Jednym z g\u0142\u00f3wnych bestseller\u00f3w na ukrai\u0144skim rynku ksi\u0119garskim w ubieg\u0142ym roku by\u0142a ksi\u0105\u017cka „Kolonia” Maxa Kidruka, pierwszy tom trylogii „Nowe wieki ciemne”. Jej gatunek okre\u015bla si\u0119 jako science fiction, a wydarzenia rozgrywaj\u0105 si\u0119 w roku 2141. Jednak uwa\u017cna lektura \u015bwiata po\u0142owy XXI wieku wywo\u0142uje powtarzaj\u0105ce si\u0119 uczucie d\u00e9j\u00e0 vu: problemy opisywane przez Kidruku, mimo pewnej r\u00f3\u017cnicy w scenerii, s\u0105 bardzo podobne do obecnych. I te, kt\u00f3re prawie sto lat temu doprowadzi\u0142y \u015bwiat na skraj katastrofy \u2013 populizm, kryzys ustalonych instytucji i warto\u015bci moralnych, \u015bwiadome lub nie\u015bwiadome pob\u0142a\u017canie z\u0142u i tak dalej. Pojedyncze przyp\u0142ywy optymizmu \u2013 takie jak d\u0142ugo oczekiwany i wyczerpany przydzia\u0142 pomocy finansowej i wojskowej dla Ukrainy przez ameryka\u0144skich prawodawc\u00f3w \u2013 nie powinny obejmowa\u0107 szerszego, raczej ponurego obrazu.<\/p>\n
\u015awiat, a przynajmniej jego najbardziej rozwini\u0119ta i demokratyczna cz\u0119\u015b\u0107, stoi dzi\u015b na zagmatwanym rozdro\u017cu. Rozdro\u017ce, kt\u00f3re warunkowy Zach\u00f3d znalaz\u0142, gdzie czeka\u0142a bezpo\u015brednia autostrada do „\u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci” „ko\u0144ca historii”. Od lat Stany Zjednoczone i Europa padaj\u0105 ofiar\u0105 w\u0142asnego nadmiernego optymizmu wywo\u0142anego zwyci\u0119stwem w zimnej wojnie i upadkiem komunizmu. Chocia\u017c sam Francis Fukuyama ju\u017c dawno porzuci\u0142 swoj\u0105 os\u0142awion\u0105 tez\u0119, wielu m\u0119\u017c\u00f3w stanu i zwyk\u0142ych obywateli nadal wierzy w t\u0119 iluzj\u0119.<\/p>\n
Zamachy z 11 wrze\u015bnia 2001 r. i wiele innych zamach\u00f3w terrorystycznych, polityka Chin, Korei P\u00f3\u0142nocnej, Iranu czy Rosji maj\u0105ca na celu podwa\u017cenie istniej\u0105cego porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego, a w ko\u0144cu rosyjska agresja w Ukrain\u0119 \u2013 wszystko to \u015bwiadczy o daremno\u015bci nadziei na \u015bwiatowe zwyci\u0119stwo demokracji, wolnego rynku i zjawisk z tym zwi\u0105zanych. Wr\u0119cz przeciwnie, si\u0142y i wp\u0142ywy tego, co George W. Bush nazwa\u0142 „osi\u0105 z\u0142a”, tylko rosn\u0105, siej\u0105c spustoszenie na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n
Spowodowa\u0142o to niepewno\u015b\u0107 i zamieszanie na Zachodzie \u2013 kiedy „Titanic” optymizmu raz po raz uderza w g\u00f3ry lodowe rzeczywisto\u015bci. Podobnie jak w latach 30., Zach\u00f3d uwa\u017ca, \u017ce lepiej jest negocjowa\u0107 z dyktatorami ni\u017c stawia\u0107 im op\u00f3r. To „ug\u0142askiwanie” pomo\u017ce utrzyma\u0107 \u015bwiat w granicach normalno\u015bci i zapobiegnie katastrofie. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce sko\u0144czy\u0142 si\u0119 ponad 80 lat temu.<\/p>\n
Jednym z fundamentalnych problem\u00f3w dnia dzisiejszego jest strach przed zaakceptowaniem bardzo staromodnej, „niepost\u0119powej” idei, \u017ce z\u0142o istnieje na \u015bwiecie. Nie tylko p\u00f3\u0142tony, nie tylko postprawda, gdzie ka\u017cdy ma racj\u0119 i ka\u017cdy powinien by\u0107 zrozumiany. A re\u017cimy polityczne, spo\u0142ecze\u0144stwa i konkretne postacie, kt\u00f3re d\u0105\u017c\u0105 do zniszczenia i zabicia \u2013 i wszystkie zachodnie postmodernistyczne gry s\u0105 tylko na ich korzy\u015b\u0107. Pierwszym krokiem do skutecznego przeciwstawienia si\u0119 z\u0142u jest nazwanie go po imieniu, nie ba\u0107 si\u0119 nieprzyjemnych prawd. Europa zbyt p\u00f3\u017ano zda\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce mimo wszystkich swoich ust\u0119pstw, Hitler i nazi\u015bci byli uciele\u015bnieniem z\u0142a. Je\u015bli chodzi o totalitaryzm komunistyczny, to do dzi\u015b nie wszyscy chc\u0105 to zrozumie\u0107.<\/p>\n
