3 grudnia 2020 roku, na rok przed wybuchem wielkiej wojny, w ukrai\u0144skiej dystrybucji ukaza\u0142 si\u0119 film dokumentalny „Yuki”. Film ten, wyre\u017cyserowany przez Wo\u0142odymyra Mu\u0142\u0119, po\u015bwi\u0119cony by\u0142 kanadyjskim hokeistom, kt\u00f3rzy mieli ukrai\u0144skie korzenie. By\u0142o ich wielu, a g\u0142\u00f3wnym bohaterem by\u0142 wybitny sportowiec, rekordzista National Hockey League Wayne Gretzky. Kt\u00f3ry w filmie nazywa\u0142 si\u0119 Iwan Grecki \u2013 tak mia\u0142 nazywa\u0107 Wayne’a w dzieci\u0144stwie ojciec Wayne’a, syn emigrant\u00f3w z ukrai\u0144skiego obwodu brzeskiego i Galicji, Walter Gretzky, kt\u00f3ry po urodzeniu nazywa\u0142 si\u0119 Wo\u0142odymyr Grecki.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, ta ta\u015bma nie mog\u0142a nie dotkn\u0105\u0107 patriotycznie nastawionych Ukrai\u0144c\u00f3w. Mimo to Ukrai\u0144cem jest gwiazda \u015bwiatowego formatu, hokeista, kt\u00f3rego nazwisko jest powszechnie synonimem tego sportu. Cho\u0107 nie w 100 procentach, to jednak jest synem ukrai\u0144skiego Wo\u0142odymyra, rozmawia\u0142 po ukrai\u0144sku ze swoj\u0105 babci\u0105, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w wiosce niedaleko Podhajc\u00f3w, a nawet zamieni\u0142 kilka s\u0142\u00f3w w naszym (i swoim j\u0119zyku).<\/p>\n
W 2021 roku, w wieku 82 lat, zmar\u0142 Walter Gretzky. Rok p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wielka wojna, w kt\u00f3rej Kanada, jej rz\u0105d (w kt\u00f3rej jedno z czo\u0142owych miejsc zajmowa\u0142a polityk ukrai\u0144skiego pochodzenia Chrystia Freeland) i spo\u0142ecze\u0144stwo wspiera\u0142y nasze pa\u0144stwo. Kanada sta\u0142a si\u0119 generalnie jednym z najwierniejszych sojusznik\u00f3w Ukrainy, zaczynaj\u0105c dostarcza\u0107 \u015bmierciono\u015bn\u0105 bro\u0144 jeszcze przed inwazj\u0105 wojsk rosyjskich na pe\u0142n\u0105 skal\u0119.<\/p>\n
W tym samym czasie w National Hockey League gra\u0142 co\u015b w rodzaju Aleksandra Owieczkina. Owieczkin, kt\u00f3ry w wieku 20 lat przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Rosji do Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki, gdzie osi\u0105gn\u0105\u0142 wszystko, co m\u00f3g\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 i o czym w domu nie m\u00f3g\u0142 nawet marzy\u0107. Owieczkin, kt\u00f3ry w 2018 r. zorganizowa\u0142 Zesp\u00f3\u0142 Putina na rzecz poparcia dyktatora w kolejnych wyborach kolejowych prezydenta Federacji Rosyjskiej. Owieczkin, kt\u00f3ry po 24 lutego 2022 r. stwierdzi\u0142, \u017ce „Putin jest moim prezydentem”.<\/p>\n
W ko\u0144cu Owieczkin, kt\u00f3ry w 2025 roku by\u0142 bliski pobicia pozornie wiecznego rekordu Wayne’a Gretzky’ego w liczbie strzelonych goli w NHL. Oczywi\u015bcie, nie mog\u0142o to nie wywo\u0142a\u0107 b\u0142ysku zainteresowania nie tylko samym Rosjaninem, ale tak\u017ce Kanadyjczykiem ukrai\u0144skiego pochodzenia, kt\u00f3rego osi\u0105gni\u0119cie mia\u0142o zosta\u0107 pobite. A co powiedzia\u0142 „Iwan Grek”, komentuj\u0105c to wydarzenie? Powiedzia\u0142, \u017ce cieszy si\u0119 z tego, bo, jak m\u00f3wi\u0105, jego dziadek by\u0142 Rosjaninem, wi\u0119c on, Wayne, cieszy si\u0119, \u017ce jego rekord r\u00f3wnie\u017c zostanie pobity przez Rosjanina.<\/p>\n
Mo\u017cna d\u0142ugo spiera\u0107 si\u0119 o „rosyjskiego dziadka”, udowadnia\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w Gretzky’ego w tym sensie, \u017ce dziadek hokeisty Terentiy Gretzky ze wsi Ogdemer przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Kanady z terenu, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas Imperium Rosyjskim. (Tak, a wi\u0119c babcia Maria jest Austriaczk\u0105, poniewa\u017c urodzi\u0142a si\u0119 i mieszka\u0142a w Cisleitanii, austriackiej cz\u0119\u015bci Austro-W\u0119gier). Ale o to chodzi.<\/p>\n
