Nie trzeba by\u0107 wybitnym politologiem, by w przededniu wybor\u00f3w do Bundestagu przewidzie\u0107, \u017ce kolejny rz\u0105d w Niemczech utworz\u0105 wsp\u00f3lnie konserwatywny blok Unii Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratycznej (CDU) i Unii Chrze\u015bcija\u0144sko-Spo\u0142ecznej (CSU) wraz z Socjaldemokratyczn\u0105 Parti\u0105 Niemiec (SPD). To nie pierwszy raz, kiedy powsta\u0142 taki pozornie nienaturalny sojusz lewicy i prawicy, „czerwonych” i „czarnych” (wed\u0142ug koloru partyjnych sztandar\u00f3w). Jego premiera mia\u0142a miejsce jeszcze w 1966 roku. Koalicj\u0119 chadek\u00f3w i socjaldemokrat\u00f3w nazywano w\u00f3wczas „wielk\u0105”, poniewa\u017c tworzy\u0142y j\u0105 dwie tzw. partie ludowe, bo by\u0142y najliczniejsze. \u00d3wczesny kanclerz federalny Kurt Georg Kiesinger stan\u0105\u0142 przed trudnym zadaniem zarz\u0105dzania takim „nienaturalnym bytem”. Dlatego jego kanclerstwo trwa\u0142o rekordowo kr\u00f3tko \u2013 zaledwie trzy lata.<\/p>\n
Po tym nieudanym eksperymencie politycznym Niemcy przez prawie cztery dekady unikali odtworzenia „czerwono-czarnej” koalicji. A w\u0142a\u015bnie w 2005 roku Angela Merkel musia\u0142a podj\u0105\u0107 ten wymuszony krok w swojej pierwszej kadencji kanclerskiej. Potem \u0142atwiej by\u0142o po\u0142\u0105czy\u0107 w jednej uprz\u0119\u017cy dwa zwierz\u0119ta polityczne r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, bo sta\u0142o si\u0119 to niemal nawykiem. „Wielka Koalicja” powsta\u0142a w 2013 roku, a nast\u0119pnie w 2018 roku. Na czele z t\u0105 sam\u0105 Merkel. Co wi\u0119cej, za ka\u017cdym razem zar\u00f3wno jedna, jak i druga koalicja przysi\u0119ga\u0142y, \u017ce nigdy wi\u0119cej nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y miejsca. Ale los mia\u0142 na to w\u0142asne plany, a ona wie, jak dobiera\u0107 narz\u0119dzia, aby zmusi\u0107 si\u0119 do pos\u0142usze\u0144stwa.<\/p>\n
Tym razem, po przedterminowych wyborach parlamentarnych, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 23 lutego, starzy „zagorzali przyjaciele” nie mieli innego wyj\u015bcia, jak tylko utworzy\u0107 „wielk\u0105 koalicj\u0119”. Chocia\u017c obecnie mo\u017cna go nazwa\u0107 „wielkim” bardzo warunkowo, raczej jako ho\u0142d dla tradycji politycznych. Bo SPD najwyra\u017aniej nie ci\u0105gnie ju\u017c do „partii ludowej”, bior\u0105c pod uwag\u0119 poparcie wyborc\u00f3w. A teraz CDU\/CSU r\u00f3wnie\u017c traci taki honorowy status. Bo wszystkie karty dla starych, dobrych partii przerywaj\u0105 nowicjusze, a przede wszystkim prawicowa, populistyczna, prokremlowska Alternatywa dla Niemiec (AfD), kt\u00f3ra zdobywa w kraju coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107, co nie mo\u017ce nas nie zdenerwowa\u0107.<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie w czasie wybor\u00f3w powszechnych AfD nie osi\u0105gn\u0119\u0142a jeszcze szczytu popularno\u015bci wyborczej. G\u0142osy roz\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: CDU\/CSU \u2013 28,6% (blok otrzyma\u0142 208 z 630 miejsc w Bundestagu), AfD \u2013 20,8% (odpowiednio 152 mandaty). SPD \u2013 16,4% (120 mandat\u00f3w), Sojusz 90 \/ Zieloni \u2013 11,6% (85 mandat\u00f3w), Partia Lewicy \u2013 8,8% (64 mandaty). Inne si\u0142y polityczne, m.in. liberalna Wolna Partia Demokratyczna (FDP), a tak\u017ce lewicowo-populistyczny Zwi\u0105zek Sary Wagenknecht (SSU), nie przekroczy\u0142y 5-procentowego progu wyborczego, wi\u0119c nie b\u0119d\u0105 reprezentowane w nowym Bundestagu.<\/p>\n
Tym samym Hadecy wraz z socjaldemokratami zdobyli 328 mandat\u00f3w poselskich, co wystarczy\u0142o do zdobycia wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej (316 mandat\u00f3w). Negocjacje w sprawie utworzenia koalicji oficjalnie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 13 marca 2025 r., nieoficjalnie zaraz po wyborach. Intryg\u0105 przed og\u0142oszeniem ostatecznych wynik\u00f3w by\u0142o to, ile partii dostanie si\u0119 do Bundestagu. Poniewa\u017c libera\u0142om i lewicowym populistom Sarah Wagenknecht zabrak\u0142o mniej ni\u017c jednego procenta do pokonania bariery wyborczej, ich ostateczne mandaty zosta\u0142y rozdzielone mi\u0119dzy zwyci\u0119skie partie. Do utworzenia koalicji rz\u0105dowej wystarczy\u0142y wi\u0119c dwie partie. A „zieloni”, jako potencjalni uczestnicy, zostali wykluczeni z koalicji.<\/p>\n
