Historia stosunk\u00f3w ukrai\u0144sko-polskich jest niezwykle dramatyczna i z\u0142o\u017cona. By\u0142y czasy krzywej wrogo\u015bci, by\u0142y czasy pojednania i \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy. Je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 tylko ostatnie trzy dekady od rozpadu ZSRR i niepodleg\u0142o\u015bci Ukrainy, a tak\u017ce przej\u015bcia Polski do III RP, to pozytyw dobrego s\u0105siedztwa wyra\u017anie przewa\u017ca nad negatywem konfliktu. Te ostatnie niekiedy wyrasta\u0142y ze spor\u00f3w o polityk\u0119 historyczn\u0105, ale na og\u00f3\u0142 nie mia\u0142y wp\u0142ywu na stosunki mi\u0119dzypa\u0144stwowe. Leonid Krawczuk nie mia\u0142 problemu z negocjacjami z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105, Leonid Kuczma z Aleksandrem Kwa\u015bniewskim, Wiktor Juszczenko z Lechem Kaczy\u0144skim. Nawet zbieg\u0142y prezydent Wiktor Janukowycz znalaz\u0142 wsp\u00f3lny j\u0119zyk ze swoim polskim odpowiednikiem, Bronis\u0142awem Komorowskim.<\/p>\n
A relacje Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego z Andrzejem Dud\u0105 generalnie wydawa\u0142y si\u0119 idealne. Zw\u0142aszcza zaraz po pe\u0142noskalowej inwazji Rosji w Ukrain\u0119. U\u015bciski i poca\u0142unki podczas spotka\u0144 prezydent\u00f3w Ukrainy i Polski, ich cz\u0119ste i przyjacielskie rozmowy telefoniczne nie mog\u0142y nie stworzy\u0107 wra\u017cenia, \u017ce s\u0105 to dwie najbli\u017csze osoby na \u015bwiecie. W ka\u017cdym razie Polska naprawd\u0119 i pot\u0119\u017cnie pomog\u0142a Ukrainie, zw\u0142aszcza w pierwszych miesi\u0105cach wojny. Szczeg\u00f3\u0142owo opisuje to w swojej ksi\u0105\u017cce „Polska na wojnie” s\u0142ynny polski dziennikarz Zbigniew Parafianowicz.<\/p>\n
Autor w szczeg\u00f3lno\u015bci m\u00f3wi\u0142 o tajnym przekazaniu my\u015bliwc\u00f3w MiG-29 w Ukrain\u0119. Tajne nie tylko przed Rosj\u0105, ale nawet przed NATO i Pentagonem. Wydarzenia rozegra\u0142y si\u0119 wiosn\u0105 2022 roku, w najtrudniejszym okresie wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej. W tym czasie polskie w\u0142adze zaproponowa\u0142y Stanom Zjednoczonym i pa\u0144stwom NATO r\u00f3\u017cne sposoby przekazania Ukrainie zmodernizowanych radzieckich my\u015bliwc\u00f3w. Warszawa zaproponowa\u0142a nast\u0119puj\u0105c\u0105 opcj\u0119: polscy piloci dostarczyliby MiG-i do ameryka\u0144skiej bazy lotniczej w Ramstein w Niemczech, a stamt\u0105d zosta\u0142yby odebrane przez ukrai\u0144skich lotnik\u00f3w. Z ostateczn\u0105 decyzj\u0105 zwlekali jednak inni zachodni partnerzy. I to op\u00f3\u017anienie by\u0142o po prostu fatalne w skutkach dla Ukrainy, kt\u00f3ra w tym czasie walczy\u0142a o przetrwanie jako suwerenne pa\u0144stwo. Tak wi\u0119c Polska wykona\u0142a, \u017ce tak powiem, ruch rycerski. Oko\u0142o tuzina polskich my\u015bliwc\u00f3w zosta\u0142o zdemontowanych i pozostawionych w pasie lasu w pobli\u017cu granicy z Ukrain\u0105. Sk\u0105d ukrai\u0144skie wojsko zabra\u0142o te cz\u0119\u015bci samolotu i ponownie z\u0142o\u017cy\u0142o je w Ukrainie.<\/p>\n
