9 maja to g\u0142\u00f3wny dzie\u0144 w historii Rosji, kt\u00f3rego odliczanie rozpoczyna si\u0119 od „b\u0142ogos\u0142awionych” czas\u00f3w Bre\u017cniewa. Od 1965 r., kiedy „weteran Wielkiej Wojny Ojczy\u017anianej”, instruktor polityczny Leonid Bre\u017cniew, zostawszy pierwszym sekretarzem KC KPZR, nie wymy\u015bli\u0142 nic lepszego, jak nieprzyzwoicie o\u017cywi\u0107 pami\u0119\u0107 o najstraszliwszej wojnie w dziejach ludzko\u015bci.<\/p>\n
Ani \u015bwi\u0119to „Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Pa\u017adziernikowej” w czasach sowieckich, ani Dzie\u0144 Rosji w czasach postsowieckich nie sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi \u015bwi\u0119tami tego kraju. (C\u00f3\u017c powiedzie\u0107 o \u015bwi\u0119tach „majowych” czy Dniu Jedno\u015bci Narodowej \u2013 te pierwsze by\u0142y tylko \u015bwietnym pretekstem do pracy na roli w daczach podczas d\u0142ugiego weekendu, drugie da\u0142y pocz\u0105tek nacjonalistycznym\/neonazistowskim „marszom rosyjskim”.) Jedynie „Dzie\u0144 Zwyci\u0119stwa”, jak wiadomo z piosenki Dawida Tuchmanowa, pachnia\u0142 prochem.<\/p>\n
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, w tej piosence, powsta\u0142ej ju\u017c w czasach „rozwini\u0119tego socjalizmu”, czyli w g\u0142\u0119boko krytycznych czasach \u015bp. Bre\u017cniewa, cho\u0107 podkre\u015blano, \u017ce ten dzie\u0144 jest \u015bwi\u0119tem, dodano tonacj\u0119 „ze \u0142zami w oczach”. A ci z nas, kt\u00f3rych dziadkowie (a mo\u017ce nawet rodzice) dotkn\u0119li tej wojny, doskonale znali g\u0142\u00f3wne has\u0142o powojennego Zwi\u0105zku Radzieckiego: „Dop\u00f3ki nie b\u0119dzie wojny”. Oczywi\u015bcie w tym ha\u015ble by\u0142y pewne nuty propagandowe, bo \u00f3wczesny ZSRR aktywnie „walczy\u0142 o pok\u00f3j” \u2013 ale i to stanowisko znalaz\u0142o odzew w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n
Znalaz\u0142em je, bo ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli wojn\u0119 (a wraz z ni\u0105 masowe represje drugiej po\u0142owy lat 30. i Ho\u0142odomor 1946\/47) rozumieli, co oznacza to pi\u0119cioliterowe s\u0142owo. Niezale\u017cnie od tego, czy chcieli tego w biurach na Starym Placu w Moskwie, czy nie, byli naprawd\u0119 zjednoczeni w tym kierunku \u2013 partia komunistyczna i bezpartyjna ludno\u015b\u0107 najwi\u0119kszego kraju na \u015bwiecie.<\/p>\n
Ale po „burzliwych” latach 90., kt\u00f3re zgodnie z przewidywaniami zako\u0144czy\u0142y si\u0119 powrotem do w\u0142adzy Komitetu Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwowego w pozosta\u0142o\u015bciach tego kraju, przemalowanego na Federaln\u0105 S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa, sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107. Pacyfistyczne nastroje w\u015br\u00f3d m\u0142odszej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa i nostalgiczne wspomnienia w\u015br\u00f3d prawdziwych weteran\u00f3w II wojny \u015bwiatowej zosta\u0142y zast\u0105pione przez inne ideologie, bardziej zgodne z agresywnymi nastrojami \u00f3wczesnych (obecnych) w\u0142adz Kremla.<\/p>\n
