Na prze\u0142omie lutego i marca 2022 r. ca\u0142y \u015bwiat z zapartym tchem obserwowa\u0142, jak Ukraina, jej armia, ukrai\u0144scy wolontariusze, wolontariusze, w ko\u0144cu wszyscy Ukrai\u0144cy dobrej woli, stan\u0119li w obronie swojej ojczyzny przed rosyjskim agresorem. Ten wyczyn narodu ukrai\u0144skiego, kt\u00f3ry zdo\u0142a\u0142 odeprze\u0107 straszliw\u0105 inwazj\u0119 znacznie silniejszego wroga i nie pozwoli\u0142 na zniewolenie swojego kraju, z pewno\u015bci\u0105 zostanie zapisany z\u0142otymi zg\u0142oskami w \u015bwiatowych anna\u0142ach historycznych. Wszak jak ju\u017c wiemy, niewielu globalnych graczy wierzy\u0142o, \u017ce Ukraina b\u0119dzie w stanie wytrzyma\u0107, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o odparciu ataku wroga, a nawet rozpocz\u0105\u0107 kontrofensyw\u0119. W najlepszym razie Ukrai\u0144com przydzielono rol\u0119 partyzant\u00f3w na w\u0142asnych, okupowanych terenach.<\/p>\n
Wszystko to oczywi\u015bcie nie mo\u017ce nie budzi\u0107 szacunku dla odporno\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w, ich militarnego wyczynu. Jednocze\u015bnie nie spos\u00f3b nie zada\u0107 logicznego pytania: jak dosz\u0142o do tego, \u017ce ten wyczyn by\u0142 potrzebny, \u017ce armia nie by\u0142a do ko\u0144ca gotowa na atak z zewn\u0105trz, mimo \u017ce wojna trwa\u0142a ju\u017c osiem lat? W ko\u0144cu, dlaczego w pierwszych dniach pe\u0142noskalowej inwazji stracili\u015bmy terytoria po\u0142udniowe, Mariupol, Now\u0105 Kachowk\u0119, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Donbasu, a nawet Cherso\u0144, mimo \u017ce miasto znajduje si\u0119 na prawym brzegu Dniepru? Czy Ukraina mog\u0142a by\u0107 lepiej przygotowana na rosyjsk\u0105 inwazj\u0119 na du\u017c\u0105 skal\u0119?<\/p>\n
Na wszystkie te pytania b\u0119d\u0105 musieli jeszcze odpowiedzie\u0107 ukrai\u0144scy przyw\u00f3dcy, gdy tylko zwyci\u0119sko zako\u0144czymy wojn\u0119. Cho\u0107 ju\u017c teraz mo\u017cna si\u0119 spiera\u0107: tak, na ewentualn\u0105 inwazj\u0119 przygotowali\u015bmy si\u0119 wyj\u0105tkowo s\u0142abo.<\/p>\n
Degradacja armii i ca\u0142ego systemu bezpiecze\u0144stwa w Ukrainie trwa praktycznie wszystkie trzy dekady od uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. Aby wyobrazi\u0107 sobie skal\u0119 degradacji, warto przynajmniej obejrze\u0107 hollywoodzki film „Baron of Arms” (W\u0142adca Wojny)<\/em> w roli g\u0142\u00f3wnej Nicolas Cage. Bardzo obrazowo pokazuje, jak handlarze broni\u0105 z ca\u0142ego \u015bwiata czerpali zyski z kradzie\u017cy broni, amunicji, pojazd\u00f3w opancerzonych itp. z ukrai\u0144skich magazyn\u00f3w wojskowych, jak na tej broni dorobiono miliardowe fortuny. Tymczasem Ukraina stawa\u0142a si\u0119 bezbronna wobec potencjalnego wroga zewn\u0119trznego. Oczywi\u015bcie wszystko w filmie przedstawione jest z pewn\u0105 artystyczn\u0105 przesad\u0105, ale w zasadzie sytuacja jest przedstawiona do\u015b\u0107 dok\u0142adnie. W\u0142adze ukrai\u0144skie by\u0142y zupe\u0142nie