Wiadomo, \u017ce w\u0142adze Ukrainy od dw\u00f3ch lat nie prowadz\u0105 oficjalnych negocjacji z Rosj\u0105. W marcu 2022 r. delegacje ukrai\u0144ska i rosyjska spotka\u0142y si\u0119 w Stambule przy mediacji tureckiej. W tym czasie negocjatorzy doszli nawet do wst\u0119pnych porozumie\u0144. Zdecydowano, \u017ce ka\u017cda ze stron przedyskutuje propozycje w kraju, konsultuj\u0105c si\u0119 z prawdziwymi decydentami.<\/p>\n
Pod koniec ubieg\u0142ego roku ponownie odwo\u0142ano rozmowy w Stambule. Sta\u0142o si\u0119 to „lekk\u0105 r\u0119k\u0105” szefa prorz\u0105dowej frakcji „S\u0142uga Narodu” w Radzie Najwy\u017cszej Dawida Arachamii, kt\u00f3ry sta\u0142 na czele ukrai\u0144skiej delegacji negocjacyjnej. W listopadzie ubieg\u0142ego roku wyg\u0142osi\u0142 wywiad<\/a> Prezenterka telewizyjna Natalia Mosejczuk.<\/p>\n Tak wi\u0119c w tym wywiadzie Arachamia zaskoczy\u0142a wszystkich wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce krwawa wojna rosyjsko-ukrai\u0144ska mog\u0142a zako\u0144czy\u0107 si\u0119 prawie zanim si\u0119 zacz\u0119\u0142a, w marcu 2022 roku. A co w tym celu Ukraina musia\u0142a zrobi\u0107? W rzeczywisto\u015bci nonsensem jest odmowa wst\u0105pienia do NATO, do kt\u00f3rego, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, nie spieszy\u0142o nam si\u0119 z przyj\u0119ciem.<\/p>\n Je\u015bli wierzy\u0107 s\u0142owom Arachamii, kt\u00f3ry opowiedzia\u0142 Mosejczukowi o przebiegu negocjacji ukrai\u0144sko-rosyjskich, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w lutym 2022 r. na Bia\u0142orusi i by\u0142y kontynuowane w Stambule w marcu. Wydawa\u0142oby si\u0119, jak mo\u017cna mu nie wierzy\u0107, skoro sta\u0142 na czele ukrai\u0144skiej delegacji negocjacyjnej w imieniu prezydenta Ukrainy Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego?<\/p>\n Oto bezpo\u015bredni cytat z odpowiedzi Arachamii na pytanie prowadz\u0105cego wywiad o cel rosyjskiej delegacji podczas rozm\u00f3w:<\/p>\n „Celem rosyjskiej delegacji, moim zdaniem… Rzeczywi\u015bcie, niemal do ko\u0144ca mieli nadziej\u0119, \u017ce wywr\u0105 na nas presj\u0119, aby\u015bmy podpisali tak\u0105 umow\u0119, aby\u015bmy zachowali neutralno\u015b\u0107. To by\u0142o dla nich najwa\u017cniejsze. Byli gotowi zako\u0144czy\u0107 wojn\u0119, je\u015bli przyjmiemy \u2013 tak jak kiedy\u015b Finlandia \u2013 neutralno\u015b\u0107 i zobowi\u0105\u017cemy si\u0119, \u017ce nie wst\u0105pimy do NATO.<\/em><\/p>\n \u2014 Tylko jeden punkt?<\/em><\/p>\n \u2013 C\u00f3\u017c, to by\u0142 kluczowy punkt. Wszystko inne to kosmetyki, polityczne przyprawy”.<\/em><\/p>\n Tak wi\u0119c, zdaniem Arachamii, wojn\u0119 mo\u017cna by\u0142o zatrzyma\u0107 niemal na starcie, i to niezwykle prosto \u2013 obieca\u0107, \u017ce nie przyst\u0105pimy do Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, do kt\u00f3rego wci\u0105\u017c nie jeste\u015bmy szczeg\u00f3lnie akceptowani. A dwa lata temu tym bardziej, \u017ce nikt na Zachodzie nie wiedzia\u0142 na pewno, czy Ukraina b\u0119dzie w stanie wytrzyma\u0107 rosyjsk\u0105 ofensyw\u0119, czy nie.<\/p>\n Warunek jest \u015bmieszny, bo ju\u017c kiedy\u015b Ukraina zobowi\u0105za\u0142a si\u0119, \u017ce nie przyst\u0105pi do NATO. By\u0142o to za prezydentury Janukowycza. Ale po Euromajdanie i ucieczce Janukowycza do Rostowa \u0142atwo by\u0142o wszystko powt\u00f3rzy\u0107. A teraz aspiracje Ukrainy do zachodniego bloku obronnego zosta\u0142y wpisane do konstytucji. Kto wi\u0119c powstrzyma nas przed dokonaniem tego samego „zwrotu nad Atlantykiem”, gdy nadarzy si\u0119 okazja? \u017baden.