W Rosji zdecydowano o wznowieniu procesu rehabilitacji os\u00f3b bezprawnie represjonowanych przez re\u017cim komunistyczny. Prokurator generalny Rosji Igor Krasnow przygotowa\u0142 ju\u017c i opublikowa\u0142 zarz\u0105dzenie w sprawie przegl\u0105du decyzji o rehabilitacji ofiar sowieckich represji, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo rosyjskie uwa\u017ca za „zdrajc\u00f3w ojczyzny”, winnych ci\u0119\u017ckich, a zw\u0142aszcza ci\u0119\u017ckich zbrodni, „zbrodniarzy wojennych” i „wsp\u00f3lnik\u00f3w nazist\u00f3w”. Teraz prokuratura b\u0119dzie musia\u0142a „na bie\u017c\u0105co organizowa\u0107 prace maj\u0105ce na celu zidentyfikowanie i anulowanie” decyzji o rehabilitacji i uniewinnieniu „os\u00f3b winnych pope\u0142nienia ci\u0119\u017ckich, a zw\u0142aszcza ci\u0119\u017ckich zbrodni, zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko pokojowi i ludzko\u015bci”.<\/p>\n
Z jednej strony ta pr\u00f3ba zemsty re\u017cimu Putina na najnowszej historii wygl\u0105da do\u015b\u0107 zabawnie. Z drugiej strony jest to ca\u0142kiem logiczne w kontek\u015bcie wydarze\u0144 ostatnich lat. Przeredagowanie podr\u0119cznik\u00f3w do historii, usuni\u0119cie wszystkich niewygodnych dla Kremla moment\u00f3w, uznanie Towarzystwa Historyczno-Edukacyjnego „Memoria\u0142” za organizacj\u0119 niemal terrorystyczn\u0105, radykalna rewizja polityki historycznej \u2013 wszystko to ma na celu „spajanie” wzmacniania ideologicznych fundament\u00f3w obecnej polityki Kremla. Z punktu widzenia koncepcji ideologicznej wszystkie pozosta\u0142o\u015bci liberalizmu i demokracji s\u0105 wypieczone z rozgrzanego do czerwono\u015bci \u017celaza, kt\u00f3rego nasiona, cho\u0107 krzywo i uko\u015bnie, by\u0142y jeszcze zasiane w g\u0142owach Rosjan, pocz\u0105wszy od czas\u00f3w pierestrojki Gorbaczowa, a sko\u0144czywszy na liberalno-reformistycznym okresie Jelcyna.<\/p>\n
Pami\u0119ta Pan\/Pani, kto \u017cy\u0142 w czasach pierestrojki, jak zorientowa\u0142 si\u0119 Pan\/Pani, \u017ce co\u015b si\u0119 naprawd\u0119 zmienia, \u017ce stwierdzenia o g\u0142asnosti nie by\u0142y pustymi sloganami? Na wypadek, gdyby\u015bcie zapomnieli, przypomn\u0119: od pierwszych publikacji w czasopi\u015bmie „Ogonyok” redagowanym przez Witalija Korotycza, w gazecie „Moskowskie Nowosti”, tzw. grubych magazynach artyku\u0142\u00f3w o tematyce historycznej, gdzie wydarzenia epoki stalinowskiej by\u0142y przedstawiane z innego punktu widzenia, ni\u017c zwykli\u015bmy czyta\u0107 w „Kr\u00f3tkim kursie historii KPZR”. W szko\u0142ach, instytutach i na uniwersytetach idea „zaostrzenia walki klasowej” by\u0142a wbijana nam do g\u0142\u00f3w. Wiedzieli\u015bmy na pewno, \u017ce nasze dobre samopoczucie, nasza droga do „\u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci” jest utrudniana przez r\u00f3\u017cnych kamie\u0144c\u00f3w-zinowjewowc\u00f3w, bucharin\u00f3w-trockist\u00f3w i innych antyzinowjewowskich niszczycieli.<\/p>\n