nieprzygotowane na ewentualn\u0105 agresj\u0119, powtarzaj\u0105c ten sam b\u0142\u0105d, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142a Rada Centralna w 1917 roku. Teraz, tak jak wtedy, naiwnym ukrai\u0144skim politykom wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wok\u00f3\u0142 s\u0105 tylko przyjaciele, a wi\u0119c mog\u0105 si\u0119 zrelaksowa\u0107 i nie dba\u0107 o w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n No c\u00f3\u017c, przed 2014 rokiem mo\u017cna by\u0142o zaniedbywa\u0107 swoje bezpiecze\u0144stwo, ale trzeba by\u0142o ca\u0142kowicie zatraci\u0107 instynkt samozachowawczy, by po aneksji Krymu i inwazji na Donbas zepchn\u0105\u0107 na drugi lub trzeci plan kwesti\u0119 zape\u0142niania arsena\u0142\u00f3w, zachowania sk\u0142ad\u00f3w amunicji i opracowywania nowych rodzaj\u00f3w uzbrojenia.<\/p>\n I tu wina spada nie tylko na skorumpowanych urz\u0119dnik\u00f3w i populistycznych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy opowiadali si\u0119 za pokojem. W ci\u0105gu kilku lat ograniczonej wojny w Donbasie, w kt\u00f3rej czynny udzia\u0142 bra\u0142 co najwy\u017cej jeden procent ludno\u015bci Ukrainy, nasi ludzie byli tak „zm\u0119czeni” wojn\u0105, \u017ce byli gotowi g\u0142osowa\u0107 na ka\u017cdego, byleby tylko obiecali zaprzesta\u0107 walk. Chocia\u017c nie, „dla ka\u017cdego” by\u0142oby przesad\u0105. Nikt nie spieszy\u0142 si\u0119 z g\u0142osowaniem na otwarcie prorosyjskich kandydat\u00f3w, takich jak Jurij Bojko czy Jewhen Murajew, nawet pomimo ich pokojowych program\u00f3w wyborczych.<\/p>\n Tak wi\u0119c wiosn\u0105 2019 roku Ukrai\u0144cy masowo g\u0142osowali na komika Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego, wierz\u0105c w jego slogany, \u017ce „po prostu trzeba przesta\u0107 strzela\u0107”, „zbiega\u0107 si\u0119 gdzie\u015b po\u015brodku” itp. W trakcie kampanii wyborczej Ze\u0142enski z pasj\u0105 przekonywa\u0142, \u017ce wojna trwa tylko dlatego, \u017ce jest korzystna dla ukrai\u0144skich i rosyjskich oligarch\u00f3w (przede wszystkim wskazuj\u0105c na korzy\u015bci dla Petra Poroszenki). Zgodnie z jego logik\u0105, wojn\u0119 mo\u017cna zako\u0144czy\u0107 po prostu poprzez odebranie tych agresywnych oligarchom mo\u017cliwo\u015bci wywierania wp\u0142ywu.<\/p>\n A naj\u015bmieszniejsze jest to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w uwierzy\u0142a w proste przepisy Ze\u0142enskiego. By\u0142 postrzegany jako „prezydent pokoju”, jako zr\u0119czna g\u0142owa pa\u0144stwa, kt\u00f3ra potrafi\u0142a za\u017cegnywa\u0107 wszelkie konflikty, tak jak robi\u0142a to posta\u0107 filmowa, kt\u00f3r\u0105 stworzy\u0142 w serialu telewizyjnym „S\u0142uga narodu”. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce historycznie sprawdzona formu\u0142a pokoju, znana staro\u017cytnym Rzymianom, to si vis pacem, para bellum<\/em> \u2013 wydawa\u0142a si\u0119 obca nowo wybranej g\u0142owie pa\u0144stwa i jego ekipie.