<\/p>\n Trudno wi\u0119c uwierzy\u0107 w zapewnienia Arachamii, \u017ce kwestia NATO sama w sobie jest kwesti\u0105 fundamentaln\u0105, a reszta to drobiazgi, „kosmetyczne, polityczne przyprawy”, jak zapewnia\u0142. Mo\u017ce polityk o czym\u015b zapomnia\u0142 od czasu rozm\u00f3w w Stambule? Mo\u017cemy wi\u0119c przypomnie\u0107 mu inne \u017cyczenia Rosjan, z kt\u00f3rych nie chcieli si\u0119 wycofa\u0107. Na przyk\u0142ad uznanie przez Kij\u00f3w „DRL” i „\u0141RL” za niepodleg\u0142e republiki w granicach obwod\u00f3w donieckiego i \u0142uga\u0144skiego oraz wycofanie wojsk ukrai\u0144skich z ich terytorium. Oznacza to, \u017ce Ukraina musia\u0142a zgodzi\u0107 si\u0119 na utrat\u0119 nie tylko tych kilku nieuznawanych republik, ale tak\u017ce na rezygnacj\u0119 ze znacznie wi\u0119kszych terytori\u00f3w, kt\u00f3re nie by\u0142y jeszcze nawet okupowane. Ten sam Mariupol, kt\u00f3ry w czasie negocjacji bohatersko si\u0119 broni\u0142, a tak\u017ce Kramatorsk, S\u0142owia\u0144sk, Bachmut itp.<\/p>\n P\u00f3jd\u017amy dalej z rosyjskimi \u017c\u0105daniami. Ukraina, ich zdaniem, powinna uzna\u0107 Krym za podmiot Federacji Rosyjskiej. I my\u015blisz, \u017ce to wszystko? Wcale. Ukraina powinna r\u00f3wnie\u017c uzna\u0107 obwody zaporoski i cherso\u0144ski za nowe prowincje Federacji Rosyjskiej i wycofa\u0107 wojska ukrai\u0144skie z ich terytori\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce uda\u0142oby si\u0119 co\u015b uzgodni\u0107 w tej sprawie, ale na pewno nie w sprawie „korytarza l\u0105dowego” na Krym. Oznacza to, \u017ce Mariupol i Berdia\u0144sk na zawsze pozostan\u0105 rosyjskie, a Ukraina straci dost\u0119p do Morza Azowskiego.<\/p>\n A to tylko terytorialne \u017cyczenia Rosjan, ale „kremlowski je\u017adziec” nie ogranicza si\u0119 do nich. Powiedzieli\u015bmy ju\u017c o NATO i idziemy dalej. Zapomnia\u0142e\u015b o „demilitaryzacji”? Konkretnie chodzi\u0142o o zmniejszenie liczebno\u015bci Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy z 250 tys. do 83,5 tys. os\u00f3b. Nic, prawda? By potem zaj\u0105\u0107 Ukrain\u0119 z niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 krwi.<\/p>\n A tak\u017ce „denazyfikacja”, kt\u00f3ra zapewni\u0142a, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja \u0141awrowa, „szerokie prawa j\u0119zyka rosyjskiego w Ukrainie” i „zaprzestanie prze\u015bladowa\u0144 UKP PM w Ukrainie”.<\/p>\n W ka\u017cdym razie wszystkie p\u00f3\u017aniejsze porozumienia mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Rosj\u0105 zosta\u0142y przekre\u015blone przez Bucz\u0119. Po wyparciu rosyjskich okupant\u00f3w z tego miasta odkryto w nim masowe groby okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w. Z przera\u017caj\u0105cych zdj\u0119\u0107 torturowanych przez rosyjskich \u017co\u0142nierzy i pospiesznie pochowanych cia\u0142W Buczy, a potem w Irpieniu i Hostomelu nie tylko Ukraina by\u0142a przera\u017cona, ale ca\u0142y \u015bwiat. I jasne jest, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 mowy o jakichkolwiek negocjacjach z takim potworem. Zw\u0142aszcza o mo\u017cliwo\u015bci cho\u0107by minimalnych ust\u0119pstw terytorialnych na rzecz agresora. Przecie\u017c na ka\u017cdym kawa\u0142ku ukrai\u0144skiej ziemi, jaki im pozosta\u0142, okupanci mog\u0105 urz\u0105dzi\u0107 „now\u0105 Bucz\u0119”, w kt\u00f3rej mog\u0105 stworzy\u0107 sale tortur dla tych, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na akceptacj\u0119 „rosyjskiego \u015bwiata”, a tych, kt\u00f3rzy si\u0119 zgodz\u0105, zamieni\u0107 w janczar\u00f3w i wys\u0142a\u0107 ich na wojn\u0119 przeciwko w\u0142asnym rodakom. I tak si\u0119 rzeczywi\u015bcie sta\u0142o, o czym dowiedzieli\u015bmy si\u0119 po deokupacji cz\u0119\u015bci obwod\u00f3w charkowskiego i cherso\u0144skiego.