Czy mo\u017cecie sobie wyobrazi\u0107 potomka polskich emigrant\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu mieszka w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej (w ostatnich wyborach prezydenckich w USA ten czynnik etniczny zosta\u0142 nawet nazwany kluczem do zwyci\u0119stwa w jednym z najbardziej „chwiejnych” stan\u00f3w \u2013 Pensylwanii), \u017ceby wzi\u0105\u0142 to i powiedzia\u0142 \u2013 no c\u00f3\u017c, m\u00f3wi\u0105, \u017ce m\u00f3j dziadek jest Rosjaninem, bo uciek\u0142 za granic\u0119 spod Nowogr\u00f3dka? Wi\u0119c ja te\u017c nie mog\u0119. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, Nowogr\u00f3dek jest tu wymieniony nie bez powodu \u2013 niedaleko tego miasta urodzi\u0142 si\u0119 kiedy\u015b niejaki Adam Mickiewicz. Podobno mo\u017cna te\u017c spisywa\u0107 rosyjskich poet\u00f3w, co? To co napisa\u0142e\u015b po polsku? Pisa\u0142 te\u017c po francusku \u2013 po co wi\u0119c teraz zapisywa\u0107 go po francusku?<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, to wszystko jest ironi\u0105. A teraz b\u0105d\u017amy powa\u017cni. Oczywi\u015bcie w Kanadzie mieszka wielu potomk\u00f3w ukrai\u0144skich imigrant\u00f3w. Wiele os\u00f3b pami\u0119ta o swoich korzeniach, niekt\u00f3rzy do dzi\u015b s\u0105 „praktykuj\u0105cymi Ukrai\u0144cami”, przepraszam za takie okre\u015blenie. Na przyk\u0142ad ta sama Chrystia Freeland. A dla Ukrainy ten czynnik mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 wa\u017cny w procesie kszta\u0142towania si\u0119 stosunku spo\u0142eczno\u015bci \u015bwiatowej do nas w og\u00f3le, a w szczeg\u00f3lno\u015bci do naszej wojny z rosyjskimi okupantami. Ponadto w pewnym momencie sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ce nawet ci, kt\u00f3rzy nie wspominali o swoim ukrai\u0144skim (cho\u0107 etnicznym, ale czysto teoretycznym) pochodzeniu, nagle wykopali akt urodzenia w Czerniowcach. Tak, chodzi o Mil\u0119 Kunis, kt\u00f3ra ju\u017c 4 marca pierwszego roku kr\u0119cenia film\u00f3w na pe\u0142n\u0105 skal\u0119 nagra\u0142a wideo nawo\u0142uj\u0105ce do wsparcia dla Ukrainy i Ukrai\u0144c\u00f3w. Oczywi\u015bcie dla Kunis, kt\u00f3ra wcze\u015bniej nie kojarzy\u0142a si\u0119 ze swoj\u0105 zamorsk\u0105 ojczyzn\u0105, by\u0142 to tylko kolejny pow\u00f3d do promocji (je\u015bli nie, to je\u015bli naprawd\u0119 pami\u0119ta\u0142a swoje ukrai\u0144skie dzieci\u0144stwo i czu\u0142a co\u015b w tym stylu \u2013 przepraszam, droga pani, b\u0119dziemy si\u0119 tylko cieszy\u0107). B\u0105d\u017amy jednak szczerzy \u2013 czy nie interesuj\u0105 nas motywy? Najwa\u017cniejsze dla nas s\u0105 konsekwencje tych stwierdze\u0144.<\/p>\n
A \u017ceby by\u0142o ich wi\u0119cej, \u017ceby brzmia\u0142y g\u0142o\u015bniej, pot\u0119\u017cniej, do tego samo pa\u0144stwo Ukraina musia\u0142o dzia\u0142a\u0107 w tym kierunku. Jeszcze przed 2022 rokiem. I to nawet do 2014 roku. (No dobrze, do 2010 roku \u2013 jest jasne, \u017ce Janukowycz nie potrzebowa\u0142 Ukrainy w Ukrainie, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ukrai\u0144skich diasporach.)<\/p>\n
