Spotykaj\u0105c si\u0119 z uchod\u017acami z Ukrainy w pobli\u017cu Stadionu Narodowego w Warszawie, prezydent USA Joe Biden nazwa\u0142 Putina „rze\u017anikiem”. By\u0142o to preludium do przem\u00f3wienia na Zamku Kr\u00f3lewskim, w kt\u00f3rym bez ogr\u00f3dek powiedzia\u0142, \u017ce w\u0142adza na Kremlu musi si\u0119 zmieni\u0107. Wywo\u0142a\u0142o to spore poruszenie w\u015br\u00f3d urz\u0119dnik\u00f3w w Waszyngtonie, kt\u00f3rzy natychmiast zacz\u0119li \u0142agodzi\u0107 ton s\u0142\u00f3w swojego szefa, co przypomina\u0142o wypowied\u017a prezydenta Busha do Saddama Husajna w Iraku przed inwazj\u0105 w 2003 roku.<\/p>\n
Niemniej jednak administracja ameryka\u0144ska jest sk\u0142onna do utrzymania niezb\u0119dnych kana\u0142\u00f3w komunikacji z Kremlem, co pomo\u017ce utrzyma\u0107 relacje przynajmniej na poziomie zimnej wojny, cho\u0107 kierunek polityki wydaje si\u0119 jasny. Biden stawia na zmian\u0119 re\u017cimu. Oczywi\u015bcie ani Amerykanie, ani NATO nie zamierzaj\u0105 zaatakowa\u0107 Rosji i zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w „gor\u0105c\u0105” wojn\u0119. Zosta\u0142 on uwolniony przez samych Rosjan, a ci\u0119\u017car walki i krwawienia wroga spad\u0142 na Ukrai\u0144c\u00f3w ze wszystkimi konsekwencjami. Biden i Zach\u00f3d obiecuj\u0105 zar\u00f3wno pomoc humanitarn\u0105, jak i wojskow\u0105 (widoczn\u0105 np. przez rakiety, a niewidoczn\u0105, jako r\u00f3wnie cenne informacje wywiadowcze). Niezwykle wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c wsparcie gospodarcze, co oznacza utrzymanie ukrai\u0144skiej waluty na powierzchni i krwawienie gospodarcze Rosji.<\/p>\n
Kiedy Joe Biden spotka\u0142 si\u0119 z Ukrai\u0144cami w Warszawie i przemawia\u0142 na Zamku Kr\u00f3lewskim, g\u0142os zabra\u0142 r\u00f3wnie\u017c W\u0142adimir Putin. M\u00f3wi\u0142 o ryku silnik\u00f3w odrzutowych, wybuchach pocisk\u00f3w manewruj\u0105cych i chmurach czarnego dymu nad Lwowem. I nie by\u0142 to ani jeden zbieg okoliczno\u015bci. Atak musia\u0142 nast\u0105pi\u0107 po po\u0142udniu, aby by\u0142o wida\u0107, a bombardowanie miasta tak zwi\u0105zanego z Zachodem by\u0142o wyra\u017anym sygna\u0142em, \u017ce nie zamierza si\u0119 wycofa\u0107.<\/p>\n
Mniej odcieni szaro\u015bci <\/strong><\/p>\n Wojna, kt\u00f3ra jest wyniszczaj\u0105ca przede wszystkim dla Ukrainy, ale tak\u017ce dla Rosji, b\u0119dzie kontynuowana. A Biden nie ukrywa\u0142, \u017ce walka z imperialnymi aspiracjami Rosji szybko si\u0119 nie sko\u0144czy. Nie ma cienia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w Waszyngtonie nast\u0105pi\u0142a zmiana pr\u0119dko\u015bci. W tym miejscu warto wspomnie\u0107 o proporcjach. Rosja nie jest tym, czym by\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki w drugiej po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku, ale jej potencja\u0142, w por\u00f3wnaniu z ameryka\u0144skim, ma skal\u0119 Czech czy Niemiec. Dodajmy do tego Uni\u0119 Europejsk\u0105, nawet bez lojalnego sojusznika Putina w Budapeszcie ta