Naruszenie praw obywateli Ukrainy w procesie ich mobilizacji nie jest podstaw\u0105 do zwolnienia ze s\u0142u\u017cby wojskowej os\u00f3b podlegaj\u0105cych obowi\u0105zkowi s\u0142u\u017cby wojskowej. W rzeczywisto\u015bci decyzja ta zosta\u0142a podj\u0119ta przez Administracyjny S\u0105d Kasacyjny przy S\u0105dzie Najwy\u017cszym, o czym ten ostatni poinformowa\u0142 17 marca na Facebooku. Decyzja ta rodzi szereg niepokoj\u0105cych pyta\u0144: jak daleko pa\u0144stwo mo\u017ce posun\u0105\u0107 si\u0119 w swoich dzia\u0142aniach na rzecz bezpiecze\u0144stwa, nie naruszaj\u0105c przy tym podstawowych praw obywateli? Czy mo\u017cliwe jest zjednoczenie kraju, je\u015bli interesy pa\u0144stwa s\u0105 stawiane ponad prawami cz\u0142owieka?<\/p>\n
T\u0142o jest nast\u0119puj\u0105ce. Jeden z \u017co\u0142nierzy z\u0142o\u017cy\u0142 pozew przeciwko powiatowemu CCC i SP oraz jednostce wojskowej, domagaj\u0105c si\u0119 uznania jego poboru w czasie mobilizacji za nielegalny i zobowi\u0105zania jednostki wojskowej do zwolnienia go ze s\u0142u\u017cby wojskowej. Powodem jest niezdanie egzaminu lekarskiego podczas poboru. S\u0105dy pierwszej instancji i apelacyjnej stan\u0119\u0142y po stronie obywatela, uznaj\u0105c dzia\u0142ania KSH i SP za naruszenie jego praw. Gdyby jednostka wojskowa zastosowa\u0142a si\u0119 do tych decyzji s\u0105dowych, by\u0142by to koniec. Jednak departament wojskowy z\u0142o\u017cy\u0142 skarg\u0119 do S\u0105du Najwy\u017cszego kraju, a jego wydzia\u0142 kasacyjny zdecydowa\u0142 si\u0119 stan\u0105\u0107 po stronie pa\u0144stwa.<\/p>\n
Podejmuj\u0105c t\u0119 decyzj\u0119, S\u0105d Najwy\u017cszy wr\u0119cz nalega: w sytuacji nadzwyczajnej, gdy zagro\u017cone jest bezpiecze\u0144stwo kraju, konieczne jest przestrzeganie specjalnej praktyki prawnej skoncentrowanej na potrzebach obronno\u015bci. A prawa jednostki, powiadaj\u0105, w czasie wojny s\u0105 spraw\u0105 drugorz\u0119dn\u0105.<\/p>\n
Na zewn\u0105trz wszystko wygl\u0105da dok\u0142adnie tak. Je\u015bli chodzi o mobilizacj\u0119, na pierwszy plan wysuwa si\u0119 interes pa\u0144stwa i jego zdolno\u015bci obronne. Nie jest to tylko formalna procedura, ale \u015brodek pilny i wymuszony, poniewa\u017c w czasie wojny interesy pa\u0144stwa wymagaj\u0105 pilnych dzia\u0142a\u0144 i cz\u0119sto twardej organizacji. T\u0105 zasad\u0105 kierowa\u0142 si\u0119 oczywi\u015bcie S\u0105d Najwy\u017cszy Ukrainy, odrzucaj\u0105c orzeczenia s\u0105d\u00f3w pierwszej instancji i s\u0105d\u00f3w apelacyjnych. Trwaj\u0105ca od trzech lat mobilizacja w Ukrainie jest \u015brodkiem nadzwyczajnym, maj\u0105cym na celu zapewnienie krajowi zdolno\u015bci do odparcia agresji ze strony Rosji i w takiej sytuacji kwestia legalno\u015bci poboru i zwalniania personelu wojskowego powinna zosta\u0107 rozwi\u0105zana w tych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n
