Jeden z najs\u0142ynniejszych brytyjskich polityk\u00f3w XIX wieku i dwukrotny premier tego dominuj\u0105cego w\u00f3wczas mocarstwa \u015bwiatowego, lord Palmerston, nie by\u0142by dumny z por\u00f3wnania z Donaldem Trumpem. Jednak niemal wszystkie dzia\u0142ania obecnego prezydenta USA od czasu obj\u0119cia przez niego urz\u0119du sk\u0142aniaj\u0105 nas do przypomnienia sobie by\u0107 mo\u017ce najs\u0142ynniejszego cytatu z Palmerstona, wypowiedzianego przez niego jako ministra spraw zagranicznych: „Nie mamy wiecznych sojusznik\u00f3w ani wiecznych wrog\u00f3w. Tylko nasze interesy s\u0105 wieczne i niezmienne, a my jeste\u015bmy zobowi\u0105zani do trzymania si\u0119 tych interes\u00f3w”. Jednak „America First” Trumpa brzmi zbyt podobnie.<\/p>\n
Patrz\u0105c z pewnej perspektywy, polityka po\u0142owy i drugiej po\u0142owy XIX wieku by\u0142a bardziej szczera ni\u017c jej poprzedniczki i nast\u0119pcy. Do epoki przyszli po romantycznych, ale ju\u017c nie realistycznych has\u0142ach „wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, braterstwo” i po r\u00f3wnie\u017c romantycznej reakcji na nie w duchu „przywr\u00f3\u0107my prawdziwy porz\u0105dek”. Jeszcze wi\u0119kszy kontrast pojawia si\u0119, gdy por\u00f3wnamy s\u0142owa Palmerstona z zasadami polityki \u015bwiatowej g\u0142oszonymi na Zachodzie po II wojnie \u015bwiatowej. Nazwijmy je „polityk\u0105 warto\u015bci”.<\/p>\n
Jeszcze do niedawna trudno by\u0142o sobie wyobrazi\u0107 ameryka\u0144skiego czy zachodnioeuropejskiego polityka na wysokich stanowiskach, kt\u00f3ry tak otwarcie cynicznie t\u0142umaczy\u0142by swoje motywy. Gdyby kt\u00f3ry\u015b z poprzednik\u00f3w Trumpa w ci\u0105gu ostatnich 80 lat wpad\u0142 na pomys\u0142 ustanowienia kontroli nad Grenlandi\u0105, to przynajmniej uzasadni\u0142by to jakim\u015b „wy\u017cszym dobrem” \u2013 na przyk\u0142ad ochron\u0105 demokracji.<\/p>\n
Zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwa i ci, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 si\u0119 na nich wzorowa\u0107 w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata, s\u0105 przyzwyczajeni do m\u00f3wienia o uniwersalnych „zachodnich warto\u015bciach”: wolno\u015bci jednostki, r\u00f3wnych prawach, demokracji… Czy to nie jest w takiej czy innej formie, kt\u00f3r\u0105 my, Ukrai\u0144cy, zwykle wyobra\u017camy sobie, kiedy m\u00f3wimy o tym, czym jest Zach\u00f3d, czym powinna kierowa\u0107 si\u0119 polityka mi\u0119dzynarodowa pod jego przyw\u00f3dztwem i co w szczeg\u00f3lno\u015bci chronimy przed rosyjsk\u0105 inwazj\u0105? Konieczne jest poszanowanie prawa narod\u00f3w do samostanowienia, uznanych mi\u0119dzynarodowo granic pa\u0144stw, praw cz\u0142owieka i karanie tych, kt\u00f3rzy naruszaj\u0105 ten moralnie usprawiedliwiony porz\u0105dek rzeczy.<\/p>\n
Ten schemat brzmia\u0142 dobrze, a czasem nawet dzia\u0142a\u0142 podczas zimnej wojny z jej dwubiegunowym \u015bwiatem. Ale „koniec historii”, w kt\u00f3ry wierzy\u0142o tak wielu ludzi na Zachodzie po upadku muru berli\u0144skiego i upadku ZSRR, by\u0142 bardzo, bardzo okrutnym \u017cartem. Brak jasno zdefiniowanego przeciwnika, wiara w wieczno\u015b\u0107 w\u0142asnego modelu oraz postmodernistyczne idee w duchu „wielo\u015bci prawd” sprawi\u0142y, \u017ce polityka, a w szczeg\u00f3lno\u015bci polityka mi\u0119dzynarodowa, nie jest w stanie odpowiedzie\u0107 na nowe wyzwania stawiane deklarowanym warto\u015bciom. Ukraina w 2014 i 2022 roku jest bardzo jasnym, ale tylko jednym z wielu przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n
\u017badne zasady nie b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 bez nieuchronno\u015bci kar za ich naruszenie. Je\u015bli aneksje i masowa przemoc wobec ludno\u015bci cywilnej s\u0105 uwa\u017cane za zbrodnie, to zbrodniarze musz\u0105 zosta\u0107 ukarani. Gdziekolwiek si\u0119 znajduje i ktokolwiek jest sprawc\u0105. \u0141amanie zasad zawsze daje przewag\u0119 temu, kto to robi. Je\u015bli w odpowiedzi nie pojawi\u0105 si\u0119 skuteczne sankcje, dlaczego nie naruszy\u0107 ich ponownie. I znowu, znowu, znowu… A to, co mo\u017ce zrobi\u0107 Rosja, inne re\u017cimy, dla kt\u00f3rych nie ma \u017cadnych warto\u015bci moralnych \u2013 Iran, Chiny, Korea P\u00f3\u0142nocna itd. \u2013 b\u0119d\u0105 chcia\u0142y powt\u00f3rzy\u0107.<\/p>\n