Konsultacje koalicyjne tym razem przebieg\u0142y do\u015b\u0107 szybko, trwa\u0142y nieca\u0142y miesi\u0105c, cho\u0107 zdarza si\u0119, \u017ce proces formowania niemieckiego rz\u0105du na potrzeby wybor\u00f3w op\u00f3\u017ania si\u0119 o miesi\u0105ce \u2013 p\u00f3\u0142 roku, a nawet wi\u0119cej. Nie oznacza to jednak, \u017ce tym razem negocjacje przebieg\u0142y \u0142atwo. Wtajemniczeni twierdz\u0105, \u017ce kilka razy byli na skraju za\u0142amania. I tylko okoliczno\u015bci w Niemczech, w Unii Europejskiej i na \u015bwiecie zmusi\u0142y potencjalne koalicje do odpowiedzialno\u015bci, do pow\u015bci\u0105gni\u0119cia nadmiernych ambicji i szukania dr\u00f3g kompromisu.<\/p>\n
O jakich okoliczno\u015bciach m\u00f3wimy? Na szczeblu mi\u0119dzynarodowym jest to przede wszystkim rosyjska wojna napastnicza w Ukrainie. Po utracie tak pot\u0119\u017cnego sojusznika wojskowego, jakim s\u0105 Stany Zjednoczone, wsparcie Niemiec, przede wszystkim zbrojne, sta\u0142o si\u0119 dla Ukrainy kluczowe. Friedrich Merz, cho\u0107 wci\u0105\u017c w opozycji, zawsze opowiada\u0142 si\u0119 za wzmocnieniem wsparcia wojskowego dla Ukrainy, wi\u0119c teraz ma karty w r\u0119ku, musi tylko zamieni\u0107 swoje hipotetyczne kanclerstwo w realne. W tym celu konieczne by\u0142o jak najszybsze zako\u0144czenie negocjacji koalicyjnych, stworzenie gabinetu i uzyskanie zgody Bundestagu. Ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki tutaj b\u0119dzie dla Ukrai\u0144c\u00f3w odzwierciedlony krwi\u0105 i \u0142zami.<\/p>\n
Drugim problemem polityki zagranicznej jest nieprzewidywalny Donald Trump. Zapowiedziane przez niego wojny celne, wprowadzenie, a nast\u0119pnie odroczenie wysokich ce\u0142 maj\u0105 niezwykle negatywny wp\u0142yw na ca\u0142\u0105 gospodark\u0119 \u015bwiatow\u0105 i na niemieck\u0105, zorientowan\u0105 na eksport gospodark\u0119.Ma.<\/p>\n
Na poziomie Unii Europejskiej Berlin b\u0119dzie musia\u0142 te\u017c rozwi\u0105za\u0107 wiele problem\u00f3w, m.in. w zakresie pomocy wojskowej dla Ukrainy i przed\u0142u\u017cenia antyrosyjskich sankcji. To przede wszystkim prokremlowskie stanowisko Serbii i W\u0119gier. Ale nie wszystko jest takie g\u0142adkie r\u00f3wnie\u017c w innych krajach. Pi\u0119kne slogany o „koalicji ch\u0119tnych” s\u0105 ju\u017c tylko sloganami. Niemcy musz\u0105 pokaza\u0107 swoje przyw\u00f3dztwo, aby nada\u0107 im realne znaczenie. I nie chodzi tylko o trosk\u0119 o Ukrain\u0119, ale o bezpiecze\u0144stwo og\u00f3lnoeuropejskie, w kt\u00f3rym Ukrai\u0144cy b\u0119d\u0105 teraz odgrywa\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119. Oczywi\u015bcie, je\u015bli zostan\u0105 one uzbrojone przez Europejczyk\u00f3w w por\u0119 i niezawodnie.<\/p>\n
Najtrudniejsz\u0105 walk\u0119 czeka jednak nowy niemiecki rz\u0105d na szczeblu krajowym. Chadecy (i wreszcie my, Ukrai\u0144cy) mieli ogromne szcz\u0119\u015bcie, \u017ce wybory odby\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 punktualnie. Bo p\u00f3\u017aniej, po og\u00f3lnokrajowym wyra\u017ceniu woli, notowania zwyci\u0119zc\u00f3w zacz\u0119\u0142y gwa\u0142townie spada\u0107, a „Alternatywa dla Niemiec” zacz\u0119\u0142a rosn\u0105\u0107 nie mniej dynamicznie.<\/p>\n
9 kwietnia, gdy CDU\/CSU i SPD ostatecznie og\u0142osi\u0142y utworzenie koalicji rz\u0105dowej, poznali\u015bmy szokuj\u0105ce wyniki nowego sonda\u017cu opinii publicznej przeprowadzonego przez Instytut Ipsos. Wed\u0142ug nich 25% obywateli Niemiec jest gotowych g\u0142osowa\u0107 na AfD, podczas gdy tylko 24% jest gotowych g\u0142osowa\u0107 na konserwatywny blok CDU\/CSU. A to najni\u017cszy wska\u017anik popularno\u015bci tej si\u0142y politycznej w ca\u0142ej historii jej istnienia. Na trzecim miejscu plasuje si\u0119 SPD z wynikiem 15%.<\/p>\n
Czy Friedrich Merz i jego partia b\u0119d\u0105 w stanie prze\u0142ama\u0107 ten niefortunny trend socjologiczny? Miejmy nadziej\u0119, \u017ce tak. Pocieszajmy si\u0119 my\u015bl\u0105, \u017ce takie nastroje s\u0105 tylko wynikiem przej\u015bciowych trudno\u015bci w Niemczech, wynikiem dzia\u0142ania ukrytej kremlowskiej propagandy. A tak\u017ce \u2013 akty terrorystyczne sprowokowane przez Kreml w Niemczech.<\/p>\n