Wszyscy s\u0142yszeli\u015bmy takie sformu\u0142owania jak „prawdziwy kozak”, a nawet „prawdziwy Ukrainiec” wi\u0119cej ni\u017c raz. Nacisk na „autentyczno\u015b\u0107” a priori powinien obejmowa\u0107 przynajmniej pewne elementarne badania, a przynajmniej pojednanie i por\u00f3wnanie z „fa\u0142szywym”. Ale ju\u017c z najprostszej analizy wynika, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w s\u0105 to sztuczne konstrukty, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto maj\u0105 literackie, aw naszych czasach kinowe pochodzenie. \u017be te sztampowe obrazy s\u0105 produktem czyjej\u015b celowej i \u015bwiadomej dzia\u0142alno\u015bci, starej walki ideologicznej i propagandy. Na przyk\u0142ad, \u017ce mit kozacki to nie tylko p\u0142aczliwy patos Tarasa Szewczenki, nie naukowca, ale mega utalentowanego poety i artysty, ale tak\u017ce r\u00f3wnie utalentowanego Myko\u0142y Gogola. To dzi\u0119ki „Tarasowi Bulbie” g\u0142\u00f3wne ideologie polityki rosyjskiej, imperialnej i historycznej zosta\u0142y ustanowione na naszych rozleg\u0142ych przestrzeniach.<\/p>\n
Nie jest to tajemnica, ale nawet dobrze zbadany przez historyka i publicyst\u0119 Klimenta Fedevicha na temat wykorzystywania przez Rosj\u0119 temat\u00f3w kozackich do kszta\u0142towania wyra\u017anych antykatolickich i antypolskich nastroj\u00f3w w\u015br\u00f3d prawos\u0142awnych obywateli. Tak wi\u0119c korzenie gloryfikacji ukrai\u0144skich Kozak\u00f3w si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w carskiej Rosji. Mit kozacki, podobnie jak sam hetman Bohdan Chmielnicki, od dawna jest zakorzeniony jako g\u0142\u00f3wny fundament tego, co teraz z obrzydzeniem nazywamy „rosyjskim \u015bwiatem”. W czasach sowieckich atrybuty bezkompromisowej walki klasowej zosta\u0142y dodane do tego antyzachodniego mitu. Z okrutn\u0105 zemst\u0105 na „polskich panach”, „jezuitach”, „\u017cydowskich lokatorach”. A je\u015bli dodamy do tego histori\u0119 „zjednoczenia” i krew haydamaky, to wcale nie dziwi, \u017ce tylko ci, kt\u00f3rzy „nie zdradzili wiary prawos\u0142awnej”, walczyli o „\u015bwi\u0119t\u0105 Ru\u015b”, wycinali Polak\u00f3w, katolik\u00f3w, unit\u00f3w, bogatych Ukrai\u0144c\u00f3w i \u017byd\u00f3w, staj\u0105 si\u0119 prawdziwymi Ukrai\u0144cami.<\/p>\n
I wierzcie mi, ta antyzachodnia mitologia kozacka prawie nie uleg\u0142a \u017cadnym zmianom nawet w naszych czasach. Ogl\u0105daj\u0105c „edukacyjne” ukrai\u0144skie filmy dokumentalne, zw\u0142aszcza z udzia\u0142em doktor\u00f3w nauk historycznych Chukhleb and Co., nigdy nie przestajesz by\u0107 zdumiony prymitywno\u015bci\u0105 prezentacji starej sowiecko-rosyjskiej narracji. S\u0142u\u017c\u0105c mu w ca\u0142ej hybrydowej brzydocie inscenizowanych scen, fa\u0142szywej grze aktor\u00f3w i opowiadaniu ideologicznych konstrukt\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej rosyjskiej propagandy. Propaganda w tw\u00f3rczo\u015bci i sztuce obrazu rzeczywistego, z punktu widzenia Rosji, ukrai\u0144skiego. Tak, \u017ce gard\u0142o b\u0119dzie gry\u017a\u0107 prawos\u0142awn\u0105 Rosj\u0119, \u017ce ju\u017c nigdy nie pozwoli na dominacj\u0119 „polskich pan\u00f3w”, bezwzgl\u0119dnego no\u017cownika, kt\u00f3ry tylko pada na kolana przed kr\u00f3low\u0105, gotowy zabi\u0107 w\u0142asne dzieci za to, \u017ce skusi\u0142y si\u0119 na uroki zachodniej cywilizacji. W tym samym czasie troch\u0119 g\u0142upi, z\u0142o\u015bliwy, sk\u0105py, przebieg\u0142y i zawsze gotowy zdradzi\u0107 troch\u0119 rosyjskiego za okazyjn\u0105 cen\u0119.<\/p>\n