Rzeczywi\u015bcie, regularne meldunki z r\u00f3\u017cnych odcink\u00f3w frontu pokazuj\u0105, \u017ce w warunkach bojowych cz\u0119sto dochodzi do sytuacji, w kt\u00f3rych ka\u017cdy dzie\u0144 mo\u017ce by\u0107 decyduj\u0105cy. Brak mo\u017cliwo\u015bci szybkiego zgromadzenia niezb\u0119dnych si\u0142 i \u015brodk\u00f3w mo\u017ce zagrozi\u0107 konkretnemu sektorowi frontu, co z kolei b\u0119dzie mia\u0142o znacznie powa\u017cniejsze konsekwencje ni\u017c naruszenie praw jednego obywatela. S\u0105d Najwy\u017cszy podj\u0105\u0142 zatem decyzj\u0119 w interesie bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, maj\u0105c na uwadze, \u017ce w warunkach mobilizacji procedury prawne powinny dzia\u0142a\u0107 bardziej rygorystycznie i niezmienienie, niezale\u017cnie od indywidualnych orzecze\u0144 lekarskich.<\/p>\n
Trudno zaprzeczy\u0107, \u017ce taka decyzja s\u0105du sama w sobie jest aktem podyktowanym nie tylko prawem, ale tak\u017ce konieczno\u015bci\u0105 uwzgl\u0119dnienia realnych zagro\u017ce\u0144, przed kt\u00f3rymi stoi Ukraina. Co jednak si\u0119 dzieje, gdy interesy pa\u0144stwa wchodz\u0105 w konflikt z prawami poszczeg\u00f3lnych obywateli? Nie jest to ju\u017c tylko kwestia prawna, ale tak\u017ce kwestia moralno\u015bci i przede wszystkim sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n
w Ukrainie wiele os\u00f3b, kt\u00f3re chcia\u0142yby unikn\u0105\u0107 mobilizacji, zaczyna zadawa\u0107 sobie pytania: gdzie s\u0105 dzieci wp\u0142ywowych polityk\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w i biznesmen\u00f3w? Dlaczego mog\u0105 \u0142atwo trafi\u0107 do zagranicznego kurortu zamiast do okop\u00f3w na linii frontu? W zwi\u0105zku z tym kwestia sprawiedliwo\u015bci nabra\u0142a szczeg\u00f3lnego znaczenia. Wszak niesprawiedliwo\u015b\u0107 w czasie wojny jest jak szczelina w twierdzy, przez kt\u00f3r\u0105 zaczynaj\u0105 przenika\u0107 nie tylko w\u0105tpliwo\u015bci, ale tak\u017ce masowe uchylanie si\u0119 od poboru, odp\u0142yw m\u0119\u017cczyzn za granic\u0119, uchylanie si\u0119 od p\u0142acenia podatk\u00f3w i, co najgorsze, korupcja, kt\u00f3ra po\u017cera zasoby niezb\u0119dne do zwyci\u0119stwa.<\/p>\n
I tu, na tej cienkiej linii, wida\u0107, jak trudny jest wyb\u00f3r, co musi podj\u0105\u0107 ka\u017cdy, kto podejmuje decyzje w czasie wojny. Ustawa mobilizacyjna jest oczywi\u015bcie bardzo, bardzo wa\u017cna, ale co jest wa\u017cniejsze \u2013 utrzymanie porz\u0105dku i wype\u0142nianie obowi\u0105zku wojskowego czy ochrona osobistych praw cz\u0142owieka? Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Wszak ka\u017cdy pob\u00f3r do wojska to nie tylko bezimienna posta\u0107 w statystykach, to los \u017cyj\u0105cych ludzi, ich zdrowia, ich rodzin. Powo\u0142anie do wojska osoby, kt\u00f3ra nie przesz\u0142a badania lekarskiego, jest rodzajem okrucie\u0144stwa, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do katastrofalnych konsekwencji, je\u015bli jej wady zdrowotne nie zostan\u0105 odpowiednio ocenione.<\/p>\n
Niestety, w kontek\u015bcie mobilizacji kwestia prawa obywateli do zdrowia i \u017cycia cz\u0119sto okazuje si\u0119 drugorz\u0119dna. W ko\u0144cu pa\u0144stwo musi by\u0107 w stanie jak najszybciej uzupe\u0142ni\u0107 odchodz\u0105ce si\u0142y, aby zapewni\u0107 zdolno\u015b\u0107 Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy do odstraszania wroga. Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego odzwierciedla t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej interesy pa\u0144stwa, w kontek\u015bcie tocz\u0105cej si\u0119 wojny, s\u0105 postrzegane jako wa\u017cniejsze. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce z prawnego punktu widzenia S\u0105d Najwy\u017cszy nie dopu\u015bci\u0142 do stworzenia precedensu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by zagrozi\u0107 procesowi mobilizacjiNa przyk\u0142ad w przypadku Gdyby decyzje s\u0105d\u00f3w pierwszej instancji i apelacyjne pozosta\u0142y w mocy, mog\u0142oby to stworzy\u0107 pr\u00f3\u017cni\u0119 prawn\u0105, w kt\u00f3rej ka\u017cdy poborowy m\u00f3g\u0142by odwo\u0142a\u0107 si\u0119 od decyzji o poborze na podstawie raportu medycznego, a wtedy mobilizacja zosta\u0142aby faktycznie sparali\u017cowana.<\/p>\n
A co z prawami cz\u0142owieka? Niestety, jak pokazuje historia, w pa\u0144stwach niestabilnych kwestia praw cz\u0142owieka w stanie wyj\u0105tkowym cz\u0119sto pozostaje, jak to si\u0119 m\u00f3wi, w szarej strefie. Z jednej strony prawa obywateli musz\u0105 by\u0107 chronione, a z drugiej strony, w sytuacji nadzwyczajnej mobilizacji, nie wszystkie aspekty praw osobistych mog\u0105 by\u0107 priorytetem. Jest to szczeg\u00f3lnie widoczne na przyk\u0142adzie tzw. „busification”, podczas kt\u00f3rego obywatele Ukrainy, niczym bezpa\u0144skie zwierz\u0119ta, s\u0105 wy\u0142apywani na ulicach, wpychani do autobus\u00f3w z u\u017cyciem brutalnej si\u0142y i dowo\u017ceni do TCC, gdzie w b\u0142yskawicznym tempie przechodz\u0105 badania lekarskie, a nast\u0119pnie trafiaj\u0105 do o\u015brodk\u00f3w szkoleniowych lub jednostek wojskowych.<\/p>\n
Incydenty te niejednokrotnie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015bmierci\u0105 i rannymi „z\u0142apanych”. Ludno\u015b\u0107 jest oburzona. Obro\u0144cy praw cz\u0142owieka bij\u0105 na alarm… A co z w\u0142adzami? Obiecuje walczy\u0107 z nieludzkim „busification”, a nawet wsadza\u0107 do wi\u0119zienia pracownik\u00f3w TCC, kt\u00f3rzy przekraczaj\u0105 swoje uprawnienia s\u0142u\u017cbowe. Ale sytuacja praktycznie si\u0119 nie zmienia. Dlaczego? Odpowied\u017a jest oczywista: Si\u0142y Zbrojne Ukrainy potrzebuj\u0105 uzupe\u0142nienia, a \u017co\u0142nierze z TCC dostaj\u0105 faktycznie carte blanche, aby mogli zwerbowa\u0107 wymagan\u0105 liczb\u0119 m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n
Ta strona \u017cycia na dzisiejszej Ukrainie to prawdziwy dramat o daleko id\u0105cych konsekwencjach. I nie chodzi tylko o to, \u017ce ignorowanie praw obywateli zach\u0119ca wielu z nich do dystansowania si\u0119 od „z\u0142ego” pa\u0144stwa. Po otwarciu granic (a pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zostan\u0105 one otwarte) mo\u017ce to skutkowa\u0107 zwi\u0119kszonym odp\u0142ywem si\u0142y roboczej do innych kraj\u00f3w. Ale „busifikacja” powoduje obecnie ogromne szkody. Nie wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani „z\u0142apani” na ulicach stan\u0105 si\u0119 zmotywowanymi \u017co\u0142nierzami. Pob\u00f3r do wojska poborowego, kt\u00f3ry przeszed\u0142 niedba\u0142e badania lekarskie, mo\u017ce prowadzi\u0107 nie tylko do pogorszenia jego stanu zdrowia, ale tak\u017ce do zagro\u017cenia dla wszystkich innych os\u00f3b, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 obok niego na polu bitwy. Jest to nie tylko kwestia odpowiedzialno\u015bci moralnej, ale tak\u017ce \u017cycia ludzi.<\/p>\n