<\/p>\n Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce za prezydentury Petra Poroszenki zbyt ma\u0142o uwagi po\u015bwi\u0119cano armii ukrai\u0144skiej, bior\u0105c pod uwag\u0119 faktyczny stan wojny w tym kraju. Prowadzonych jest wiele \u015bledztw dziennikarskich, zar\u00f3wno ukrai\u0144skich, jak i zagranicznych, w sprawie nadu\u017cy\u0107 w zakresie zam\u00f3wie\u0144 obronnych, w kt\u00f3re zamieszany by\u0142 sam \u00f3wczesny szef pa\u0144stwa. Szczeg\u00f3lnie haniebn\u0105 stron\u0105 w czasie prezydentury Poroszenki jest niszczenie ukrai\u0144skich sk\u0142ad\u00f3w amunicji, poniewa\u017cStworzono bezpieczne warunki do przechowywania amunicji. Wszystkie te problemy zosta\u0142y za\u017cegnane krwi\u0105 na pocz\u0105tku inwazji na du\u017c\u0105 skal\u0119. Jednak pod rz\u0105dami Poroszenki przynajmniej w pewnym stopniu zrealizowano rozkaz obrony.<\/p>\n Ale naiwne przekonanie Ze\u0142enskiego, \u017ce uda si\u0119 negocjowa\u0107 z Putinem, bo wydaje si\u0119 by\u0107 cz\u0142owiekiem rozs\u0105dnym, a zdrowy rozs\u0105dek powinien przyczynia\u0107 si\u0119 do pragnienia pokoju. Ze\u0142enski by\u0142 gotowy na bolesne kompromisy, ust\u0119pstwa, kt\u00f3re jego zdaniem powinny wystarczy\u0107, by kremlowski dyktator uratowa\u0142 twarz i pozby\u0142 si\u0119 Ukrainy.<\/p>\n Tak, teraz wiemy, jak naiwne by\u0142y to nadzieje, z kt\u00f3rymi ukrai\u0144skie w\u0142adze \u017cy\u0142y przez prawie trzy lata. Naiwno\u015b\u0107 ta podyktowana by\u0142a niedbalstwem w obsadzaniu odpowiedzialnych stanowisk wojskowych. Na przyk\u0142ad pierwszym ministrem obrony Ukrainy mianowanym przez Ze\u0142enskiego by\u0142 odnosz\u0105cy sukcesy przedsi\u0119biorca, absolwent Uniwersytetu Oksfordzkiego, Andrij Zahorodniuk. Jednak jego prawdziwy zwi\u0105zek z armi\u0105 przed nominacj\u0105 polega\u0142 na tym, \u017ce wraz z rozpocz\u0119ciem rosyjskiej agresji zbrojnej w Donbasie kierowana przez niego firma zaopatrywa\u0142a ukrai\u0144skie wojsko w piece do brzucha.<\/p>\n W marcu 2020 r. Ze\u0142enski przeprowadzi\u0142 radykaln\u0105 reorganizacj\u0119 rz\u0105du i mianowa\u0142 szefem resortu obrony cz\u0142owieka dobrze zorientowanego w sprawach wojskowych, genera\u0142a porucznika Andrija Tarana. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry do niedawna by\u0142 pierwszym zast\u0119pc\u0105 dow\u00f3dcy Wojsk L\u0105dowych Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy, powinien doskonale rozumie\u0107 potrzeby armii i wiedzie\u0107, jak im zaspokoi\u0107. Ale sprawy nie potoczy\u0142y si\u0119 zgodnie z oczekiwaniami. Zamiast pom\u00f3c wojskowym, rozwi\u0105za\u0107 ich problemy i zapewni\u0107 im wszystko, czego potrzebuj\u0105, minister obrony wda\u0142 si\u0119 w ostry sp\u00f3r z \u00f3wczesnym Naczelnym Dow\u00f3dc\u0105 Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy Rus\u0142anem Chomczakiem.