jeszcze trzy miesi\u0105ce przed aneksj\u0105, w grudniu 2013 r., podczas kolejnej „Bezpo\u015bredniej linii z ludem”, odpowiadaj\u0105c na pytanie z sali o potrzeb\u0119 „ochrony sootetstvennikova na Krymie”, zapewni\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce „nie mamy zamiaru macha\u0107 szabl\u0105, wprowadzaj\u0105c wojska”. Obieca\u0142 rozwi\u0105za\u0107 to wszystko na poziomie dyplomatycznym. Chocia\u017c w rzeczywisto\u015bci decyzja o okupacji i aneksji zosta\u0142a podj\u0119ta od dawna.<\/p>\n
Rosja mia\u0142a wyb\u00f3r: sta\u0107 si\u0119 sojusznikiem Zachodu lub wasalem Chin. Putin dokona\u0142 wyboru, pope\u0142niaj\u0105c katastrofalny b\u0142\u0105d. Zamiast sta\u0107 si\u0119 mniejszymi Chinami, Rosja szybko staje si\u0119 wielkim Iranem: pa\u0144stwem terrorystycznym z g\u0142owicami nuklearnymi” \u2013 powiedzia\u0142 by\u0142y polski minister spraw zagranicznych Rodos\u0142aw Sikorski w artykule w publikacji. Krytyka polityczna<\/a><\/em>.<\/p>\n Skoro tak\u0105 antyzachodni\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 rozwoju ju\u017c wybrano, mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce ataku w Ukrain\u0119 nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107. Co wi\u0119cej, nie ograniczy si\u0119 do cz\u0119\u015bciowej okupacji Krymu i Donbasu.<\/p>\n