Polska stworzy\u0142a r\u00f3wnie\u017c prywatn\u0105 firm\u0119 paramilitarn\u0105, kt\u00f3ra ma dostarcza\u0107 pomoc Ukrainie bez zb\u0119dnych przeszk\u00f3d i dodatkowych formalno\u015bci. Zaanga\u017cowani byli w ni\u0105 byli oficerowie Wojska Polskiego. Pracownicy firmy przewozili bro\u0144 i amunicj\u0119 w Ukrain\u0119. W tym celu mieli do dyspozycji kilkadziesi\u0105t ci\u0119\u017car\u00f3wek.<\/p>\n
Te epizody s\u0105 jednymi z wielu, kt\u00f3re pokazuj\u0105, co Polska by\u0142a gotowa zrobi\u0107, aby pom\u00f3c Ukrainie przetrwa\u0107 t\u0119 nier\u00f3wn\u0105 wojn\u0119. Dosz\u0142o te\u017c do przekazania stronie ukrai\u0144skiej polskich czo\u0142g\u00f3w, haubic samobie\u017cnych, przeno\u015bnych system\u00f3w przeciwpancernych, broni strzeleckiej i amunicji itp. Andrzej Duda osobi\u015bcie zadba\u0142 o to, by pomoc dla Kijowa dotar\u0142a na czas i w ca\u0142o\u015bci. Co wi\u0119cej, Polska pok\u0142\u00f3ci\u0142a si\u0119 nawet z innymi kolegami z NATO, takimi jak Niemcy, za ci\u0105g\u0142e zwlekanie z wys\u0142aniem broni w Ukrain\u0119.<\/p>\n
Ale czy rzeczywi\u015bcie istnia\u0142a przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy prezydentami Polski i Ukrainy, jak to wygl\u0105da na zdj\u0119ciach telewizyjnych w 2022 roku? Zbigniew Parafianowicz uwa\u017ca, \u017ce nie. Widzi nawet czysto mentaln\u0105 niekompatybilno\u015b\u0107 mi\u0119dzy dwoma przyw\u00f3dcami. Wszak „Duda jest intelektualist\u0105 z Krakowa. Ze\u0142enski jest chuliganem z dzielnic mieszkaniowych Krzywy R\u00f3g”.<\/p>\n
I w pewnym momencie Ze\u0142enski, kt\u00f3ry wczoraj by\u0142 „chuliganem z Krzywego Rogu”, poczu\u0142 si\u0119 jak najpopularniejszy polityk na \u015bwiecie, p\u00f3\u0142b\u00f3g. Ca\u0142y cywilizowany \u015bwiat by\u0142 got\u00f3w go przyj\u0105\u0107, uczci\u0107 i pom\u00f3c mu w walce z pot\u0119\u017cnym agresorem. A ukrai\u0144ski prezydent zacz\u0105\u0142 bra\u0107 to za pewnik, nawet z pewn\u0105 arogancj\u0105, kt\u00f3ra czasami graniczy\u0142a z chamstwem. Ostatecznie na jego niewdzi\u0119czno\u015b\u0107 wpoili mu bezpo\u015brednio zar\u00f3wno ameryka\u0144ski prezydent Joe Biden, jak i by\u0142y brytyjski sekretarz obrony Ben Wallace. Podobn\u0105 uwag\u0119 m\u00f3g\u0142 mu skierowa\u0107 Duda, ale jako „intelektualista z Krakowa” postanowi\u0142 powstrzyma\u0107 si\u0119 od wyrzut\u00f3w swojemu ukrai\u0144skiemu koledze. Chocia\u017c, jak m\u00f3wi\u0105, osad pozosta\u0142. I nie tylko „zosta\u0142”, ale r\u00f3s\u0142.<\/p>\n
Na przyk\u0142ad Warszawa nie by\u0142a zadowolona z tego, \u017ce Ze\u0142enski uparcie odmawia z\u0142o\u017cenia oficjalnej wizyty w Polsce. Oznacza to, \u017ce stale przyje\u017cd\u017ca do Polski, ale tylko w tranzycie do Londynu, Pary\u017ca, Waszyngtonu, Brukseli, arogancko odk\u0142adaj\u0105c bezpo\u015brednie wizyty do Warszawy. Dopiero w kwietniu 2023 r., ponad rok po rozpocz\u0119ciu inwazji na pe\u0142n\u0105 skal\u0119, Ze\u0142enski w ko\u0144cu z\u0142o\u017cy\u0142 wizyt\u0119 w Polsce w\u0142a\u015bciwej.<\/p>\n