Z wy\u017cej wymienionych artyku\u0142\u00f3w stopniowo zacz\u0119li\u015bmy rozumie\u0107 (ci, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej nie s\u0142uchali wrogich g\u0142os\u00f3w, kt\u00f3rzy nie czytali samizdatu, kt\u00f3rzy mieli pecha, \u017ce mieli rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy mogli nam powiedzie\u0107 niewiele wi\u0119cej ni\u017c podr\u0119cznik do historii), \u017ce nauczyciele w szko\u0142ach, nauczyciele w instytutach, liderzy partyjni, spikerzy w telewizji, r\u00f3\u017cni agitatorzy i propagandy\u015bci jawnie nas ok\u0142amywali. \u017be ca\u0142a historia, kt\u00f3r\u0105 studiowali\u015bmy, jest fa\u0142szywa, wszystkie warto\u015bci s\u0105 fa\u0142szywe, wszystkie cele s\u0105 zdyskredytowane. Ludziom, kt\u00f3rzy nie do\u015bwiadczyli tamtych czas\u00f3w w swoim \u015bwiadomym wieku, trudno jest zrozumie\u0107, jak uderzaj\u0105ca zbiorowa transformacja \u015bwiadomo\u015bci mia\u0142a wtedy miejsce, jakie katharsis przechodzili\u015bmy.<\/p>\n
Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce np. „wr\u00f3g ludu, faszysta i zdrajca” Niko\u0142aj Bucharin by\u0142 w rzeczywisto\u015bci „ulubie\u0144cem partii”, jak nazywa\u0142 go W\u0142odzimierz Lenin (w czasach pierestrojki uchodzi\u0142 jeszcze za niezachwiany autorytet). \u017be Grigorij Zinowjew, Lew Kamieniew, Lew Trocki itd. nie byli \u017cadnymi „faszystami, terrorystami, niemiecko-japo\u0144skimi szpiegami”. Nadal zas\u0142ugiwali na surow\u0105 kar\u0119, ale za inne zbrodnie \u2013 za tzw. czerwony terror, ale to ju\u017c inna historia.<\/p>\n
Dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o niewinnie skazanych i straconych ukrai\u0144skich osobisto\u015bciach kultury, pisarzach, aktorach i artystach. S\u0142yszeli\u015bmy o renesansie straconym. Powiedziano nam straszliw\u0105 prawd\u0119 o Ho\u0142odomorze. Wszystkie te \u015bwiadome przemiany doprowadzi\u0142y w ko\u0144cu do „wolno\u015bci jako \u015bwiadomej konieczno\u015bci”, do niech\u0119ci do czekania, a\u017c kierownictwo Kremla odda nam demokracj\u0119 w kawa\u0142kach, jakby rzuca\u0142o ko\u015b\u0107 po ko\u015bci g\u0142odnemu psu. W ko\u0144cu doprowadzi\u0142o nas to do niepodleg\u0142o\u015bci. I, co ciekawe, Rosjanie r\u00f3wnie\u017c.<\/p>\n
A jednym z kamieni w\u0119gielnych tych demokratycznych przemian by\u0142a rehabilitacja ofiar komunistycznych represji. Proces ten cz\u0119\u015bciowo rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w drugiej po\u0142owie lat 50. ubieg\u0142ego wieku w czasie chruszczowskiej odwil\u017cy. Potem zosta\u0142a przerwana na trzy dekady i wznowiona dopiero w czasach pierestrojki.<\/p>\n
11 lipca 1988 roku Biuro Polityczne KC KPZR pod przewodnictwem Michai\u0142a Gorbaczowa przyj\u0119\u0142o rezolucj\u0119 „O dodatkowych \u015brodkach maj\u0105cych na celu doko\u0144czenie prac zwi\u0105zanych z rehabilitacj\u0105 os\u00f3b nies\u0142usznie represjonowanych w latach 30. i 40. oraz na pocz\u0105tku lat 50.”. Prokuratura ZSRR i KGB ZSRR otrzyma\u0142y polecenie kontynuowania prac nad rozpatrzeniem spraw os\u00f3b represjonowanych w latach 30. i 40. w zwi\u0105zku z lokalnymi w\u0142adzami. A 16 stycznia 1989 r. Rada Najwy\u017csza ZSRR zatwierdzi\u0142a dekret, kt\u00f3ry anulowa\u0142 „pozas\u0105dowe decyzje podj\u0119te w okresie lat 30. i na pocz\u0105tku lat 50.” przez os\u0142awion\u0105 „trojk\u0119”.<\/p>\n