<\/p>\n Sta\u0142o si\u0119 wi\u0119c jasne, \u017ce Ukraina nie ma ani moralnego, ani politycznego prawa do dobrowolnego, bez walki, pozostawienia okupantowi cho\u0107by centymetra swojego terytorium. Tym samym najwi\u0119kszy potencja\u0142 kompromisu \u2013 terytorialny \u2013 zosta\u0142 sztywno wykluczony z negocjacji. Do tego dochodzi powa\u017cna przeszkoda moralna w negocjacjach z Rosjanami: jak mo\u017cna w og\u00f3le rozmawia\u0107 z nielud\u017ami, kt\u00f3rzy bez procesu i \u015bledztwa masakruj\u0105 ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 na terytoriach okupowanych?<\/p>\n 30 wrze\u015bnia 2022 r. Kreml zada\u0142 kolejny \u015bmiertelny cios szansom na negocjacje ukrai\u0144sko-rosyjskie. To w\u0142a\u015bnie tego dnia prezydent Rosji W\u0142adimir Putin uroczy\u015bcie og\u0142osi\u0142 aneksj\u0119 czterech region\u00f3w Ukrainy \u2013 \u0142uga\u0144skiego, donieckiego, zaporoskiego i cherso\u0144skiego. Ponadto w\u0142adze okupacyjne przydzieli\u0142y okupowanym w tym czasie cz\u0119\u015bci obwodu miko\u0142ajowskiego \u2013 miasto Snihuriwka i okolice, a tak\u017ce zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u0142wyspu Kinburn \u2013 obwodowi cherso\u0144skiemu jako cz\u0119\u015bci Federacji Rosyjskiej. 2 pa\u017adziernika S\u0105d Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej uzna\u0142 aneksj\u0119 og\u0142oszon\u0105 przez Putina za „zgodn\u0105 z konstytucj\u0105”. A 3 pa\u017adziernika Duma Pa\u0144stwowa Rosji jednog\u0142o\u015bnie popar\u0142a bezprawn\u0105 aneksj\u0119 i wprowadzi\u0142a odpowiednie poprawki do konstytucji Federacji Rosyjskiej.<\/p>\n Innym interesuj\u0105cym punktem w ca\u0142ej tej historii jest aneksja. Rz\u0105dz\u0105cy rosyjscy politycy nie wyja\u015bnili jeszcze ani Rosjanom, ani \u015bwiatu, w jakich granicach zosta\u0142y zaanektowane ukrai\u0144skie terytoria. Niekt\u00f3rzy rosyjscy politycy twierdzili, \u017ce te regiony (z wyj\u0105tkiem Miko\u0142ajowa) w ich granicach administracyjnych s\u0105 uznawane za „legalne terytoria rosyjskie”, to znaczy nawet z tymi cz\u0119\u015bciami, kt\u00f3rych rosyjscy okupanci nigdy nie zdo\u0142ali zdoby\u0107. Inni przekonuj\u0105, \u017ce linia graniczna nie zosta\u0142a jeszcze ustalona, a warto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, ich zdaniem, „obecn\u0105 sytuacj\u0119 terytorialn\u0105”.<\/p>\n Przecie\u017c to s\u0105 czysto wewn\u0119trzne sprawy rosyjskie i nie powinni\u015bmy si\u0119 nimi przejmowa\u0107. Ukraina jednoznacznie broni tezy o zwrocie wszystkich okupowanych terytori\u00f3w, w tym Krymu i Donbasu. Jednak zaraz po aneksji og\u0142oszonej przez Putina 30 wrze\u015bnia 2023 r. prezydent Ukrainy Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski odby\u0142 posiedzenie Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego i Obrony Ukrainy, po kt\u00f3rym stwierdzi\u0142, \u017ce Ukraina nie b\u0119dzie ju\u017c rozmawia\u0107 z Putinem, a b\u0119dzie negocjowa\u0107 tylko z przysz\u0142ym prezydentem Rosji. Kieruj\u0105c si\u0119 t\u0105 zasad\u0105, Ze\u0142enski wyda\u0142 odpowiedni dekret.