<\/p>\n W tym czasie konflikt ten przenikn\u0105\u0142 nawet do sfery publicznej, sprawa trafi\u0142a do s\u0105du: Rus\u0142an Chomczak z\u0142o\u017cy\u0142 pozew przeciwko Andrijowi Taranowi. My\u015bl\u0119, \u017ce nie warto zag\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 w istot\u0119 sporu, jest on do\u015b\u0107 drugorz\u0119dny. A najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce z powodu tego konfliktu w de facto walcz\u0105cym kraju, poziom zdolno\u015bci obronnych gwa\u0142townie si\u0119 obni\u017cy\u0142.<\/p>\n Serhij Rachmanin, niegdy\u015b utalentowany dziennikarz, a obecnie cz\u0142onek Rady Najwy\u017cszej, cz\u0142onek Komitetu Rady Najwy\u017cszej ds. Bezpiecze\u0144stwa Narodowego, Obrony i Wywiadu, w wywiadzie dla LB.ua publikacji okre\u015bli\u0142 istot\u0119 \u00f3wczesnego problemu bezpiecze\u0144stwa Ukrainy w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: „Problem nie le\u017ca\u0142 w samym Taran. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce osoba, kt\u00f3ra nic nie robi\u0142a, przez sam fakt nicnierobienia szkodzi\u0142a systemowi bezpiecze\u0144stwa i obrony. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie wiedzia\u0142 jak i nie wiedzia\u0142, co robi na czele najwa\u017cniejszego ministerstwa, by\u0142 sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej chaos si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0142. A ci, kt\u00f3rzy, powiedzmy, nieefektywnie pos\u0142ugiwali si\u0119 pieni\u0119dzmi, a mo\u017ce kradli, czuli si\u0119 bezkarni. To ogromny cios dla systemu bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego niestety nowe kierownictwo obrony, nawet gdyby by\u0142o geniuszem, nie b\u0119dzie w stanie naprawi\u0107.<\/p>\n To tutaj prezydent Ze\u0142enski powinien interweniowa\u0107, kara\u0107 winnych i uwalnia\u0107 tych, kt\u00f3rzy szkodz\u0105 zdolno\u015bci obronnych. Ale nie, Taran pozosta\u0142 na stanowisku przez p\u00f3\u0142tora roku \u2013 od marca 2020 r. do listopada 2021 r. Tak by\u0142o do czasu, gdy sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce rosyjska inwazja na pe\u0142n\u0105 skal\u0119 jest ca\u0142kiem realna. Za kadencji Tarana porzucono porz\u0105dek pa\u0144stwowy dla armii, programy najnowszej broni i \u0107wiczenia wojskowe. W ko\u0144cu, jaki mo\u017ce by\u0107 rozw\u00f3j w armii, gdy dwie kluczowe osoby, od kt\u00f3rych ona zale\u017cy, sta\u0142y si\u0119 zaciek\u0142ymi wrogami i otwarcie prowadz\u0105 ze sob\u0105 wojn\u0119.<\/p>\n 4 listopada stanowisko szefa ukrai\u0144skiego departamentu wojskowego obj\u0105\u0142 O\u0142eksij Reznikow. Do rozpocz\u0119cia rosyjskiej inwazji pozosta\u0142y niespe\u0142na trzy miesi\u0105ce. Na pe\u0142ne przygotowanie pozosta\u0142o katastrofalnie ma\u0142o czasu. Jednak nawet ten kr\u00f3tki okres zosta\u0142 wykorzystany wyj\u0105tkowo nieefektywnie.