Proces ten by\u0142 kontynuowany za prezydentury Borysa Jelcyna. Nie powstrzyma\u0142o go te\u017c pojawienie si\u0119 W\u0142adimira Putina na Kremlu. W tym czasie proces ten mieni\u0142 si\u0119 nawet innymi barwami: rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rehabilitacja cz\u0142onk\u00f3w „bia\u0142ego ruchu”, a nawet rodziny kr\u00f3lewskiej.<\/p>\n
Ostatnie ruchy rehabilitacyjne w Rosji mia\u0142y miejsce wiosn\u0105 2014 r., po zaj\u0119ciu i aneksji Krymu. Aby wzbudzi\u0107 sympati\u0119 w\u015br\u00f3d Tatar\u00f3w krymskich, Putin podpisa\u0142 dekret „O rehabilitacji Tatar\u00f3w krymskich i innych narod\u00f3w, kt\u00f3re ucierpia\u0142y w wyniku stalinowskich represji na Krymie”.<\/p>\n
I tu pojawia si\u0119 pytanie: dlaczego obecne rosyjskie kierownictwo chce powrotu procesu rehabilitacji do nazistowskiej rozpaczy? Jakie zagro\u017cenie widzia\u0142 Putin i jego poplecznicy w tym, \u017ce ludzie nies\u0142usznie represjonowani przez re\u017cim komunistyczny zostali uznani za niewinnych? W jaki spos\u00f3b re\u017cim ten mo\u017ce przynie\u015b\u0107 korzy\u015bci w przypadku zniesienia tej rehabilitacji?<\/p>\n
Mo\u017cna tu zobaczy\u0107 kilka powod\u00f3w. Przede wszystkim nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce wspomniane na wst\u0119pie postanowienie Prokuratury Rosyjskiej o dokonaniu przegl\u0105du decyzji w sprawie rehabilitacji by\u0142o bezpo\u015bredni\u0105 konsekwencj\u0105 zarz\u0105dzenia Rz\u0105du Federacji Rosyjskiej nr 1564-r z dnia 20 czerwca „O zmianach w koncepcji polityki pa\u0144stwa w zakresie utrwalania pami\u0119ci o ofiarach represji politycznych”. W nowej wersji Koncepcji sformu\u0142owanie zosta\u0142o na tyle uproszczone, \u017ce nie spos\u00f3b zrozumie\u0107, kto dok\u0142adnie przeprowadzi\u0142 represje, kto jest za nie odpowiedzialny, czym dok\u0142adnie by\u0142y, kogo i w jakim stopniu dotkn\u0119\u0142y. Znikn\u0119\u0142o z niego kluczowe stwierdzenie, \u017ce „Rosja nie mo\u017ce w pe\u0142ni sta\u0107 si\u0119 pa\u0144stwem prawa i odgrywa\u0107 wiod\u0105cej roli w spo\u0142eczno\u015bci \u015bwiatowej bez utrwalenia pami\u0119ci o wielu milionach swoich obywateli, kt\u00f3rzy stali si\u0119 ofiarami represji politycznych”. Zamiast tego pojawi\u0142y si\u0119 zarzuty dotycz\u0105ce „interes\u00f3w narodowych”, dla kt\u00f3rych te represje by\u0142y przeprowadzane, „wzmacniaj\u0105c tradycyjne warto\u015bci duchowe i moralne” oraz chroni\u0105c spo\u0142ecze\u0144stwo przed „destrukcyjnymi informacjami i wp\u0142ywami psychologicznymi”.<\/p>\n
Ale przede wszystkim znalaz\u0142a si\u0119 wzmianka o „ba\u0142tyckich i ukrai\u0144skich nazistach, zdrajcach Ojczyzny i cz\u0142onkach podziemnych formacji nacjonalistycznych”. Po tych sformu\u0142owaniach staje si\u0119 jasne, dlaczego wszystkie te wysi\u0142ki s\u0105 potrzebne. \u015awi\u0119to\u015bci\u0105 jest ponowne przypomnienie „faszyzmu-nazizmu” w Ukrainie, z kt\u00f3rym Rosja prowadzi obecnie „\u015bwi\u0119t\u0105 wojn\u0119”, aby pot\u0119pi\u0107 kraje ba\u0142tyckie, kt\u00f3re pomagaj\u0105 „re\u017cimowi kijowskiemu”.<\/p>\n