Nie tylko wielcy rosyjscy pisarze, ale tak\u017ce patriotyczni ukrai\u0144scy tw\u00f3rcy, arty\u015bci i aktorzy do\u0142\u0105czyli do kszta\u0142towania przez Rosj\u0119 wizerunku „prawdziwego” Ukrai\u0144ca. W ko\u0144cu wybitny ukrai\u0144ski aktor Bogdan Stupka nie odm\u00f3wi\u0142 roli w filmie komunistycznego Bortko „Taras Bulba”. W tym antyzachodnim hymnie przemienionym przez rosyjskiego propagandzist\u0119. Gdzie g\u0142\u00f3wnymi wrogami „prawdziwych” Ukrai\u0144c\u00f3w s\u0105 Polacy, katolicy, panowie i ca\u0142y \u015bwiat zachodni. Gdzie has\u0142o Gogol „Dla Rosji” zamieni\u0142o si\u0119 w „Dla ruskuyu zemlya”, „Dla Racii”. W filmie, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 centraln\u0105 postaci\u0105 propagandy „rosyjskiego \u015bwiata” w naszych czasach. R\u00f3wnie\u017c s\u0142ynny nacjonalista Bohdan Benyuk nie odm\u00f3wi\u0142 roli nikczemnego ukrai\u0144skiego chor\u0105\u017cego. Szczery Ukrainiec i patriota nie gardzi\u0142 rol\u0105 anegdotycznego „khakhla”. A takich ludzi, kt\u00f3rzy chcieli pom\u00f3c Rosjanom w kreowaniu wizerunku „prawdziwego” Ukrai\u0144ca, by\u0142o kilkana\u015bcie groszy. A co z tymi „prawdziwymi”?<\/p>\n
Oczywiste jest, \u017ce wszyscy ci pisarze, re\u017cyserzy, aktorzy, postacie kultury, naukowcy, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce konieczne jest opowiedzenie „po ukrai\u0144sku” o ukrai\u0144skiej historii, to znaczy bezkrytycznie, nie r\u00f3\u017cnili si\u0119 zbytnio od Rosjan. Wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce je\u015bli zmienisz plus na minus i odwrotnie, ale opu\u015bcisz stare historyczne p\u0142\u00f3tno, otrzymasz mega-patriotyczny produkt. Je\u015bli przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej tw\u00f3rczo\u015bci ukrai\u0144skich re\u017cyser\u00f3w w ci\u0105gu ostatnich trzydziestu lat, oka\u017ce si\u0119, \u017ce filmy zrealizowane kosztem ukrai\u0144skiej diaspory s\u0105 t\u0105 sam\u0105 skrajnie zideologizowan\u0105 sowieck\u0105 regurgitacj\u0105. \u017be wszystkie te „Atentat. Jesienne morderstwo w Monachium”, „Invictus”, „\u017belazna setka” nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z kinem. S\u0105 to pewnego rodzaju agitacja, aby rozbawi\u0107 pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 zagranicznych bojownik\u00f3w, ich dzieci i wnuk\u00f3w. S\u0105 to martwe postacie, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 cytatami z partyjnych arkuszy bitewnych, prac ideologicznych i instrukcji. Mog\u0105 przemawia\u0107 tylko do s\u0142abo wykszta\u0142conych i sentymentalnych zwolennik\u00f3w starych przestarza\u0142ych ideologii. Nie wywo\u0142aj\u0105 \u017cywego podziwu ani ch\u0119ci na\u015bladowania, na co tak bardzo liczyli tw\u00f3rcy produktu. I to dobrze. Bo „figury woskowe” nie mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako przyk\u0142ad prawdziwego patriotycznego Ukrai\u0144ca.<\/p>\n
Niemniej jednak pozostaje otwartym pytaniem, dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o, jacy dok\u0142adnie konkretni re\u017cyserzy i to w\u0142a\u015bnie za takie scenariusze otrzymali. finansowanie prywatne, a zw\u0142aszcza publiczne? Oczywi\u015bcie odegra\u0142a tu pewn\u0105 rol\u0119 tak zwana koniunkcja patriotyczna. C\u00f3\u017c, kt\u00f3ry \u015bwiadomy narodowo minister b\u0119dzie mia\u0142 r\u0119k\u0119 nie da\u0107 pieni\u0119dzy na patriotyczny film o prawdziwych Ukrai\u0144cach? O m\u0142odych ch\u0142opakach, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w bitwie pod Krutami? Oczywi\u015bcie, \u017ce \u017cadnego. A to, \u017ce film oka\u017ce si\u0119 s\u0142ab\u0105 kopi\u0105 radzieckiego kina ideologicznego i nie b\u0119dzie refleksji nad przyczynami \u015bmierci tych m\u0142odych Ukrai\u0144c\u00f3w, to nie s\u0142owo. Film zosta\u0142 wydany, zosta\u0142 troch\u0119 obejrzany i zapomniany. Poniewa\u017c z\u0142o nie robi wra\u017cenia i nie jest pami\u0119tane. Cho\u0107 zosta\u0142 nakr\u0119cony w zupe\u0142nie innym celu \u2013 dla wzmocnienia ducha patriotycznego w ukrai\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest na odwr\u00f3t. Doro\u015bli nie lubili tego filmu, poniewa\u017c pami\u0119tali z sowieckiego do\u015bwiadczenia, jak ciekawe, wbrew okoliczno\u015bciom, mo\u017ce by\u0107 nawet kino ideologiczne. Nie przyszed\u0142 m\u0142ody, poniewa\u017c nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z prawdziwym \u017cyciem. W rezultacie temat jest zepsuty, a pieni\u0105dze s\u0105 wydawane.<\/p>\n