Kolejnym czynnikiem, kt\u00f3ry powa\u017cnie zaszkodzi\u0142 stosunkom ukrai\u0144sko-polskim, by\u0142 incydent rakietowy w pobli\u017cu polskiej wsi Przewod\u00f3w, w kt\u00f3rym zgin\u0119\u0142y dwie osoby. Zaraz po incydencie Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski z przekonaniem stwierdzi\u0142, \u017ce by\u0142a to rosyjska rakieta. Co wi\u0119cej, nazwa\u0142 to nawet „agresji Rosji na NATO” i oczekiwa\u0142 odpowiedniej odpowiedzi ze strony Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego. A niekt\u00f3rzy ukrai\u0144scy politycy i publicy\u015bci oskar\u017cali nawet Polsk\u0119 i jej sojusznik\u00f3w z NATO o brak zdecydowania, poniewa\u017c zwlekali z og\u0142oszeniem „rosyjskiej rakiety”. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce Ze\u0142enski m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a to ukrai\u0144ska rakieta. Chocia\u017c w tym przypadku powinienem by\u0142 poczeka\u0107 z g\u0142o\u015bnymi o\u015bwiadczeniami. A p\u00f3\u017aniej dok\u0142adnie ustalono, \u017ce \u015bmiertelny pocisk zosta\u0142 wystrzelony przez ukrai\u0144ski system obrony powietrznej. Co wi\u0119cej, nawet wtedy Warszawa nie wysuwa\u0142a \u017cadnych oskar\u017ce\u0144 pod adresem Ukrainy, a wr\u0119cz przeciwnie, stwierdzi\u0142a, \u017ce w ka\u017cdym razie g\u0142\u00f3wna wina le\u017cy po stronie Rosji jako kraju agresora. Polska oczekiwa\u0142a od Ze\u0142enskiego przynajmniej przeprosin za incydent, co by\u0142oby ca\u0142kiem normalne. Jednak i tutaj ukrai\u0144ski prezydent zachowa\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo arogancko. Nie tylko nie przeprosi\u0142, ale nawet oficjalnie nie przyzna\u0142, \u017ce pocisk rzeczywi\u015bcie by\u0142 ukrai\u0144ski. Wiadomo jedynie, \u017ce Naczelny Dow\u00f3dca Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy Wa\u0142erij Za\u0142u\u017cny osobi\u015bcie zadzwoni\u0142 do swojego polskiego odpowiednika i przeprosi\u0142 za incydent z pociskiem. Niewykluczone, \u017ce incydent ten sta\u0142 si\u0119 punktem bez powrotu, po czym stosunki polsko-ukrai\u0144skie zacz\u0119\u0142y si\u0119 systematycznie pogarsza\u0107, przynajmniej na poziomie najwy\u017cszego kierownictwa.<\/p>\n
Kolejnym ciosem w relacje mi\u0119dzy Kijowem a Warszaw\u0105 by\u0142 „kryzys zbo\u017cowy”. Wynika\u0142o to z faktu, \u017ce w 2023 roku Rosja odm\u00f3wi\u0142a przed\u0142u\u017cenia Czarnomorskiej Inicjatywy Zbo\u017cowej, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a Ukrainie stosunkowo bez przeszk\u00f3d wysy\u0142a\u0107 zbo\u017ce statkami do przewozu suchych \u0142adunk\u00f3w przez korytarz na Morzu Czarnym. Zmusi\u0142o to Ukrain\u0119 do poszukiwania alternatywnych szlak\u00f3w zaopatrzenia, przede wszystkim kolej\u0105 przez zachodni\u0105 granic\u0119. A Polska odegra\u0142a tu kluczow\u0105 rol\u0119 jako pa\u0144stwo tranzytowe. Powsta\u0142y l\u0105dowe „korytarze solidarno\u015bciowe”. A Komisja Europejska tymczasowo znios\u0142a c\u0142a i kontyngenty na ukrai\u0144skie produkty rolne.