dysproporcja staje si\u0119 jeszcze bardziej oczywista, zw\u0142aszcza, \u017ce Pekin nie ma zwyczaju stawia\u0107 na przegranego, wi\u0119c wola\u0142by raczej spr\u00f3bowa\u0107 wykorzysta\u0107 sytuacj\u0119 ni\u017c ratowa\u0107 w\u0142adc\u0119 Kremla za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n Pytania o wytrwa\u0142o\u015b\u0107 i determinacj\u0119 Zachodu s\u0105 ca\u0142kiem rozs\u0105dne. Do\u015bwiadczenia przesz\u0142o\u015bci pokazuj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli proces zmiany kursu jest czasoch\u0142onny i pe\u0142en kompromis\u00f3w, takich jak fiasko szambelana w Monachium czy sukcesywny reset relacji Putina z Rosj\u0105, nie da si\u0119 zatrzyma\u0107 Zachodu, z jego potencja\u0142em gospodarczym i intelektualnym opartym na wolno\u015bci my\u015bli i dzia\u0142ania. Przem\u00f3wienie Bidena by\u0142o wi\u0119c doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do jasnego zdefiniowania swojego stanowiska i opowiedzenia si\u0119 po stronie liberalnych demokracji opartych na warto\u015bciach praworz\u0105dno\u015bci i wolno\u015bci, wskazania niebezpiecze\u0144stw pogr\u0105\u017cenia si\u0119 w otch\u0142ani coraz bardziej dusz\u0105cego rosyjskiego despotyzmu, napi\u0119tnowania pr\u00f3by manewrowania w szarej strefie, kt\u00f3ra cho\u0107 zdolna przynie\u015b\u0107 dora\u017ane korzy\u015bci, jest zbyt ma\u0142a w por\u00f3wnaniu z ostatecznymi stratami.<\/p>\n Okre\u015blenie parametr\u00f3w konfliktu wymaga r\u00f3wnie\u017c odpowiedzi na pytania o dalsze dzia\u0142ania. W sferze wojskowej, gospodarczej i politycznej wydaje si\u0119 to do\u015b\u0107 oczywiste. Wojna na Ukrainie b\u0119dzie trwa\u0142a i wiele wskazuje na to, \u017ce wkracza ona w faz\u0119 przed\u0142u\u017caj\u0105cego si\u0119, raczej statycznego konfliktu na wyczerpanie. Oznacza to konieczno\u015b\u0107 militarnego i ekonomicznego wsparcia kijowskiego i uchod\u017ac\u00f3w. Kreml okopa\u0142 si\u0119 te\u017c na sw\u00f3j spos\u00f3b, co oznacza t\u0119 sam\u0105 przed\u0142u\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 kampani\u0119 gospodarcz\u0105 i konieczno\u015b\u0107 poszukiwania przez Zach\u00f3d nowych rynk\u00f3w zbytu czy \u017ar\u00f3de\u0142 surowc\u00f3w. Dla wielu korporacji i kraj\u00f3w, zw\u0142aszcza tych uzale\u017cnionych od taniego rosyjskiego gazu, b\u0119dzie to bolesne, ale wykonalne przy wyra\u017anym wsparciu na poziomie pa\u0144stw czy organizacji mi\u0119dzynarodowych, takich jak Unia Europejska. Konsolidacja Zachodu wok\u00f3\u0142 liberalnej demokracji opartej nie tylko na fakcie wyboru, ale tak\u017ce na warto\u015bciach wolno\u015bci i praworz\u0105dno\u015bci, to tak\u017ce moment wyboru miejsca na politycznej mapie \u015bwiata, kt\u00f3re zawiera znacznie mniej odcieni szaro\u015bci ni\u017c jeszcze kilka miesi\u0119cy temu.