Jednym ze skutk\u00f3w ubocznych fatalnego optymizmu lat 90. i pocz\u0105tku 2000 roku, a tak\u017ce jedn\u0105 z przyczyn cz\u0119stej niemo\u017cno\u015bci sprostania aktualnym wyzwaniom, jest przekonanie, \u017ce czas na tzw. „wielkie idee” min\u0105\u0142. \u017be w zglobalizowanym i wielokulturowym \u015bwiecie XXI wieku nie ma miejsca na atawizmy takie jak nacjonalizm, pa\u0144stwo narodowe, wielkie narracje historyczne \u2013 nie wspominaj\u0105c o innych. Ukrai\u0144cy s\u0105 przekonani z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia ka\u017cdego dnia, \u017ce tak nie jest. \u017be kiedy stajesz twarz\u0105 w twarz ze z\u0142em, wszystkie pi\u0119kne post\u0119powe koncepcje trac\u0105 sw\u00f3j urok i blask, ust\u0119puj\u0105c miejsca takim „niemodnym” poj\u0119ciom jak nar\u00f3d, patriotyzm i Ojczyzna.<\/p>\n
Lata 30. by\u0142y r\u00f3wnie\u017c okresem upadku wiod\u0105cych idei liberalizmu i demokracji na Zachodzie, kiedy trudno\u015bci polityczne i ekonomiczne skusi\u0142y wielu do p\u00f3j\u015bcia drog\u0105 komunizmu, nazizmu lub faszyzmu, kt\u00f3re oferowa\u0142y proste rozwi\u0105zania z\u0142o\u017conych problem\u00f3w i pi\u0119kn\u0105 alternatywn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. W tym przypadku odej\u015bcie od tradycyjnych zasad przerodzi\u0142o si\u0119 w katastrof\u0119. W XXI wieku wci\u0105\u017c istnieje szansa, by nie zb\u0142\u0105dzi\u0107 ca\u0142kowicie i unikn\u0105\u0107 nowej, a pod pewnymi wzgl\u0119dami jak\u017ce znajomej tragedii. Co wi\u0119cej, rasizm, islamski fundamentalizm re\u017cimu ajatollah\u00f3w czy komunistyczny ekspansjonizm Chin i Korei P\u00f3\u0142nocnej nie przedstawiaj\u0105 zbyt rajskich obraz\u00f3w. Trzeba tylko odwa\u017cy\u0107 si\u0119 nazwa\u0107 je ich prawdziw\u0105 istot\u0105 \u2013 z\u0142em, a nie alternatywnym punktem widzenia, kt\u00f3ry nale\u017cy uszanowa\u0107.<\/p>\n
Innym problemem obecnych czas\u00f3w, zrodzonym z zam\u0119tu i niepewno\u015bci, jest wiara, \u017ce za pomoc\u0105 jakich\u015b cudownych \u015brodk\u00f3w sytuacja zmieni si\u0119 na lepsze. Albo w\u0142\u0105czenie Chin do globalnej gospodarki rynkowej b\u0119dzie mia\u0142o pozytywny wp\u0142yw na ich re\u017cim polityczny, albo zast\u0105pienie Putina jakim\u015b liberalnym opozycjonist\u0105 (po \u015bmierci Nawalnego trudno znale\u017a\u0107 cho\u0107by warunkow\u0105 posta\u0107 do tej zupe\u0142nie nierealnej roli) zmieni na lepsze rosyjskie pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo. W przypadku Ukrainy mamy do czynienia z wiar\u0105 w Deus ex machina<\/em> \u2013 \u017ce w tej chwili istnieje jaka\u015b boska moc w postaci albo Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3re w ko\u0144cu obudz\u0105 si\u0119 ze snu, albo w postaci konkretnych Samolot F-16<\/em> lub ATACMS (Sie\u0107 ATACMS) <\/em>przyjd\u0105 na ratunek i rozprawi\u0105 si\u0119 ze z\u0142oczy\u0144cami. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest taka, \u017ce tylko wytrwa\u0142a walka oraz moralny i fizyczny hart ducha mog\u0105 obieca\u0107 sukces.