Nie jest to jednak jedyny, a by\u0107 mo\u017ce nie g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d odwo\u0142ania rehabilitacji. Rosja Putina d\u0105\u017cy do ca\u0142kowitego zdyskredytowania pierestrojki Gorbaczowa i demokratyzacji Jelcyna, tak aby Rosjanie odrzucili my\u015bli o powrocie do epoki wolnomy\u015blicielstwa. Tak wi\u0119c na ich tle dyktatura Putina wygl\u0105da jak \u015bwiat dobrobytu. W tym celu wszystko, co zosta\u0142o w\u00f3wczas zrobione, a wi\u0119c rehabilitacja komunistycznych represji, jest w Rosji stopniowo kwestionowane.<\/p>\n
Chocia\u017c, jak przypuszczam, nie to jest g\u0142\u00f3wnym celem. Zniesienie rehabilitacji przyczynia si\u0119 (jakkolwiek tautologicznie by to nie zabrzmia\u0142o) do rehabilitacji tamtej epoki, epoki masowych represji stalinowskich. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce by\u0142y „jakie\u015b ekscesy”, ale generalnie nic z\u0142ego si\u0119 nie sta\u0142o, droga zosta\u0142a wybrana ca\u0142kiem prawid\u0142owo i by\u0142 to jedyny spos\u00f3b dzia\u0142ania w dobie zaostrzenia walki klasowej. A ofiary represji ponosz\u0105 win\u0119 same za siebie. Jak przekonywa\u0142 bohater W\u0142adimira Wysockiego w kultowym radzieckim serialu telewizyjnym „Miejsca spotka\u0144 nie da si\u0119 zmieni\u0107”, „nie ma kary bez winy!”.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce w g\u0142owach rosyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa stawia si\u0119 prost\u0105 tez\u0119: nie ma nic z\u0142ego w represjach, je\u015bli s\u0105 one realizowane dla dobra pa\u0144stwa. A pa\u0144stwem w Rosji jest oczywi\u015bcie Putin. Czy rozumiesz, dok\u0105d to wszystko zmierza? Dlatego pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej Putinowi nie wystarczy ograniczony terror, te odosobnione represje, kt\u00f3re s\u0105 przeprowadzane wobec przedstawicieli spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, nawet je\u015bli w Rosji praktycznie go ju\u017c nie ma. Niezadowolenie Rosjan z wojny, sankcje, niepokoje spo\u0142eczne, izolacja kraju, a nawet zablokowanie Youtube’a pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej doprowadz\u0105 do masowego niezadowolenia z w\u0142adz i masowych protest\u00f3w. I tu masowe represje s\u0105 nieodzowne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Rosji zdecydowano o wznowieniu procesu rehabilitacji os\u00f3b bezprawnie represjonowanych przez re\u017cim komunistyczny. Prokurator generalny Rosji Igor Krasnow przygotowa\u0142 ju\u017c i opublikowa\u0142 zarz\u0105dzenie w sprawie przegl\u0105du decyzji o rehabilitacji ofiar sowieckich represji, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo rosyjskie uwa\u017ca za „zdrajc\u00f3w ojczyzny”, winnych ci\u0119\u017ckich, a zw\u0142aszcza ci\u0119\u017ckich zbrodni, „zbrodniarzy wojennych” i „wsp\u00f3lnik\u00f3w nazist\u00f3w”. Teraz prokuratura b\u0119dzie musia\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29297,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[3493,3872,50,278,11,1389,9,824],"class_list":["post-29296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-glowne-aktualnosci","tag-michail-gorbaczow","tag-rehabilitacja","tag-represje","tag-rosja","tag-sankcje-wobec-rosji","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska","tag-zbrodnie-wojenne-rosji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29296\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}