{"id":32342,"date":"2025-01-02T19:00:01","date_gmt":"2025-01-02T18:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/2025-01-z-aktau-do-lankaran\/"},"modified":"2025-01-02T19:00:01","modified_gmt":"2025-01-02T18:00:01","slug":"z-aktau-do-lankaran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/2025-01-z-aktau-do-lankaran\/","title":{"rendered":"Z Aktau do Lankaran"},"content":{"rendered":"

Trudny, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, rok 2024 zako\u0144czy\u0142 si\u0119 kilkoma incydentami lotniczymi z ofiarami. Ale je\u015bli w sytuacji z katastrof\u0105 na lotnisku Muan w Korei Po\u0142udniowej rzeczywi\u015bcie mamy do czynienia z wypadkiem \u2013 samolot zderzy\u0142 si\u0119 z ptakami, piloci nie zd\u0105\u017cyli otworzy\u0107 podwozia, a za pasem startowym znajdowa\u0142a si\u0119 \u015bciana, co pogorszy\u0142o skutki twardego l\u0105dowania do katastrofalnych \u2013 w\u00f3wczas lotu nr 8243 linii lotniczej AZAL <\/em>ma zupe\u0142nie inny charakter. I zupe\u0142nie inne t\u0142o.<\/p>\n

Na pocz\u0105tek pami\u0119tajmy, \u017ce takie incydenty, cho\u0107 nie s\u0105 regularne \u2013 w ko\u0144cu Rosjanie nie co roku zestrzeliwuj\u0105 samoloty pasa\u017cerskie innych kraj\u00f3w \u2013 a jednocze\u015bnie s\u0105 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z krajem-agresorem. I nie chodzi tu tak bardzo o sam incydent, ale o to, co dzieje si\u0119 dalej. Przypomnijmy sobie jeden z najs\u0142ynniejszych incydent\u00f3w zimnej wojny \u2013 zestrzelenie samolotu Korea\u0144skie Linie Lotnicze 007 <\/em>w rejonie wyspy Sachalin, do kt\u00f3rego dosz\u0142o 1 wrze\u015bnia 1983 roku.<\/p>\n

Jesie\u0144 1983 roku by\u0142a okresem pogorszenia si\u0119 zar\u00f3wno sytuacji zewn\u0119trznej, jak i wewn\u0119trznej w ZSRR, pogorszenia, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 przewidywaln\u0105 konsekwencj\u0105 pojawienia si\u0119 na g\u0142\u00f3wnym stanowisku w pa\u0144stwie czekisty-kadeta Jurija Andropowa (w\u00f3wczas by\u0142 to sekretarz generalny KC KPZR). Radziecka obrona przeciwlotnicza zestrzeli\u0142a samolot pasa\u017cerski, wyra\u017anie zdaj\u0105c sobie z tego spraw\u0119, a nast\u0119pnie zacz\u0119\u0142a wymy\u015bla\u0107 wersj\u0119 za wersj\u0105 – od „przelecia\u0142 i znikn\u0105\u0142 z naszej przestrzeni powietrznej” po „najbardziej winna, nie by\u0142o czego wysy\u0142a\u0107 cywilnego samolotu na misj\u0119 rozpoznawcz\u0105”.<\/p>\n

\u017badnego przyznania si\u0119 do winy, \u017cadnego wsp\u00f3\u0142czucia dla niewinnych ofiar. Nie, Kreml wtedy, tak jak i teraz, zawsze by\u0142 winien wszystkiemu, tylko nie nim. Dok\u0142adnie t\u0119 sam\u0105 histori\u0119 widzieli\u015bmy dziesi\u0119\u0107 i p\u00f3\u0142 roku temu, kiedy system obrony powietrznej Buk Si\u0142 Zbrojnych Rosji zestrzeli\u0142 Malezyjczyka Boeing<\/em>. \u015awiat s\u0142ysza\u0142 najbardziej niewiarygodne fikcje, a\u017c do „hiszpa\u0144skiego dyspozytora Carlosa”, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w m\u00f3zgach rosyjskich propagandyst\u00f3w (i tam zmar\u0142).<\/p>\n