<\/p>\n W efekcie sprawa rosyjskich negocjacji znalaz\u0142a si\u0119 w geopolitycznym impasie. Niemiecki politolog i kremlowski badacz Andreas Umland do\u015b\u0107 trafnie opisa\u0142 t\u0119 sytuacj\u0119:<\/p>\n „W przypadku hipotetycznych negocjacji oba kraje musia\u0142yby nie tylko przedyskutowa\u0107 ze sob\u0105 szereg kwestii politycznych, ale tak\u017ce rozwi\u0105za\u0107 zasadniczy sp\u00f3r prawny. Co wi\u0119cej, Rosja od prawie dekady \u0142amie prawo mi\u0119dzynarodowe w spos\u00f3b, kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 niewyobra\u017calny. Aneksje dokonane przez Moskw\u0119 zasadniczo zmieni\u0142y r\u00f3wnie\u017c rosyjskie prawo wewn\u0119trzne. Na przyk\u0142ad ukrai\u0144skie i rosyjskie konstytucje jasno okre\u015blaj\u0105 te same terytoria we wschodniej i po\u0142udniowej Ukrainie, w tym na Krymie.<\/em><\/p>\n W\u0142adimir Putin i Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski, jako prezydenci swoich pa\u0144stw, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cani przez swoich obywateli za „gwarant\u00f3w” swoich konstytucji i s\u0105 zobowi\u0105zani do ich realizacji. Nawet je\u015bli jedno lub oba pa\u0144stwa chcia\u0142yby zawrze\u0107 jaki\u015b kompromis terytorialny, podstawowe prawa ich dw\u00f3ch pa\u0144stw wyra\u017anie im tego zabraniaj\u0105. Oznacza to, \u017ce jedna lub obie konstytucje musz\u0105 zosta\u0107 zmienione, zanim b\u0119d\u0105 mog\u0142y odby\u0107 si\u0119 jakiekolwiek merytoryczne rozmowy pokojowe. B\u0119dzie to jednak wymaga\u0142o znacznej wi\u0119kszo\u015bci g\u0142os\u00f3w w odpowiednim parlamencie. Jest to co najmniej trudne w przypadku putinowskiej Rosji i nierealne w przypadku Ukrainy”.<\/em><\/p>\n Czy to oznacza, \u017ce negocjacje mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Rosj\u0105 s\u0105 w zasadzie niemo\u017cliwe? Wcale. Ze strony rosyjskiej nie przesta\u0142y by\u0107 s\u0142yszane deklaracje woli porozumienia (zar\u00f3wno prawdziwe, jak i fikcyjne). Jeszcze jesieni\u0105 2022 roku Kreml by\u0142 faktycznie gotowy do zatrzymania, powstrzymania dalszej ekspansji i, jak stwierdzi\u0142 w\u00f3wczas minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej \u0141awrow, „negocjacji z uwzgl\u0119dnieniem obecnej sytuacji terytorialnej”. Oznacza to, \u017ce Moskwa nie zamierza\u0142a odda\u0107 okupowanych terytori\u00f3w, ale uwa\u017ca\u0142a, \u017ce Ukrai\u0144cy powinni zadowoli\u0107 si\u0119 faktem, \u017ce nie zostan\u0105 im odebrane \u017cadne terytoria.<\/p>\n O\u015bwiadczenia strony ukrai\u0144skiej o ewentualnych negocjacjach z Moskw\u0105 pojawi\u0142y si\u0119 rok p\u00f3\u017aniej. Do jesieni 2023 roku Ukraina wci\u0105\u017c mia\u0142a nadziej\u0119 na powodzenie kontrofensywy, t\u017be przebijemy si\u0119 pot\u0119\u017cnym uderzeniem na Morze Azowskie, w\u0142amiemy si\u0119 na Krym i faktycznie wyzwolimy prawie wszystkie terytoria zaj\u0119te przez wroga. Wiar\u0119 w nasze przekonania da\u0142y ruchy buntownicze w samej Rosji. Wystarczy spojrze\u0107 na kampani\u0119 Jewgienija Prigo\u017cyna przeciwko Moskwie, kt\u00f3ra niestety nie zosta\u0142a zako\u0144czona. Ale nawet bez tego wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce Rosja si\u0119 za\u0142amuje, \u017ce jej front zaraz si\u0119 rozpadnie, wi\u0119c nasza armia zwyci\u0119sko wyzwoli swoje ziemie.<\/p>\n P\u00f3\u017aniej jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie wszystko jest tak r\u00f3\u017cowe, jak nam si\u0119 wydawa\u0142o. Front rosyjski trzyma si\u0119, wzniesiona przez Rosjan „Linia Surowikina” nie pozwala na prze\u0142amanie na du\u017c\u0105 skal\u0119. Zachodnia pomoc wojskowa maleje, mobilizacja utkn\u0119\u0142a w martwym punkcie.<\/p>\n