<\/p>\n Bole\u015bnie znan\u0105 histori\u0105 z przesz\u0142o\u015bci jest upadek mi\u0119dzynarodowych instytucji maj\u0105cych na celu utrzymanie porz\u0105dku na \u015bwiecie. Istnieje wiele przyk\u0142ad\u00f3w nieskuteczno\u015bci, hipokryzji i bezsensowno\u015bci ca\u0142ej ONZ, OBWE i innych ZPRE oraz Mi\u0119dzynarodowych Czerwonych Krzy\u017cy, gdzie deklarowane warto\u015bci maj\u0105 coraz mniej wsp\u00f3lnego z praktyk\u0105. Podobnie spotka\u0142 mi\u0119dzywojenn\u0105 Lig\u0119 Narod\u00f3w, poprzedniczk\u0119 Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych. Pozbawiona autorytetu, realnych wp\u0142yw\u00f3w i cz\u0119sto ch\u0119ci, Liga nie by\u0142a w stanie „okie\u0142zna\u0107” na czas Niemiec, Japonii czy W\u0142och i zapobiec zbli\u017caniu si\u0119 II wojny \u015bwiatowej. Nie oznacza to, \u017ce organizacje mi\u0119dzynarodowe nie musz\u0105 tego robi\u0107. Jednak bez istotnych reform, w tym pozbawienia Rosji i Chin miejsc w Radzie Bezpiecze\u0144stwa ONZ, ca\u0142y obecny system pozostanie dysfunkcyjny.<\/p>\n Wszystko to nie oznacza, \u017ce obecne niepokoj\u0105ce i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, niebezpieczne trendy musz\u0105 koniecznie zako\u0144czy\u0107 si\u0119 now\u0105 globaln\u0105 katastrof\u0105. Mog\u0105, ale nie musz\u0105. Aby temu zapobiec, musisz zna\u0107 i rozumie\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie nie ma dw\u00f3ch takich samych sytuacji. Podobie\u0144stwa jednak istniej\u0105, a ich odrzucenie by\u0142oby przejawem kr\u00f3tkowzroczno\u015bci, arogancji i pychy. Historia uczy tylko tych, kt\u00f3rzy s\u0105 gotowi przyj\u0105\u0107 jej lekcje.<\/p>\n Mo\u017cna pisa\u0107 wci\u0105\u017c na nowo o \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci ludzko\u015bci, o triumfach O\u015bwiecenia i Homo Deus <\/em>\u2013 boski cz\u0142owiek. Takie ksi\u0105\u017cki maj\u0105 nawet znaczny nak\u0142ad i czyni\u0105 z ich autor\u00f3w supergwiazdy. Ale marzenia o lepszej przysz\u0142o\u015bci dla ludzko\u015bci nie powinny ukrywa\u0107 bardzo wa\u017cnej prawdy. \u017be natura ludzka, pomimo ca\u0142ego rozwoju naukowego i technologicznego, pozostaje na og\u00f3\u0142 niezmieniona. Jest zar\u00f3wno dobra, jak i z\u0142a. A ta ostatnia nie znikn\u0119\u0142a z naszego \u015bwiata, bez wzgl\u0119du na to, jak bardzo si\u0119 o tym przekonamy. Przyznanie si\u0119 do tego jest pierwszym krokiem do unikni\u0119cia katastrofy. Nast\u0119pnym krokiem jest opieranie si\u0119 z\u0142u, a nie pr\u00f3ba jego udobruchania lub zrozumienia. Trzecim jest pami\u0119tanie o tym, co dzieje si\u0119 w przeciwnym razie. A potem jest szansa, \u017ce nowe Wieki Ciemne, nowy „zmierzch Europy”, pozostan\u0105 tylko gro\u017anymi chmurami burzy, to epicentrum tym razem nas ominie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jednym z g\u0142\u00f3wnych bestseller\u00f3w na ukrai\u0144skim rynku ksi\u0119garskim w ubieg\u0142ym roku by\u0142a ksi\u0105\u017cka „Kolonia” Maxa Kidruka, pierwszy tom trylogii „Nowe wieki ciemne”. Jej gatunek okre\u015bla si\u0119 jako science fiction, a wydarzenia rozgrywaj\u0105 si\u0119 w roku 2141. Jednak uwa\u017cna lektura \u015bwiata po\u0142owy XXI wieku wywo\u0142uje powtarzaj\u0105ce si\u0119 uczucie d\u00e9j\u00e0 vu: problemy opisywane przez Kidruku, mimo pewnej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25260,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1645,54,1581,11,1389,9,824],"class_list":["post-25259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-glowne-wiadomosci","tag-pomoc-wojskowa-dla-ukrainy","tag-roman-lechniuk","tag-rosja","tag-sankcje-wobec-rosji","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska","tag-zbrodnie-wojenne-rosji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25259"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25259\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}