<\/p>\n Dlaczego? Z bardzo prostego powodu: kierownictwo pa\u0144stwowe Ukrainy nie mia\u0142o ku temu woli politycznej. A przede wszystkim m\u00f3wimy o prezydencie, kt\u00f3ry do momentu, gdy rosyjskie rakiety polecia\u0142y na Kij\u00f3w, z jakiego\u015b powodu liczy\u0142, \u017ce Putin nie odwa\u017cy si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 inwazji na pe\u0142n\u0105 skal\u0119. Kancelaria Prezydenta uzna\u0142a, \u017ce do eskalacji konfliktu zbrojnego najprawdopodobniej nie dojdzie. A je\u015bli tak si\u0119 stanie, to tylko na starych liniach kontaktowych w obwodach \u0142uga\u0144skim i donieckim.<\/p>\n Na innych niebezpiecznych obszarach, w szczeg\u00f3lno\u015bci na Przesmyku Krymskim i na p\u00f3\u0142nocnej granicy, nie prowadzono \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 fortyfikacyjnych ani minowych. Co z kolei mia\u0142o fatalne konsekwencje dla Ukrainy. Wystarczy spojrze\u0107 na ofiary cywilne w Mariupolu, Buczy, Hostomelu, Irpieniu itp.<\/p>\n Ze\u0142enski na d\u0142ugo zostanie zapami\u0119tany ze swojego „grillowego przem\u00f3wienia” z 19 stycznia 2022 roku. Prezydent zapewnia\u0142 swoich obywateli z ekran\u00f3w telewizor\u00f3w, \u017ce nie ma powod\u00f3w do obaw, \u017ce nie dojdzie do ataku. Oto cytat z przem\u00f3wienia, w kt\u00f3rym Ze\u0142enski wyra\u017ca swoje prognozy na ten rok:<\/p>\n „22 stycznia b\u0119dziemy obchodzi\u0107 Dzie\u0144 Jedno\u015bci Ukrainy. Otw\u00f3rzmy most w Zaporo\u017cu. Za rok zbudujeJest to najwi\u0119ksza autostrada w Ukrainie z U\u017chorodu do \u0141uga\u0144ska. Zbudujemy drogi, mosty, szko\u0142y, stadiony, wagony, samoloty i czo\u0142gi. Szczepimy zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji. W kwietniu b\u0119dziemy obchodzi\u0107 Wielkanoc. W maju, jak zawsze, jest s\u0142o\u0144ce, weekendy, grille i oczywi\u015bcie Dzie\u0144 Zwyci\u0119stwa. A potem lato. Przejdziemy EIT, dostaniemy si\u0119 na uniwersytety, zaplanujemy wakacje, wykopiemy ogrody, o\u017cenimy si\u0119 i we\u017amiemy \u015blub. A potem jesie\u0144. Tam, gdzie mam nadziej\u0119, b\u0119dziemy kibicowa\u0107 naszej dru\u017cynie narodowej na Mistrzostwach \u015awiata w Pi\u0142ce No\u017cnej w Katarze. A potem zima. I przygotujemy si\u0119 do \u015bwi\u0105t noworocznych. Jak zawsze 31 grudnia przy stole zgromadzi si\u0119 ca\u0142a rodzina. I jestem pewien, \u017ce w moim noworocznym or\u0119dziu powiem: „Drodzy Ukrai\u0144cy! No c\u00f3\u017c, m\u00f3wi\u0142em ci, prawda? Dobra robota!'”<\/p>\n Czy zauwa\u017cy\u0142 Pan\/Pani w swoim wyst\u0105pieniu wzmiank\u0119 o budowie dr\u00f3g? I nie jest to przypadek, powiedzia\u0142bym nawet, \u017ce jest to bardzo znacz\u0105ce. W tym czasie nabiera\u0142 rozp\u0119du program „Wielka Budowa”, na kt\u00f3ry przeznaczono setki miliard\u00f3w hrywien (np. w 2022 r. planowano wyda\u0107 ponad 140 mld hrywien). Nie b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142 o komponencie korupcyjnym tego projektu, cho\u0107 on tam jest i zdaniem dziennikarzy \u015bledczych jest bardzo istotny, zwr\u00f3c\u0119 raczej uwag\u0119 na aspekt priorytetowy. Zamiast da\u0107 te pieni\u0105dze na budow\u0119 fortyfikacji, przygotowanie Obrony Terytorialnej i zakup broni, Ukraina wydaje niewiarygodne sumy na drogi, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanie si\u0119 po prostu niepotrzebna, a nawet szkodliwa, poniewa\u017c wpadn\u0105 pod okupacj\u0119, a wi\u0119c przyczyni\u0105 si\u0119 do logistyki wroga.