W takich realiach mo\u017cna zareagowa\u0107 na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest pr\u00f3ba naprawienia luk w porz\u0105dku politycznym, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c opiera si\u0119 na dobrych i moralnie s\u0142usznych warto\u015bciach, przywr\u00f3cenie mu skuteczno\u015bci i presti\u017cu. Drugim jest zaprzestanie robienia dobrej kopalni ze z\u0142\u0105 gr\u0105 i uznanie za now\u0105 norm\u0119 tego, co do niedawna by\u0142o uwa\u017cane za odst\u0119pstwo od niej. Wygl\u0105da na to, \u017ce Donald Trump robi to drugie. Dlatego rozumie Putina, Kim Dzong Una i im podobnych znacznie lepiej ni\u017c demokratycznie wybranych przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n
Ostatni spisek z wprowadzeniem przez Trumpa wielu ce\u0142 dla r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w r\u00f3wnie\u017c wpisuje si\u0119 w t\u0119 logik\u0119. Wszak\u017ce wielko\u015b\u0107 taryf celnych dla danego kraju nie zale\u017cy w \u017caden spos\u00f3b od jego zachowania na arenie mi\u0119dzynarodowej, po\u0142o\u017cenia geograficznego, norm spo\u0142ecznych i warto\u015bci moralnych jego spo\u0142ecze\u0144stwa. To i inne dzia\u0142ania obecnej administracji Bia\u0142ego Domu sk\u0142aniaj\u0105 do niewielkiej edycji zdania Palmerstona: „Nie mamy wiecznych sojusznik\u00f3w, nie mamy wiecznych wrog\u00f3w, nie ma wiecznych warto\u015bci. Tylko nasze interesy s\u0105 wieczne i niezmienne”. Karol Darwin by\u0142by zadowolony. W ko\u0144cu pochodzi z tej samej epoki co Palmerston czy Bismarck.<\/p>\n
Dla Ukrainy to z\u0142a wiadomo\u015b\u0107. Jednym z najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w naszej walki z Rosj\u0105 jest opieranie si\u0119 na warto\u015bciach. Jeste\u015bmy po stronie dobra, bronimy tego, co moralne zgodnie ze wszystkimi zasadami cywilizacji zachodniej (zar\u00f3wno staro\u017cytnej, jak i chrze\u015bcija\u0144skiej) \u2013 Ojczyzny, wolno\u015bci, sposobu \u017cycia. A wraz z nimi tak\u017ce ten porz\u0105dek warto\u015bci, kt\u00f3ry do niedawna by\u0142 uwa\u017cany za s\u0142uszny w skali globalnej. To w\u0142a\u015bnie umo\u017cliwi\u0142o nam mi\u0119dzynarodowe wsparcie dla Ukrainy, wystarczaj\u0105ce do naszego przetrwania, cho\u0107 (jeszcze) nie zwyci\u0119stwa. Im mniej warto\u015bci moralnych b\u0119dzie w polityce i my\u015bleniu mi\u0119dzynarodowym, nawet na poziomie deklaracji, tym b\u0119dzie nam trudniej.<\/p>\n
Czy ten trend stanie si\u0119 Nowa norma \u2013 czas poka\u017ce. Jest coraz wi\u0119cej powod\u00f3w, by m\u00f3wi\u0107 o „nowych ciemnych wiekach”, „nowym \u015bredniowieczu”, o prawie silniejszych, a nie moralnych. G\u0142\u00f3wny tw\u00f3rca i gwarant dotychczasowej „polityki warto\u015bci”, reprezentowanej przez Stany Zjednoczone, ju\u017c wprost si\u0119 z niej wyrzeka. To, czy uda si\u0119 zachowa\u0107 moralnie i warto\u015bciotw\u00f3rczo poprawny system \u015bwiata z ostatnich 80 lat, czy te\u017c by\u0142o to tylko tymczasowe odst\u0119pstwo od tradycyjnie darwinowskich stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych w ca\u0142ej historii ludzko\u015bci, zale\u017cy przede wszystkim od Europy.<\/p>\n
Jest w tym pewna symbolika \u2013 mimo ca\u0142ej swojej linearno\u015bci historia zatacza ko\u0142o. Los i warto\u015bci Zachodu b\u0119d\u0105 zale\u017ca\u0142y od tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata, w kt\u00f3rej si\u0119 uformowa\u0142y i sk\u0105d do niedawna wyruszy\u0142y w triumfaln\u0105 kampani\u0119 dooko\u0142a \u015bwiata \u2013 od Europy. Je\u015bli wyjdzie z takiej przyjemnej, ale efemerycznej strefy komfortu i b\u0119dzie broni\u0107 swoich warto\u015bci nie tylko s\u0142owem, ale i czynem, to ma wystarczaj\u0105co du\u017co potencja\u0142u gospodarczego, militarnego i co wa\u017cne, moralnego i ludzkiego, by doda\u0107 wi\u0119cej optymizmu do obrazu najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jeden z najs\u0142ynniejszych brytyjskich polityk\u00f3w XIX wieku i dwukrotny premier tego dominuj\u0105cego w\u00f3wczas mocarstwa \u015bwiatowego, lord Palmerston, nie by\u0142by dumny z por\u00f3wnania z Donaldem Trumpem. Jednak niemal wszystkie dzia\u0142ania obecnego prezydenta USA od czasu obj\u0119cia przez niego urz\u0119du sk\u0142aniaj\u0105 nas do przypomnienia sobie by\u0107 mo\u017ce najs\u0142ynniejszego cytatu z Palmerstona, wypowiedzianego przez niego jako ministra spraw […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35679,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2679,20,1581,11,1673,9],"class_list":["post-35678","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-donalda-trumpa","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-roman-lechniuk","tag-rosja","tag-usa","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35678"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35678\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}