{"id":3010,"date":"2022-07-25T11:32:04","date_gmt":"2022-07-25T09:32:04","guid":{"rendered":"https:\/\/razvedka.info\/pl\/2022-07-zakazany-przez-zsrr-zniszczony-przez-rosje-historia-unikatowych-mozaik-w-mariupolu\/"},"modified":"2022-07-25T11:32:04","modified_gmt":"2022-07-25T09:32:04","slug":"zakazany-przez-zsrr-zniszczony-przez-rosje-historia-unikatowych-mozaik-w-mariupolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/2022-07-zakazany-przez-zsrr-zniszczony-przez-rosje-historia-unikatowych-mozaik-w-mariupolu\/","title":{"rendered":"Zakazany przez ZSRR, zniszczony przez Rosj\u0119. Historia unikatowych mozaik w Mariupolu"},"content":{"rendered":"

Niedawno okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mozaiki „Drzewo \u017bycia” i „Pustu\u0142ka” zosta\u0142y uszkodzone w Mariupolu. Jednym z autor\u00f3w by\u0142a s\u0142ynna dysydencka artystka Alla Gorskaya. R\u00f3wnie\u017c autorami mozaik we wn\u0119trzu restauracji „Ukraina” byli Wiktor Zaretsky, Galina Zubchenko, Borys Plaksiy, Grigorij Pryshedko z udzia\u0142em Wasilija Prachnina i Nadie\u017cdy Svitlychny). Mozaiki powsta\u0142y w maju-czerwcu 1967 roku.<\/p>\n

Historia tych mozaik jest dramatyczna: zosta\u0142y zamkni\u0119te do ogl\u0105dania w ZSRR z powod\u00f3w ideologicznych, a jego dziedziczka Rosji po prostu je zniszczy\u0142a. Opowiadamy kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 tych arcydzie\u0142.<\/p>\n


\n

Zakazane „Drzewo \u017bycia” i „Pustu\u0142ka”<\/strong><\/span><\/p>\n

Jesieni\u0105 2008 roku podczas remontu restauracji Mariupol „Ukraina”, zbudowanej w pobli\u017cu obecnego Placu Teatralnego, otwarto mozaiki „Drzewo \u017bycia” i „Pustu\u0142ka”.<\/p>\n

Fakt, \u017ce istniej\u0105 mozaiki stworzone przez artyst\u00f3w Wiktora Zaretskiego, Borysa Plaksija (p\u00f3\u017aniej – laureat\u00f3w Nagrody Szewczenki), Galin\u0119 Zubczenko, Wasilija Parachina i artyst\u0119 Mariupol Grigorija Pryshedko by\u0142 znany przed napraw\u0105. Zesp\u00f3\u0142 artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy go stworzyli, by\u0142 kierowany przez legendarn\u0105 All\u0119 Gorskaya. To w\u0142a\u015bnie jej udzia\u0142 w tworzeniu mozaiki wzbudzi\u0142 najwi\u0119ksze zainteresowanie prac\u0105.<\/p>\n


\n

W ksi\u0105\u017cce mariupolskich badaczy sztuki monumentalnej Iwana Stanis\u0142awskiego i Aleksandra Czernowa „Wszystkie odcienie mozaik Mariupola” prace te nazywane s\u0105 najcenniejszymi w mie\u015bcie (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, teraz wszystkie kopie publikacji zosta\u0142y zniszczone. <\/a> pom\u00f3\u017c ponownie opublikowa\u0107 go we Lwowie).<\/p>\n

\u00abPrace mia\u0142y charakter eksperymentalny, poniewa\u017c arty\u015bci szeroko stosowali niestandardowe materia\u0142y: \u017cu\u017cel i metal. W architekturze „Drzewa \u017bycia” szczeg\u00f3lne miejsce zajmowa\u0142a blacha aluminiowa, kt\u00f3ra nada\u0142a pracy dziwaczn\u0105 przejrzysto\u015b\u0107 i blask. „Pustu\u0142ka” zawiera nawet fragmenty \u0142y\u017cek ze stali nierdzewnej. Odwa\u017cne teksturowane kombinacje materia\u0142\u00f3w, naprzemienne reliefy i kontr-reliefy nadawa\u0142y obrazowi efekt ruchu, kt\u00f3ry zauwa\u017cyli wsp\u00f3\u0142cze\u015bni. Valentin Konstantinov, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas szefem rady artystycznej warsztat\u00f3w produkcyjnych, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce warto\u015b\u0107 artystyczna tych prac jest niezwykle wysoka. Ponadczasowe fabularnie, doskona\u0142e estetycznie i pozbawione jakichkolwiek koncepcji socrealistycznych, te dwa dzie\u0142a brygady Alla Horska s\u0105 per\u0142ami mariupolskiej kolekcji monumentalizmu.<\/em>\u00bb, \u2013 M\u00f3wi<\/a> w ksi\u0105\u017cce.<\/p>\n