Jak sprawi\u0107, by te dwa aspekty \u2013 prawa jednostki i interesy bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa \u2013 nie kolidowa\u0142y ze sob\u0105? My\u015bl\u0119, \u017ce w warunkach Ukrainy, z jej histori\u0105 ludowych protest\u00f3w przeciwko bezprawiu i niesprawiedliwo\u015bci, nie mo\u017cna ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do kryteri\u00f3w prawnych, trzeba rozwa\u017cy\u0107 kwestie etyczne.<\/p>\n
Ukrai\u0144skie w\u0142adze musz\u0105 zrozumie\u0107, \u017ce mobilizacja jest zawsze kompromisem. We\u017amy takie samo orzeczenie S\u0105du Najwy\u017cszego. Podkre\u015bla nie tylko znaczenie bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, ale tak\u017ce ograniczenia regulacji prawnej w takich warunkach. Jest to kompromis w najczystszej postaci.<\/p>\n
Kompromis nie powinien by\u0107 jednak jednostronny. Przepisy dotycz\u0105ce poboru do wojska s\u0105 cz\u0119sto zbyt surowe i nie pozwalaj\u0105 na elastyczne uwzgl\u0119dnianie indywidualnych okoliczno\u015bci. Mobilizacja powinna by\u0107 procesem, kt\u00f3ry rozumie i bierze pod uwag\u0119 zdrowie, stan psychiczny i inne wa\u017cne aspekty \u017cycia ka\u017cdego poborowego. W przypadku mobilizacji w sytuacji kryzysowej konieczne jest zapewnienie mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby na bardziej ukierunkowan\u0105 ocen\u0119 stanu zdrowia ludzi, nawet je\u015bli nie zawsze jest to mo\u017cliwe w jak najkr\u00f3tszym czasie. Bo KKK „w po\u015bpiechu” mo\u017ce naruszy\u0107 prawa jednej osoby (je\u015bli tak!), a to odbije si\u0119 na ca\u0142ym systemie mobilizacyjnym.<\/p>\n
Wszak\u017ce wcale nie jest przypadkiem, \u017ce w niekt\u00f3rych miastach pojawili si\u0119 „ochotnicy”, kt\u00f3rzy na bie\u017c\u0105co raportowali publicznie o po\u0142o\u017ceniu „autobus\u00f3w”. W rzeczywisto\u015bci w wielu regionach kraju byli obywatele, kt\u00f3rzy w tak w\u0105tpliwy spos\u00f3b weszli w tak w\u0105tpliw\u0105 konfrontacj\u0119 ze swoim rodzimym pa\u0144stwem. Tak, wielu z nich zosta\u0142o zidentyfikowanych i postawionych przed s\u0105dem. Ale ka\u017cdy, jak wiadomo, „nie mo\u017ce by\u0107 przeszczepiony”…<\/p>\n
W\u0142adze obiecuj\u0105 zrewidowa\u0107 podej\u015bcie do bada\u0144 lekarskich w kontek\u015bcie mobilizacji. Jest dobrze, ale… Za p\u00f3\u017ano, a zatem za ma\u0142o. Masa krytyczna niezadowolenia obywateli z „busification” osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom, w kt\u00f3rym konieczna jest ja\u015bniejsza i jednoznaczna odpowied\u017a na pytanie: gdzie jest granica mi\u0119dzy interesem pa\u0144stwa a prawami jednostki? Nie jest to tylko kwestia prawna. Jest to problem, kt\u00f3ry dotyka istoty umowy spo\u0142ecznej mi\u0119dzy obywatelem a pa\u0144stwem. Wszak faktycznie pa\u0144stwo ma prawo domaga\u0107 si\u0119 od swoich obywateli spe\u0142nienia obowi\u0105zku wojskowego, ale jednocze\u015bnie jest zobowi\u0105zane do ochrony ich praw i \u017cycia. Na jakiej podstawie mo\u017ce uzna\u0107, \u017ce w celu ochrony pa\u0144stwa mo\u017cna ponosi\u0107 ofiary w zakresie zdrowia ludzi?<\/p>\n