Co wi\u0119cej, po wydaniu wielu ukrai\u0144skich film\u00f3w historycznych o „prawdziwych” Ukrai\u0144cach, takich jak historia atamana Simona Petlury, wielu Ukrai\u0144c\u00f3w rozwin\u0119\u0142o niemal niech\u0119\u0107 do opowie\u015bci filmowych z prymitywn\u0105 fabu\u0142\u0105 ideologiczn\u0105 i gr\u0105 na poziomie p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144skiego teatru z nie-Khlyui makija\u017c. Z przyklejonymi brodami, fa\u0142szywymi emocjami i „poprawnymi”, wed\u0142ug autor\u00f3w, akcentami ideologicznymi. W tych filmach sztuczno\u015b\u0107 i intryga przemawiaj\u0105 od pierwszej do ostatniej klatki. Odpycha martwe akapity przestarza\u0142ych podr\u0119cznik\u00f3w.<\/p>\n
Ale na szcz\u0119\u015bcie bojownicy w obecnej wojnie bardzo \u0142atwo radz\u0105 sobie bez historycznego patosu ideologicznego i jako\u015b nie musz\u0105 znajdowa\u0107 „prawdziwych Ukrai\u0144c\u00f3w” w swoim walcz\u0105cym spo\u0142ecze\u0144stwie. Prawdziwi s\u0105 bowiem wszyscy ci, kt\u00f3rzy wiernie broni\u0105 swojej ojczyzny i swojego ludu. Zauwa\u017c, \u017ce nie jest to ideologia, nie jest doktryn\u0105 polityczn\u0105, a zw\u0142aszcza nie jest to partia polityczna z jej politycznym beaumontem.<\/p>\n
Co ciekawe, stare narracje historyczne, kt\u00f3re do niedawna by\u0142y zr\u0119cznie forsowane w formie ideologii narodowej przez urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych z polityki historycznej, okaza\u0142y si\u0119 niepotrzebne. Jak szybko rekwizyty „prawdziwej” kultury narodowej, kt\u00f3re zosta\u0142y wyprodukowane przez pisarzy „Spilchan”, artyst\u00f3w, teatry, a tak\u017ce ch\u00f3ry i grupy taneczne, zosta\u0142y pokryte prochem strzelniczym. O tym ju\u017c niedawno zapomniano, nakr\u0119cono hojne fundusze z bud\u017cetu pa\u0144stwa na pozbawione talent\u00f3w filmy o tematyce historycznej. Bo filmy z komponentem propagandowym i sztuczn\u0105 estetyk\u0105 patriotyczn\u0105 na pocz\u0105tku s\u0105 produktem drugorz\u0119dnym. Ale to nie dotyczy przekona\u0144 „kanapowych” bojownik\u00f3w o w\u0142a\u015bciw\u0105 histori\u0119, czysty nar\u00f3d i o „prawdziwych” Ukrai\u0144c\u00f3w. Kt\u00f3rzy czekaj\u0105 na zwyci\u0119stwo, aby ponownie zaoferowa\u0107 swoje us\u0142ugi kosztem bud\u017cetu pa\u0144stwa. Pytanie pozostaje otwarte. Czy zn\u00f3w im si\u0119 uda?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wszyscy s\u0142yszeli\u015bmy takie sformu\u0142owania jak „prawdziwy kozak”, a nawet „prawdziwy Ukrainiec” wi\u0119cej ni\u017c raz. Nacisk na „autentyczno\u015b\u0107” a priori powinien obejmowa\u0107 przynajmniej pewne elementarne badania, a przynajmniej pojednanie i por\u00f3wnanie z „fa\u0142szywym”. Ale ju\u017c z najprostszej analizy wynika, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w s\u0105 to sztuczne konstrukty, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto maj\u0105 literackie, aw naszych czasach kinowe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2802,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[726,729,106,107,20,11,76,29,197],"class_list":["post-2801","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-film","tag-goskino","tag-historia-ukrainy","tag-literatura","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-rosja","tag-rosyjska-agresja","tag-stosunki-ukrainsko-rosyjskie","tag-wasyl-rasewycz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2801"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2801\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}