Histori\u0119 mozaik opowiedzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c Ludmi\u0142a Ogniewa, badaczka tw\u00f3rczo\u015bci A\u0142\u0142y Gorskiej, kt\u00f3ra opublikowa\u0142a kilka ksi\u0105\u017cek o tw\u00f3rczo\u015bci artysty.<\/p>\n


\n

Jest w ksi\u0105\u017cce Ludmi\u0142y Ognievej „Biografia w j\u0119zyku liter” <\/a>(Donieck, 2009) ukaza\u0142 si\u0119 dziennik A\u0142\u0142y Horskiej, w tym wpisy podczas pracy w Mariupolu w 1967 roku. Dziennik bardzo szczeg\u00f3\u0142owo, dos\u0142ownie minuta po minucie, rejestruje prac\u0119 artyst\u00f3w.<\/p>\n

Kiedy A\u0142\u0142a Horska i Wiktor Zaretski zostali zaliczeni do „ukrai\u0144skich bur\u017cuazyjnych nacjonalist\u00f3w”, ich prace zosta\u0142y poddane mia\u017cd\u017c\u0105cej krytyce przez „krytyk\u00f3w sztuki” w pa\u0144stwie. Wiele prac zosta\u0142o fizycznie zniszczonych, w tym witra\u017c po\u015bwi\u0119cony 150-leciu Tarasa Szewczenki na Uniwersytecie Kijowskim.<\/p>\n

Nast\u0119pnie mozaiki w Mariupolu nie zosta\u0142y zniszczone, ale po prostu zainstalowano przed nimi ceglany mur, demonstruj\u0105c go kierownictwu partii w mie\u015bcie. G\u0142\u00f3wny architekt Mariupola Bocharowa i szef Mariupolskiego Zwi\u0105zku Artyst\u00f3w Walentyn Konstantinow zachowali w ten spos\u00f3b arcydzie\u0142o sztuki monumentalnej w nienaruszonym stanie (ale w Kijowie wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzie\u0142 Gorskiej zosta\u0142a zniszczona. jedyn\u0105 zachowan\u0105 mozaik\u0105 jest „Wiatr” w VDNH, kt\u00f3ry zosta\u0142 otwarty do publicznego ogl\u0105dania dopiero w 2017 roku).<\/p>\n


\n

Po rozpadzie ZSRR restauracja „Ukraina” sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105, ale mozaiki by\u0142y nadal ukryte. Dopiero w 2008 roku odkryto mozaiki. A restauracja „Ukraina” zosta\u0142a nazwana „Arystokrata”. Nast\u0119pnie zamkn\u0105\u0142 si\u0119, a mozaiki ponownie sta\u0142y si\u0119 niedost\u0119pne do ogl\u0105dania, ale pozosta\u0142y nienaruszone.<\/p>\n

„Panel „Pustu\u0142ka” i „Drzewo \u017cycia” to eksperyment oparty na mieszaniu tradycji ludowych, \u015bwiatowych trend\u00f3w i sztuki radzieckiej, z kt\u00f3rej narodzi\u0142 si\u0119 nowy plastikowy j\u0119zyk. P\u00f3\u017aniej nazwisko dysydenta Gorskaya zosta\u0142o usuni\u0119te z list autor\u00f3w, a niekt\u00f3re z jej prac zosta\u0142y zniszczone. Panele „Pustu\u0142ka” i „Drzewo \u017bycia” zosta\u0142y zachowane, poniewa\u017c zgodnie z rozkazem partii lokalni rzemie\u015blnicy, zamiast zburzy\u0107 mozaik\u0119, ukryli j\u0105 za fa\u0142szyw\u0105 \u015bcian\u0105. Teraz mozaika jest otwarta, ale nikt jej nie widzi, poniewa\u017c restauracja nie dzia\u0142a, a sala jest zamkni\u0119ta od wielu lat. Powiedzia\u0142<\/a> krytyk sztuki Yevhenia Molyar w 2018 roku, kiedy jednodniowa wystawa „Pustu\u0142ka” odby\u0142a si\u0119 w Mariupolu w pomieszczeniach dawnej restauracji.<\/p>\n


\n

Teraz unikalne mozaiki Mariupol, kt\u00f3re przetrwa\u0142y wiele nieszcz\u0119\u015b\u0107, ponios\u0142y straty z powodu rosyjskiego ostrza\u0142u.<\/p>\n

A\u0142\u0142a Horska i Wiktor Zaretski<\/strong><\/span><\/p>\n

Alla Gorskaya, wybitna artystka lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, przesz\u0142a do historii nie tylko dzi\u0119ki swojej pracy, ale tak\u017ce jako dysydentka. Zosta\u0142a brutalnie zamordowana w 1970 roku. To jej wiersz „Yariy, dushe!” zosta\u0142 zadedykowany przez Wasilija Stusa.<\/p>\n