<\/p>\n Czas wyboru<\/strong><\/p>\n Wszystko to sprawia, \u017ce nawet poszczeg\u00f3lne organizacje, w\u0142adze lokalne, grupy, a nawet obywatele powinni zastanowi\u0107 si\u0119, gdzie s\u0105 i gdzie chc\u0105 by\u0107. Czasy przyjacielskich konferencji z rosyjskimi instytucjami, wsp\u00f3lnych projekt\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracy miast partnerskich dobieg\u0142y ko\u0144ca. Rakiety we Lwowie w odpowiedzi na wizyt\u0119 Bidena w Polsce ko\u0144cz\u0105 czas niuans\u00f3w, bo rosyjskie pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo musz\u0105 by\u0107 odpowiedzialne za swoje dzia\u0142ania i b\u0142\u0119dne kalkulacje.<\/p>\n Nadszed\u0142 moment na powa\u017cn\u0105 rewizj\u0119 rangi. Pomoc uchod\u017acom w nag\u0142ych wypadkach jest bardzo wa\u017cna tu i teraz, ale nadszed\u0142 czas, aby powa\u017cnie zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, co b\u0119dzie dalej. Znacznie dalej. Przede wszystkim mamy po naszym w\u0142asnym bezpiecze\u0144stwie, co oznacza nie tylko si\u0142y zbrojne i sojusze, ale tak\u017ce jako\u015b\u0107 naszej demokracji, edukacji i medi\u00f3w. Jak mo\u017cemy pom\u00f3c milionom Ukrai\u0144c\u00f3w odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci i wzmocni\u0107 ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie w kraju i na wygnaniu? W ko\u0144cu ta wojna kiedy\u015b si\u0119 sko\u0144czy i by\u0142oby mi\u0142o pomy\u015ble\u0107 teraz o jak najp\u0142ynniejszej integracji Kijowa z Zachodem.<\/p>\n A co z Rosj\u0105? Nie tylko stanowi \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla swoich s\u0105siad\u00f3w, ale tak\u017ce niesie ze sob\u0105 t\u0119 \u015bmier\u0107 i dop\u00f3ki to si\u0119 nie zmieni, nie ma szans na prawdziw\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Oczywi\u015bcie warto i trzeba wspiera\u0107 Rosjan, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 inaczej, utrzymywa\u0107 kana\u0142y komunikacji, ale nie wolno nam traci\u0107 proporcji i zapomina\u0107 o rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra jest okrutna i jednoznaczna. Rosja, jako pa\u0144stwo, dokona\u0142a wyboru i sta\u0142a si\u0119 wrogiem. Nie teoretycznie i nie w przeno\u015bni, ale je\u015bli kto\u015b w\u0105tpi, sp\u00f3jrz i zastan\u00f3w si\u0119, dlaczego nagle ukrai\u0144ska mowa jest s\u0142yszana tak cz\u0119sto w autobusie, w metrze lub w sklepie.<\/p>\n T\u0142umaczenie z j\u0119zyka polskiego<\/em><\/p>\n Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w ramach projektu wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy nami a polskim magazynem Nowa Europa Wschodnia.<\/em><\/p>\n Poprzednie artyku\u0142y projektu: Ukraina – UE: gor\u0105cy finisz negocjacji, Ukraina – ucieczka od wyboru, Partnerstwo Wschodnie po rewolucjach arabskich, W krzywym lustrze, Pogardzany, \u0141ukaszenka idzie na wojn\u0119 z Putinem, Mi\u0119dzy Moskw\u0105 a Kijowem, Kie\u0142basa to kie\u0142basa, M\u00f3j Lw\u00f3w, Putin na galerach, P\u00f3\u0142wysep strachu, Ukraina wymy\u015blona na Wschodzie, Nowe stare odkrycie, I powinno by\u0107 tak pi\u0119knie, Noworoczny prezent dla Rosji, Czy rozmawia\u0107 o historii, impasie w Mi\u0144sku.<\/em><\/p>\n