Nowym incydentem jest ostrza\u0142 azerbejd\u017ca\u0144skiego samolotu Embraer 190<\/em> w okolicach Groznego, ale historia jest taka sama. Nieprzyznanie si\u0119 do winy \u2013 i m\u00f3wimy tu nie tylko o ostrzale, ale tak\u017ce o wr\u0119cz nikczemnym zamkni\u0119ciu wszystkich rosyjskich lotnisk w regionie i zag\u0142uszaniu system\u00f3w GPS<\/em>– nawigacja na ca\u0142ym odcinku lotu z Groznego do Aktau w Kazachstanie. Rosjanie mog\u0105 wymy\u015bla\u0107 dowolne wym\u00f3wki, ale \u015bwiat nie daje si\u0119 teraz przekona\u0107, \u017ce nie zrobili wszystkiego, by zatopi\u0107 na Morzu Kaspijskim samolot trafiony przez w\u0142asn\u0105 obron\u0119 przeciwlotnicz\u0105 \u2013 i w ten spos\u00f3b zniszczy\u0107 skutki ataku i \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, kiedy W\u0142adimir Putin cynicznie przeprasza\u0142 Ilhama Alijewa za to, \u017ce „incydent wydarzy\u0142 si\u0119 w przestrzeni powietrznej Federacji Rosyjskiej” (gdyby Rosjanie strzelali do samolotu nie na niebie nad Groznym, ale gdzie\u015b na granicy, jeszcze nad ziemi\u0105 azerbejd\u017ca\u0144sk\u0105, to nikt nie us\u0142ysza\u0142by nawet tych przeprosin), jego kieszonkowi propagandy\u015bci przypu\u015bcili atak na prezydenta Azerbejd\u017canu.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, atak ten by\u0142 nie tylko tradycyjnie imperialnie arogancki i brudny dla Rosjan \u2013 np. ci ludzie zaproponowali zemst\u0119 na Azerbejd\u017canie za to, \u017ce lokalny przyw\u00f3dca domaga si\u0119 sprawiedliwo\u015bci, wywieraj\u0105c presj\u0119 na azerbejd\u017ca\u0144sk\u0105 diaspor\u0119 w Rosji. Kremlowscy propagandy\u015bci byli zgodni co do tego, \u017ce warto by\u0142oby rozdmuchiwa\u0107 nastroje separatystyczne w tym po\u0142udniowokaukaskim kraju \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci na p\u00f3\u0142nocy Azerbejd\u017canu, w\u015br\u00f3d Lezgin\u00f3w i innych lud\u00f3w Dagestanu, oraz na po\u0142udniu, gdzie mieszka ira\u0144ska ludno\u015b\u0107 Ta\u0142yszu, rdzenna ludno\u015b\u0107 tego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, separatyzm Ta\u0142ysz w po\u0142udniowych regionach Azerbejd\u017canu nie jest dzisiejszym wynalazkiem kremlowskich propagandyst\u00f3w. Ju\u017c w 1990 roku w Lankaranie, najwi\u0119kszym mie\u015bcie w azerbejd\u017ca\u0144skiej cz\u0119\u015bci historycznego regionu Ta\u0142ysz, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 podobne ruchy. Ruchy, kt\u00f3re \u2013 im bardziej oddalamy si\u0119 od tamtych czas\u00f3w, tym wi\u0119cej pojawia si\u0119 dowod\u00f3w i potwierdze\u0144 na to, ujawniaj\u0105 si\u0119 lub po prostu rozpoznaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej milczeli \u2013 najprawdopodobniej zosta\u0142y rozdmuchane przez Komitet Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwowego ZSRR. W przypadku Ta\u0142yszu by\u0142oby to ca\u0142kiem logiczne \u2013 Azerbejd\u017can w\u00f3wczas, na prze\u0142omie lat 80. i 90., by\u0142 otwarcie antymoskiewski z powodu Krwawego Stycznia 1990 r., kiedy to wojska radzieckie dokona\u0142y realnego zniszczenia opozycji politycznej w Baku, co de facto przerodzi\u0142o si\u0119 w mordowanie ludno\u015bci cywilnej. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, 20 stycznia w Azerbejd\u017canie jest oficjalnym dniem \u017ca\u0142oby narodowej.<\/p>\n