<\/p>\n A by\u0142o to w czasie, gdy ameryka\u0144ski i brytyjski wywiad krzycza\u0142 do Ze\u0142enskiego: przygotuj si\u0119 na wielk\u0105 wojn\u0119! Dostarczano mu coraz dok\u0142adniejsze plany rosyjskiej ofensywy na dziewi\u0119ciu kierunkach operacyjnych, ale on wci\u0105\u017c nie chcia\u0142 w to uwierzy\u0107.<\/p>\n Kolejne uspokajaj\u0105ce przem\u00f3wienie Ze\u0142enskiego zosta\u0142o wyg\u0142oszone 16 lutego, bo to w\u0142a\u015bnie tego dnia wielu ekspert\u00f3w przewidywa\u0142o pocz\u0105tek inwazji. I prezydent cieszy\u0142 si\u0119, \u017ce nikt nie zaatakowa\u0142, a nawet zaproponowa\u0142, aby co roku w tym dniu obchodzi\u0107 Dzie\u0144 Jedno\u015bci Ukrainy.<\/p>\n Wed\u0142ug os\u00f3b z najbli\u017cszego otoczenia prezydenta, Ze\u0142enski w ko\u0144cu zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce inwazji na pe\u0142n\u0105 skal\u0119 nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 dopiero 21 lutego. W tym czasie Rada Bezpiecze\u0144stwa Federacji Rosyjskiej pod przewodnictwem Putina uzna\u0142a samozwa\u0144cze „DRL” i „\u0141RL” i zadeklarowa\u0142a gwarancj\u0119 ich bezpiecze\u0144stwa. Prezydent Ukrainy w ko\u0144cu zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce \u017carty si\u0119 sko\u0144czy\u0142y i wprowadzi\u0142 stan wyj\u0105tkowy na ca\u0142ej Ukrainie.<\/p>\n Czy mo\u017cna by\u0142o jeszcze zrobi\u0107 przynajmniej co\u015b, co wzmocni\u0142oby zdolno\u015bci obronne kraju? Niewiele, ale co\u015b mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107. Przynajmniej przygotowa\u0107 si\u0119 do wysadzenia, a mo\u017ce i natychmiastowego wysadzenia most\u00f3w na Przesmyku Krymskim i tych prowadz\u0105cych dalej z Krymu do obwod\u00f3w cherso\u0144skiego i zaporoskiego. Wzmocnij garnizony i punkty kontrolne w tym kierunku. Eksploatowa\u0107 wci\u0105\u017c niezaminowane terytorium na granicy z Rosj\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105, o ile b\u0119dzie wystarczaj\u0105co du\u017co min, wysi\u0142ku i czasu. Warto by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c rozpocz\u0105\u0107 ewakuacj\u0119 ludno\u015bci z teren\u00f3w potencjalnie niebezpiecznych.<\/p>\n Niestety, nic z tego nigdy nie zosta\u0142o zrobione. Na szcz\u0119\u015bcie mimo tych problem\u00f3w Ukrainie uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107, zatrzyma\u0107 ofensyw\u0119 znacznie silniejszego wroga, a nawet odbi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 okupowanego terytorium. A wszystko to dzi\u0119ki niesamowitemu bohaterstwu i po\u015bwi\u0119ceniu ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy. Kto ponosi win\u0119 za fiasko przygotowa\u0144 \u2013 najprawdopodobniej dowiemy si\u0119 tego ju\u017c po wojnie, a przynajmniej po jej gor\u0105cej fazie.<\/p>\n