Na przyk\u0142ad fakt, \u017ce sama Rosja poradzi\u0142aby sobie z „niemieckimi faszystowskimi naje\u017ad\u017acami” bez pomocy Ukrainy i innych niepodleg\u0142ych ju\u017c pa\u0144stw. Albo sceptyczny stosunek do kolosalnej pomocy w formacie Lend-Lease \u2013 co posun\u0119\u0142o si\u0119 jak najdalej do najbardziej absurdalnego stwierdzenia gubernator obwodu w\u0142odzimierskiego Federacji Rosyjskiej Swiet\u0142any Or\u0142owej, \u017ce „Amerykanie jeszcze nie zap\u0142acili za Lend-Lease”.<\/p>\n
A g\u0142\u00f3wn\u0105 fraz\u0105, memiczn\u0105 fraz\u0105, we wsp\u00f3\u0142czesnej terminologii, by\u0142o has\u0142o „Mo\u017cemy to zrobi\u0107 jeszcze raz”. Jest to skoncentrowana ideologia putinowskiej Rosji, agresywnego i aroganckiego podimperium, kt\u00f3re podobnie jak jego mentalni „rodzice” \u2013 Zwi\u0105zek Radziecki i Rzesza Wielkoniemiecka \u2013 mo\u017ce istnie\u0107 tylko w warunkach nieustannego poszukiwania innego miejsca na poszerzenie swojego terytorium.<\/p>\n
To has\u0142o, podobnie jak „Dop\u00f3ki nie ma wojny”, r\u00f3wnie\u017c sta\u0142o si\u0119 popularne. Przede wszystkim dlatego, \u017ce ci, kt\u00f3rzy wiedzieli, co to jest wojna, ju\u017c zgin\u0119li (lub umarli po cichu w swoich \u0142\u00f3\u017ckach, nie chodz\u0105c na parady). A nowe pokolenia, wychowane nie na humanistycznych filmach Leonida Bykowa czy prawdziwym arcydziele Stanis\u0142awa Rostockiego „\u015awity tu s\u0105 ciche”, ale na kryminalno-ksenofobicznej diologii O\u0142eksija Ba\u0142abanowa o jego „bracie” Danili Bagarowie, patrzy\u0142y na \u015bwiat zupe\u0142nie innymi oczami. (Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, jak powiedzia\u0142 p\u00f3\u017aniej sam Rostocki, film na podstawie powie\u015bci Borysa Wasiliewa zosta\u0142 nakr\u0119cony nie na cze\u015b\u0107 wielkiego zwyci\u0119stwa, nie na cze\u015b\u0107 wielkiego triumfu, ale ku pami\u0119ci piel\u0119gniarki, kt\u00f3ra uratowa\u0142a go, m\u0142odego wojownika, od \u015bmierci. C\u00f3\u017c za pi\u0119kno niszczy\u0142a ta wojna).<\/p>\n
Militarystyczne has\u0142o tak bardzo przemawia\u0142o do Rosjan \u2013 zar\u00f3wno w\u0142adz, jak i zwyk\u0142ych obywateli \u2013 z innego powodu. Nie mo\u017cna by\u0142o tego udowodni\u0107, a tak\u017ce obali\u0107. C\u00f3\u017c, jak poprze\u0107 swoje s\u0142owa? Z wyj\u0105tkiem wypowiedzi Putina z 16 grudnia 2010 roku, kiedy on, \u00f3wczesny formalny premier Federacji Rosyjskiej, o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce „i tak by\u015bmy wygrali”. Pomijaj\u0105c histori\u0119 unikatowych konwoj\u00f3w arktycznych, kt\u00f3re przewozi\u0142y do ZSRR wszystko, od samolot\u00f3w po gulasz, i straszliwy los tysi\u0119cy, dziesi\u0105tek, setek tysi\u0119cy tych, kt\u00f3rych nazywano „czarnymi koszulami” \u2013 tych Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali zmobilizowani na lewobrze\u017cnej Ukrainie w 1943 roku i faktycznie rzuceni na rze\u017a podczas przeprawy przez Dniepr. Dniepr, kt\u00f3ry wed\u0142ug naocznych \u015bwiadk\u00f3w by\u0142 czerwony od krwi. ukrai\u0144skiej krwi…<\/p>\n