Artysta urodzi\u0142 si\u0119 18 wrze\u015bnia 1929 roku. Ojciec Alli, Alexander by\u0142 dyrektorem Studia Filmowego w Ja\u0142cie. Nast\u0119pnie jej rodzina mieszka\u0142a w Moskwie, prze\u017cy\u0142a blokad\u0119 Leningradu, zosta\u0142a ewakuowana do A\u0142maty, a stamt\u0105d przenios\u0142a si\u0119 do Kijowa.<\/p>\n

W 1948 roku A\u0142\u0142a Horska wst\u0105pi\u0142a na Wydzia\u0142 Malarstwa Kijowskiego Instytutu Sztuki, gdzie pozna\u0142a swojego przysz\u0142ego m\u0119\u017ca i wsp\u00f3\u0142autora Wiktora Zaretskiego, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 „Ukrai\u0144ski Modigliani”. W 1952 roku para pobra\u0142a si\u0119.<\/p>\n


\n

Victor Zaretsky urodzi\u0142 si\u0119 8 lutego 1925 roku w Bilopillii. Pochodzi od czczonej kozackiej rodziny Zaretskys, kt\u00f3rzy wed\u0142ug legendy byli jednym z za\u0142o\u017cycieli miasta Belopole w XVII wieku. Teraz w mie\u015bcie Bilopillia, w regionie Sumy, zachowa\u0142 si\u0119 kamienny ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zbudowany na ich koszt. Do 1917 roku rodzina Zaretsky mia\u0142a fortun\u0119 i sprawy handlowe nie tylko w Bilopillii, ale tak\u017ce w wielu innych miastach. By\u0142 to jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych poparli Bia\u0142\u0105 Armi\u0119 Denikina. W 1925 roku cz\u0119\u015b\u0107 rodziny zosta\u0142a zmuszona do przeprowadzki do Donbasu, uciekaj\u0105c przed mo\u017cliwymi prze\u015bladowaniami.<\/p>\n

Podczas „odwil\u017cy” Chruszczowa arty\u015bci zacz\u0119li bra\u0107 czynny udzia\u0142 w procesie odrodzenia narodowego. W\u015br\u00f3d ich przyjaci\u00f3\u0142 s\u0105 wszyscy najbystrzejsi przedstawiciele m\u0142odszego pokolenia tw\u00f3rczej inteligencji Kijowa na pocz\u0105tku 1960 roku. S\u0105 to Vasyl Stus, Vasyl Symonenko, Les Tanyuk, Nadia i Ivan Svitlychni, Afanasy Zalyvakha i inni.<\/p>\n


\n

Rodzina artyst\u00f3w zacz\u0119\u0142a by\u0107 wyzywaj\u0105co monitorowana. A\u0142\u0142a Gorska by\u0142a wielokrotnie wzywana na przes\u0142uchanie.<\/p>\n

Jesieni\u0105 1970 roku, trzy lata po pracy w obwodzie donieckim, zosta\u0142a zabita siekier\u0105 w Wasylkowie pod Kijowem w domu te\u015bciowej. Ojciec Wiktor Zaretsko zosta\u0142 oskar\u017cony o jej \u015bmier\u0107Id\u017a, Ivan, kt\u00f3ry nast\u0119pnie rzekomo pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.<\/p>\n


\n

Prace artysty znajduj\u0105 si\u0119 w Narodowym Muzeum Sztuki w Kijowie, Narodowym Muzeum Sztuki. A. Szeptycki we Lwowie, Centralne Archiwum Pa\u0144stwowe -Muzeum Literatury i Sztuki, Muzeum Lat Sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, jedna z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie kolekcji nonkonformizmu w ZSRR, Norton i Nancy Dodge Of Rutgers University, Muzeum Muru Berli\u0144skiego Checkpoint Charlie, itp.<\/p>\n

Wiktor Zaretsky zmar\u0142 po powa\u017cnej d\u0142ugiej chorobie w 1990 roku. Zostali pochowani na cmentarzu w Berkowcach w grobie rodzic\u00f3w, obok \u017cony.<\/p>\n

Zdj\u0119cie z otwartych \u017ar\u00f3de\u0142<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niedawno okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mozaiki „Drzewo \u017bycia” i „Pustu\u0142ka” zosta\u0142y uszkodzone w Mariupolu. Jednym z autor\u00f3w by\u0142a s\u0142ynna dysydencka artystka Alla Gorskaya. R\u00f3wnie\u017c autorami mozaik we wn\u0119trzu restauracji „Ukraina” byli Wiktor Zaretsky, Galina Zubchenko, Borys Plaksiy, Grigorij Pryshedko z udzia\u0142em Wasilija Prachnina i Nadie\u017cdy Svitlychny). Mozaiki powsta\u0142y w maju-czerwcu 1967 roku. Historia tych mozaik jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3019,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[37,20,76,255],"class_list":["post-3010","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-mariupol","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-rosyjska-agresja","tag-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3010"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3010\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}