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie du\u017cy przep\u0142yw ukrai\u0144skiego zbo\u017ca przez zachodni\u0105 granic\u0119 by\u0142 odbierany przez polskich rolnik\u00f3w wyj\u0105tkowo negatywnie. Domagali si\u0119 od rz\u0105du zaprzestania importu ukrai\u0144skiego zbo\u017ca, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce jego wej\u015bcie na polski rynek stwarza „nieuczciw\u0105 konkurencj\u0119”. Polski rz\u0105d wys\u0142ucha\u0142 \u017c\u0105da\u0144 ch\u0142op\u00f3w i w kwietniu na\u0142o\u017cono embargo na import z Ukrainy do Polski oraz tranzyt do kraj\u00f3w trzecich zbo\u017ca i innych rodzaj\u00f3w \u017cywno\u015bci. Do embarga do\u0142\u0105czy\u0142y W\u0119gry, S\u0142owacja, Rumunia i Bu\u0142garia. Pocz\u0105tkowo ograniczenie wprowadzono do 30 czerwca, ale p\u00f3\u017aniej przed\u0142u\u017cono je do 15 wrze\u015bnia.<\/p>\n
Oczywiste jest, \u017ce ograniczenie dostaw zb\u00f3\u017c znacz\u0105co uderzy\u0142o zar\u00f3wno w ukrai\u0144skich producent\u00f3w rolnych, jak i w ca\u0142y ukrai\u0144ski bud\u017cet, kt\u00f3ry ju\u017c teraz cierpi z powodu spowolnienia gospodarczego spowodowanego wojn\u0105. W takiej sytuacji ukrai\u0144scy i polscy politycy powinni byli od\u0142o\u017cy\u0107 na bok wszelkie pretensje i ambicje i rozpocz\u0105\u0107 negocjacje, b\u0119d\u0105c gotowymi na ust\u0119pstwa i kompromisy. Sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 jednak rozwija\u0107 wed\u0142ug najgorszego scenariusza: ka\u017cda ze stron ucieka\u0142a si\u0119 do populistycznych o\u015bwiadcze\u0144, ultimatum i oskar\u017ce\u0144 o brak konstruktywno\u015bci.<\/p>\n
Ze strony polskiej pojawi\u0142y si\u0119 zarzuty, \u017ce Ukraina nadu\u017cywa swojej uprzywilejowanej pozycji na tle wojny, \u017ce nie przestrzega zasad uczciwej konkurencji, \u017ce dumpinguje produkty rolne, \u017ce ukrai\u0144scy oligarchowie pr\u00f3buj\u0105 zarz\u0105dza\u0107 rynkiem zbo\u017ca w Polsce. Premier Mateusz Morawiecki powiedzia\u0142 nawet, \u017ce Polska nie b\u0119dzie ju\u017c dostarcza\u0107 broni Ukrainie. Ponadto szef polskiego rz\u0105du zagrozi\u0142 rozszerzeniem zakazu importu produkt\u00f3w z Ukrainy, je\u015bli Kij\u00f3w „zaostrzy konflikt”. A rzecznik polskiego rz\u0105du Piotr M\u00fcller powiedzia\u0142, \u017ce zasi\u0142ki dla ukrai\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w nie zostan\u0105 przed\u0142u\u017cone.<\/p>\n
Ukraina te\u017c nie pozostawa\u0142a zad\u0142u\u017cona, a jej ataki na stron\u0119 polsk\u0105 nie by\u0142y tylko werbalne. W zwi\u0105zku z tym we wrze\u015bniu ukrai\u0144ski rz\u0105d z\u0142o\u017cy\u0142 pozew do \u015awiatowej Organizacji Handlu przeciwko Polsce, W\u0119grom i S\u0142owacji za odmow\u0119 zniesienia embarga na ukrai\u0144skie produkty rolne.<\/p>\n
Jednak to w\u0142a\u015bnie komponent werbalny by\u0142 najbardziej irytuj\u0105cy dla stosunk\u00f3w ukrai\u0144sko-polskich w kontek\u015bcie sporu zbo\u017cowego. Mowa o przem\u00f3wieniu prezydenta Ze\u0142enskiego na sesji Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ.<\/p>\n