A w 1993 roku, w szczytowym momencie pierwszej wojny karabaskiej, w Lankaranie pojawi\u0142a si\u0119 tak zwana Republika Autonomiczna Ta\u0142ysz-Mugan. Pe\u0142ni\u0105cy w\u00f3wczas obowi\u0105zki prezydenta kraju Hejdar Alijew, kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142 do Baku z Nachiczewanu zaledwie trzy dni po pojawieniu si\u0119 tej „autonomii”, zdo\u0142a\u0142 si\u0119 tego dowiedzie\u0107 dopiero dzi\u0119ki przerzuceniu znacznej cz\u0119\u015bci wojsk z frontu karabaskiego. W rzeczywisto\u015bci separatyzm Ta\u0142ysz sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z przyczyn pora\u017cki Azerbejd\u017canu w wojnie o Karabach, kt\u00f3rej wynikiem by\u0142 niezale\u017cny od Baku „Artsakh”, kt\u00f3ry na wiele dziesi\u0119cioleci przekre\u015bli\u0142 perspektywy pojednania w Azerbejd\u017canie.Erbejd\u017can i Armenia, a tak\u017ce zatrzyma\u0142y perspektywy rozwoju Azerbejd\u017canu, kt\u00f3ry nieustannie zmaga\u0142 si\u0119 z widmem Karabachu.<\/p>\n

I syn \u00f3wczesnej g\u0142owy pa\u0144stwa Ilhama, kt\u00f3ry obecnie jest prezydentem Azerbejd\u017canu, nie powinien o tym zapomina\u0107. Nie zapominajmy, \u017ce zbli\u017cenie sytuacyjne z Rosj\u0105 na tle sukces\u00f3w w G\u00f3rskim Karabachu (kt\u00f3re przerodzi\u0142y si\u0119 w och\u0142odzenie stosunk\u00f3w turecko-azerbejd\u017ca\u0144skich) nie oznacza, \u017ce Kreml zacznie traktowa\u0107 swojego po\u0142udniowego s\u0105siada normalnie, po ludzku. Nie, je\u015bli trzeba b\u0119dzie jako\u015b zmy\u0107, zatuszowa\u0107 w\u0142asn\u0105 zbrodni\u0119, Rosja ch\u0119tnie p\u00f3jdzie stworzy\u0107 kolejny punkt zapalny. Ponadto po rozwi\u0105zaniu kwestii karabaskiej Azerbejd\u017can jest gotowy do szerszej integracji (w szczeg\u00f3lno\u015bci ropy i gazu) ze \u015bwiatem zachodnim, a tak\u017ce do budowy nowych relacji z Armeni\u0105.<\/p>\n

Armenia, kt\u00f3ra z ka\u017cdym dniem oddala si\u0119 od Rosji \u2013 i szuka nowych partner\u00f3w na Zachodzie. Wyobra\u017amy sobie, co si\u0119 stanie, gdy Armenia ca\u0142kowicie wypchnie Rosj\u0119 ze swojego horyzontu politycznego, zgodzi si\u0119 na nowy format relacji z Azerbejd\u017canem i rozpocznie wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Uni\u0105 Europejsk\u0105. Na ile z\u0142agodzi to napi\u0119cia w regionie Kaukazu Po\u0142udniowego. O ile\u017c upro\u015bci to \u017cycie tego samego Azerbejd\u017canu, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie ju\u017c mia\u0142 u swego boku nieprzejednanego, „wiecznego” wroga i problem\u00f3w okupowanych terytori\u00f3w. To de facto wyjmuje region spod wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich, niszczy interesy Kremla na Kaukazie Po\u0142udniowym.<\/p>\n

Dlatego w\u0142adze Azerbejd\u017canu powinny z ca\u0142\u0105 powag\u0105 potraktowa\u0107 pozornie emocjonalne wypowiedzi propagandyst\u00f3w o mo\u017cliwo\u015bci separatyzmu Talisz. Na Krymie i w Donbasie te\u017c wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od marginalnych „ruch\u00f3w spo\u0142ecznych”. A potem nagle sta\u0142o si\u0119 to, co si\u0119 sta\u0142o. Trwa to ju\u017c od ponad dziesi\u0119ciu lat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudny, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, rok 2024 zako\u0144czy\u0142 si\u0119 kilkoma incydentami lotniczymi z ofiarami. Ale je\u015bli w sytuacji z katastrof\u0105 na lotnisku Muan w Korei Po\u0142udniowej rzeczywi\u015bcie mamy do czynienia z wypadkiem \u2013 samolot zderzy\u0142 si\u0119 z ptakami, piloci nie zd\u0105\u017cyli otworzy\u0107 podwozia, a za pasem startowym znajdowa\u0142a si\u0119 \u015bciana, co pogorszy\u0142o skutki twardego l\u0105dowania do katastrofalnych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2599,4130,20,81,11,9],"class_list":["post-32342","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-azerbejdzan","tag-ilham-alijew","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-propaganda","tag-rosja","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32342"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32342\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}