Tu przychodzi mi do g\u0142owy metafora o tym, \u017ce okr\u0119t wojenny w czasie wielkiego sztormu, aby przetrwa\u0107, musi czasem i\u015b\u0107 prosto na ogromn\u0105 fal\u0119, a nie podsypywa\u0107 si\u0119 pod ni\u0105 burt\u0105. Ale co stanie si\u0119 z zespo\u0142em w takim przypadku? Czy statek straci sterowno\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 bojow\u0105, je\u015bli wszyscy ludzie na jego pok\u0142adzie nie b\u0119d\u0105 gotowi na sztorm? Wspomniana wy\u017cej decyzja S\u0105du Najwy\u017cszego jest wi\u0119c w\u0142a\u015bnie momentem, w kt\u00f3rym pa\u0144stwo idzie prosto na destrukcyjn\u0105 fal\u0119, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce mo\u017ce kogo\u015b straci\u0107, ale zupe\u0142nie nie bierze tego pod uwag\u0119 Aby skutecznie przezwyci\u0119\u017cy\u0107 cios, ca\u0142a za\u0142oga statku musi by\u0107 gotowa na tak\u0105 pr\u00f3b\u0119.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c wprost, je\u015bli pa\u0144stwo jest nastawione wy\u0142\u0105cznie na mobilizacj\u0119 ilo\u015bciow\u0105, to ryzykuje pogwa\u0142cenie najwa\u017cniejszej zasady \u2013 utrzymania zaufania mi\u0119dzy rz\u0105dem a lud\u017ami. Wszak prawdziwa si\u0142a kraju tkwi nie tylko w liczbach, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o liczbie broni i \u017co\u0142nierzy, ale przede wszystkim w jedno\u015bci i sp\u00f3jno\u015bci ludzi. Czy to naprawd\u0119 tak trudne do zrozumienia?<\/p>\n
Niestety, ten wa\u017cny, by\u0107 mo\u017ce nawet najwa\u017cniejszy czynnik \u2013 czynnik jedno\u015bci i sp\u00f3jno\u015bci ludzi \u2013 w Ukrainie jest w du\u017cej mierze niwelowany przez dzia\u0142ania ekipy Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego. S\u0105dz\u0105c po czynach i \u017cyciorysach wysokich rang\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w, zosta\u0142 wybrany nie wed\u0142ug zasad profesjonalizmu i w\u0142a\u015bciwych cech moralnych, ale wed\u0142ug zasad znajomo\u015bci, powi\u0105za\u0144 biznesowych i lojalno\u015bci osobistej. W efekcie ekipa prezydencko-rz\u0105dowa niestety nie znalaz\u0142a specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy mogliby si\u0119 zmobilizowa\u0107, aby przyszli \u017co\u0142nierze Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy nie musieli wykr\u0119ca\u0107 r\u0105k i wysy\u0142a\u0107 ich do wojska nawet bez bada\u0144 lekarskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Naruszenie praw obywateli Ukrainy w procesie ich mobilizacji nie jest podstaw\u0105 do zwolnienia ze s\u0142u\u017cby wojskowej os\u00f3b podlegaj\u0105cych obowi\u0105zkowi s\u0142u\u017cby wojskowej. W rzeczywisto\u015bci decyzja ta zosta\u0142a podj\u0119ta przez Administracyjny S\u0105d Kasacyjny przy S\u0105dzie Najwy\u017cszym, o czym ten ostatni poinformowa\u0142 17 marca na Facebooku. Decyzja ta rodzi szereg niepokoj\u0105cych pyta\u0144: jak daleko pa\u0144stwo mo\u017ce posun\u0105\u0107 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34393,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[4068,20,4184,9,176],"class_list":["post-35117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-aleksander-koscincew","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-tcc-i-sp","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska","tag-wolodymyr-zelenski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35117\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}