„Od pocz\u0105tku agresji na pe\u0142n\u0105 skal\u0119 Rosja blokuje nasze porty morskie na Morzu Czarnym i Azow. Nasze porty na Dunaju s\u0105 nadal celem dla jego rakiet i dron\u00f3w. Rosja stara si\u0119 wykorzysta\u0107 niedobory \u017cywno\u015bci na rynku \u015bwiatowym jako bro\u0144 w zamian za uznanie okupacji cz\u0119\u015bci \u2013 je\u015bli nie wszystkich \u2013 okupowanych terytori\u00f3w. Rosja u\u017cywa cen \u017cywno\u015bci jako broni. Uruchomili\u015bmy tymczasowy korytarz eksportowy na Morzu Czarnym. Pracujemy nad zachowaniem szlak\u00f3w l\u0105dowych. Niepokoj\u0105ce jest to, jak niekt\u00f3rzy w Europie podwa\u017caj\u0105 solidarno\u015b\u0107 i inscenizuj\u0105 teatr polityczny, robi\u0105c z ziarna thriller. Mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce graj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119, ale w zamian pomagaj\u0105 przygotowa\u0107 scen\u0119 dla moskiewskiego aktora” \u2013 powiedzia\u0142 Ze\u0142enski.<\/p>\n
I chocia\u017c UkrainiecPrezydent nie sprecyzowa\u0142, kogo mia\u0142 na my\u015bli, m\u00f3wi\u0105c o „moskiewskich asystentach”, ale Warszawa jednoznacznie odebra\u0142a te obra\u017aliwe s\u0142owa skierowane do niej.<\/p>\n
W rezultacie Duda, kt\u00f3ry wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142 o zamiarze rozm\u00f3w z Ze\u0142enskim w Nowym Jorku, unika\u0142 tego spotkania, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na napi\u0119ty grafik. Co wi\u0119cej, do\u015b\u0107 obra\u017aliwie m\u00f3wi\u0142 o Ukrainie jako o „topielcu ci\u0105gn\u0105cym ratownika na dno”.<\/p>\n
A Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP wezwa\u0142o ambasadora Ukrainy Wasyla Zwarycza i przekaza\u0142o zdecydowany protest strony polskiej w zwi\u0105zku z wypowiedziami prezydenta Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego na Zgromadzeniu Og\u00f3lnym ONZ. Wiceminister spraw zagranicznych Pawe\u0142 Jab\u0142o\u0144ski zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Zwarycza, \u017ce teza Ze\u0142enskiego jest „fa\u0142szywa w odniesieniu do Polski, a tym bardziej szczeg\u00f3lnie b\u0142\u0119dna w stosunku do kraju, kt\u00f3ry wspiera Ukrain\u0119 od pierwszych dni wojny”. Podkre\u015bli\u0142 te\u017c, \u017ce wywieranie nacisku na Polsk\u0119 na forach wielostronnych czy wysy\u0142anie skarg do trybuna\u0142\u00f3w mi\u0119dzynarodowych nie s\u0105 „w\u0142a\u015bciwymi metodami rozwi\u0105zywania spor\u00f3w mi\u0119dzy naszymi krajami”.<\/p>\n
Na tle tych spor\u00f3w do polskich polityk\u00f3w zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 coraz wi\u0119cej oskar\u017ce\u0144 o „antypolski spisek mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Niemcami”. Podobno to Berlin zawar\u0142 jakie\u015b porozumienia z Kijowem, a teraz podburza je przeciwko Warszawie, by zneutralizowa\u0107 przeciwnika w Unii Europejskiej. Chocia\u017c wszyscy eksperci od stosunk\u00f3w ukrai\u0144sko-niemieckich, z kt\u00f3rymi autorowi artyku\u0142u uda\u0142o si\u0119 negocjowa\u0107, zaprzeczali mo\u017cliwo\u015bci jakichkolwiek porozumie\u0144 mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Niemcami, kt\u00f3re mog\u0142yby zaszkodzi\u0107 interesom Polski. Jednocze\u015bnie wszyscy przyznaj\u0105, \u017ce w 2023 r. relacje Kijowa z Berlinem znacznie si\u0119 poprawi\u0142y. Jednocze\u015bnie relacje Kijowa z Warszaw\u0105, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y szczyt w ubieg\u0142ym roku, prze\u017cywaj\u0105 kryzys.