Gdyby tylko ambasada Ukrainy w Kanadzie zajmowa\u0142a si\u0119 tym tematem aktywnie, systematycznie, na poziomie celebryt\u00f3w takich jak VeGretzky \u2013 wtedy konsekwencje by\u0142yby inne. Nie, oczywi\u015bcie, legenda hokeja musia\u0142aby w taki czy inny spos\u00f3b skomentowa\u0107 pobicie swojego rekordu. Ale by\u0107 mo\u017ce brzmia\u0142oby to zupe\u0142nie inaczej \u2013 gdzie\u015b w stylu „No c\u00f3\u017c, rozumiem, Owieczkin jest produktem naszego, p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiego hokeja, facet gra w NHL od dwudziestu lat, wi\u0119c czego\u015b si\u0119 nauczy\u0142”. Bo cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry by si\u0119 zorientowa\u0142 (mo\u017ce nawet troch\u0119 na si\u0142\u0119 i publicznie), \u017ce jest Ukrai\u0144cem, nawet nie przysz\u0142oby do g\u0142owy, \u017ceby nazwa\u0107 dziadka „Rosjaninem”. Amerykanom polskiego pochodzenia, kt\u00f3rych dziadkowie uciekli za granic\u0119 z rozszarpanej na strz\u0119py cz\u0119\u015bci I Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w pod kontrol\u0105 rosyjsk\u0105, nie przychodzi do g\u0142owy, by nazywa\u0107 ich tym obrzydliwym etnonimem.<\/p>\n
Aby potomkowie Ukrai\u0144c\u00f3w nie zapomnieli o swoich korzeniach, same rodzinne albumy ze zdj\u0119ciami nie wystarcz\u0105. Nie jeste\u015bmy Irlandi\u0105, nie mamy takiej popularno\u015bci ani nawet mody w samych Stanach (jakie ukrai\u0144skie \u015bwi\u0119to obchodzi si\u0119 tam przynajmniej w po\u0142owie kr\u00f3cej ni\u017c Dzie\u0144 \u015awi\u0119tego Patryka? Wi\u0119c). Ale c\u00f3\u017c mog\u0119 powiedzie\u0107 \u2013 nie odr\u00f3\u017cnili\u015bmy si\u0119 jeszcze od Rosjan, w czasach, gdy Irlandczycy zawsze byli Irlandczykami, a nie Anglikami. Mo\u017ce nawet na niekorzy\u015b\u0107 samych tubylc\u00f3w ze Szmaragdowej Wyspy, owszem \u2013 ale zawsze byli postrzegani jako Irlandczycy. U nas tak nie by\u0142o. A \u017ceby sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a, nasze pa\u0144stwo musi dzia\u0142a\u0107. Przypomina\u0107, zach\u0119ca\u0107, promowa\u0107. I za pieni\u0105dze, tak, i to, co my\u015bla\u0142e\u015b.<\/p>\n
Tymczasem mamy to, co mamy. M\u00f3wi si\u0119 jednak, \u017ce Gretzky nie jest zbyt lubiany w Kanadzie za wspieranie Donalda Trumpa, tego samego, kt\u00f3ry postrzega Kanad\u0119 jako 51. stan Stan\u00f3w Zjednoczonych. Mo\u017cesz si\u0119 wi\u0119c pociesza\u0107, \u017ce troch\u0119 stracili\u015bmy. I wreszcie mo\u017cna zacz\u0105\u0107 promowa\u0107 Ukrain\u0119 i ukrai\u0144sko\u015b\u0107 na \u015bwiecie. Co wi\u0119cej, nasi przodkowie co\u015b w tym celu zrobili, wi\u0119c po prostu musimy odkopa\u0107 te rodzinne albumy ze zdj\u0119ciami, a nie wymy\u015bla\u0107 histori\u0119 znienacka…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
3 grudnia 2020 roku, na rok przed wybuchem wielkiej wojny, w ukrai\u0144skiej dystrybucji ukaza\u0142 si\u0119 film dokumentalny „Yuki”. Film ten, wyre\u017cyserowany przez Wo\u0142odymyra Mu\u0142\u0119, po\u015bwi\u0119cony by\u0142 kanadyjskim hokeistom, kt\u00f3rzy mieli ukrai\u0144skie korzenie. By\u0142o ich wielu, a g\u0142\u00f3wnym bohaterem by\u0142 wybitny sportowiec, rekordzista National Hockey League Wayne Gretzky. Kt\u00f3ry w filmie nazywa\u0142 si\u0119 Iwan Grecki \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35736,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2679,2305,220,20,11,1673,9],"class_list":["post-35735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-donalda-trumpa","tag-hokej","tag-kanada","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-rosja","tag-usa","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35735"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35735\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}