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie jednym z pot\u0119\u017cnych katalizator\u00f3w sporu ukrai\u0144sko-polskiego by\u0142y wybory parlamentarne w Polsce. Partie koalicji rz\u0105dz\u0105cej znajdowa\u0142y si\u0119 pod siln\u0105 presj\u0105, oczekuj\u0105c swojej pora\u017cki i zwyci\u0119stwa opozycji. Co, jak ju\u017c wiemy, mia\u0142o miejsce. Retoryka wyborcza zawsze d\u0105\u017cy do populizmu, twardo\u015bci w wypowiedziach i szukania wrog\u00f3w zewn\u0119trznych.<\/p>\n
Sytuacja w ukrai\u0144skiej polityce jest ostatnio do\u015b\u0107 napi\u0119ta. Jest to spowodowane nieudan\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 ofensyw\u0105 na po\u0142udniu, zwyci\u0119stwami si\u0142 antyukrai\u0144skich w niekt\u00f3rych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej oraz przejawami „zm\u0119czenia Ukrain\u0105” w zachodnich stolicach.<\/p>\n
Czy pojednanie ukrai\u0144sko-polskie jest mo\u017cliwe w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci? Zwykle. Przecie\u017c Ze\u0142enski i Duda ju\u017c podejmuj\u0105 pewne kroki w kierunku zbli\u017cenia. Proces ten przebiega\u0142 jeszcze szybciej po zatwierdzeniu nowego rz\u0105du w Polsce na czele z Donaldem Tuskiem. Przynajmniej \u017cadnemu z przedstawicieli nowego polskiego rz\u0105du nie przyjdzie do g\u0142owy, by oskar\u017ca\u0107 Kij\u00f3w i Berlin o rzekome spiskowanie przeciwko Warszawie.<\/p>\n
Pewne tarcia utrzymaj\u0105 si\u0119 jednak nawet po doj\u015bciu Tuska do w\u0142adzy. Sp\u00f3r o zbo\u017ce nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 przecie\u017c z niczego. By\u0142a to bezpo\u015brednia konsekwencja pog\u0142\u0119bienia integracji Ukrainy z Uni\u0105 Europejsk\u0105. W ko\u0144cu i kolejny strajk polskich przewo\u017anik\u00f3w, kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 swoich ukrai\u0144skich koleg\u00f3w jako twardych konkurent\u00f3w. Nawet je\u015bli oba protesty b\u0119d\u0105 przeroste warstwami politycznymi, to i tak konieczne b\u0119dzie rozwi\u0105zanie konkretnych problem\u00f3w gospodarczych w ramach integracji europejskiej. Mamy nadziej\u0119, \u017ce z nowym polskim rz\u0105dem b\u0119dzie to \u0142atwiejsze, bez zb\u0119dnych eksces\u00f3w.<\/p>\n
Jak ju\u017c wspomniano, relacje polsko-ukrai\u0144skie nigdy nie by\u0142y \u0142atwe. Polska by\u0142a jednym z pierwszych kraj\u00f3w, kt\u00f3re pogratulowa\u0142y Ukrainie niepodleg\u0142o\u015bci. Stosunki dobros\u0105siedzkie by\u0142y jednak cz\u0119sto utrudniane przez spory historyczne. Teraz zostan\u0105 one uzupe\u0142nione o interesy gospodarcze ka\u017cdego z kraj\u00f3w, kt\u00f3re w niekt\u00f3rych kwestiach nie b\u0119d\u0105 si\u0119 pokrywa\u0107. Chodzi tylko o to, aby wszystkie przysz\u0142e tarcia by\u0142y rozwi\u0105zywane w spos\u00f3b cywilizowany, w ramach dialogu.<\/p>\n