Na pocz\u0105tku listopada Ukraina prze\u017cy\u0142a kilka napi\u0119tych dni. Pocz\u0105tkowo ukaza\u0142y si\u0119 dwa artyku\u0142y w magazynach „Time” i „The Economist”. Cho\u0107 oba materia\u0142y s\u0105 napisane w r\u00f3\u017cnych gatunkach i po\u015bwi\u0119cone r\u00f3\u017cnym osobom i procesom, wywo\u0142a\u0142y efekt informacyjnego trz\u0119sienia ziemi dla ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. To, o czym starali si\u0119 nie m\u00f3wi\u0107 publicznie, czego unikali lub nawet przemilczewali, stawa\u0142o si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, po kraju kr\u0105\u017c\u0105 aktywne pog\u0142oski, \u017ce w\u0142adze prezydenta Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego powa\u017cnie rozwa\u017caj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia kampanii wyborczej wiosn\u0105 2024 roku.<\/p>\n
Pod koniec pa\u017adziernika Kijowski Mi\u0119dzynarodowy Instytut Socjologii opublikowa\u0142 wyniki sonda\u017cu socjologicznego. Socjolog\u00f3w interesowa\u0142o pytanie: co Ukrai\u0144cy my\u015bl\u0105 o wyborach w czasie wojny? 81% respondent\u00f3w stwierdzi\u0142o, \u017ce wybory powinny odby\u0107 si\u0119 po wojnie, a teraz nie s\u0105 one na czasie. Tylko 16% respondent\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce wybory powinny si\u0119 odby\u0107 ju\u017c teraz, pomimo wojny. R\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w (65% wed\u0142ug stanu na pa\u017adziernik 2023 r.) negatywnie odnosi si\u0119 do pomys\u0142u zdalnego g\u0142osowania przez internet i obawia si\u0119 ryzyka fa\u0142szerstw w tym zakresie. Tylko 29 proc. uwa\u017ca, \u017ce taka forma g\u0142osowania jest mo\u017cliwa. Opinia publiczna nie popiera masowo idei g\u0142osowania zdalnego. Dotyczy to r\u00f3\u017cnych region\u00f3w kraju.<\/p>\n
Na tym tle dodatkowym elementem spo\u0142ecznego oburzenia sta\u0142y si\u0119 pog\u0142oski o przygotowaniach w\u0142adz do wybor\u00f3w w czasie wojny. Nar\u00f3d, psychicznie wyczerpany d\u0142ug\u0105 kampani\u0105 wojenn\u0105, chcia\u0142 us\u0142ysze\u0107 wyja\u015bnienia od w\u0142adz. 6 listopada prezydent Ukrainy Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski zosta\u0142 zmuszony do reakcji. Stwierdzi\u0142, \u017ce w czasie wojny tezy o ewentualnym przeprowadzeniu wybor\u00f3w w 2024 r. s\u0105 niew\u0142a\u015bciwe.<\/p>\n
„Musimy zdecydowa\u0107, \u017ce teraz jest czas obrony, czas walki, od kt\u00f3rego zale\u017cy los pa\u0144stwa i ludzi, a nie czas fake news\u00f3w, kt\u00f3rych tylko Rosja oczekuje od Ukrainy. Uwa\u017cam, \u017ce teraz nie jest czas na wybory. A je\u015bli trzeba po\u0142o\u017cy\u0107 kres takiemu czy innemu sporowi politycznemu i nadal dzia\u0142a\u0107 tylko w jedno\u015bci, to istniej\u0105 w pa\u0144stwie struktury, kt\u00f3re s\u0105 w stanie po\u0142o\u017cy\u0107 mu kres i udzieli\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu wszystkich niezb\u0119dnych odpowiedzi. \u017beby nie by\u0142o miejsca na konflikty i czyj\u0105\u015b gr\u0119 przeciwko Ukrainie” \u2013 powiedzia\u0142a g\u0142owa pa\u0144stwa w wieczornym wyst\u0105pieniu wideo.<\/p>\n
P\u00f3\u017aniej na temat wybor\u00f3w g\u0142os zabra\u0142 zast\u0119pca przewodnicz\u0105cego CKW Serhij Dubowyk. Urz\u0119dnik podkre\u015bli\u0142, \u017ce wybory nie odbywaj\u0105 si\u0119 w stanie wojennym. Takie jest prawo. A wszystko inne to polityczne spekulacje. Na pewien czas temat wybor\u00f3w straci\u0142 na aktualno\u015bci i zszed\u0142 na dalszy plan. Istnieje jednak poczucie, \u017ce wybory w czasie wojny s\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3ra od czasu do czasu b\u0119dzie wychodzi\u0142a na powierzchni\u0119. I cho\u0107 Ze\u0142enski m\u00f3wi\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce nie jest to odpowiedni moment, pojawiaj\u0105 si\u0119 sygna\u0142y, \u017ce w\u0142adze by\u0142y aktywnie zainteresowane mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przeprowadzenia wybor\u00f3w jesieni\u0105. I s\u0105 ku temu pewne powody.<\/p>\n
Przeprowadzenie wybor\u00f3w wiosn\u0105 2024 r. by\u0142oby korzystne dla obecnego rz\u0105du. Wydaje si\u0119, \u017ce Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski zdecydowanie planuje ubiega\u0107 si\u0119 o drug\u0105 kadencj\u0119. Oznacza to, \u017ce jego ekipa stoi przed zadaniem wygrania kampanii wyborczej. Kancelaria Prezydenta stale monitoruje poziom poparcia spo\u0142ecznego. O ile w pierwszym roku wojny na pe\u0142n\u0105 skal\u0119 zaufanie do Ze\u0142enskiego by\u0142o niezaprzeczalne, o tyle teraz istnieje tendencja do stopniowego spadku. Gdyby jednak wiosn\u0105 przysz\u0142ego roku odby\u0142y si\u0119 wybory prezydenckie, Ze\u0142enski niemal na pewno \u015bwi\u0119towa\u0142by zwyci\u0119stwo. Niewielu wierzy, \u017ce jego notowania spadn\u0105 do niebezpiecznie krytycznego poziomu w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy. Ale za rok, dwa lub trzy wszystko jest mo\u017cliwe. D\u0142ugie odraczanie wybor\u00f3w w czasie mo\u017ce stwarza\u0107 prezydentowi problemy wyborcze na tle niepewnego wyniku wojny, strat i problem\u00f3w nagromadzonych w spo\u0142ecze\u0144stwie. Dlatego wiosenne wybory w 2024 r. s\u0105 wydarzeniem ma\u0142o prawdopodobnym, ale po\u017c\u0105danym dla ekipy Ze\u0142enskiego.<\/p>\n
Ponadto, je\u015bli hipotetycznie wyobrazimy sobie, \u017ce w\u0142adze odwa\u017cy\u0142y si\u0119 przeprowadzi\u0107 wybory zgodnie z harmonogramem, to prawdopodobnie odby\u0142yby si\u0119 one w czasie wojny. W\u0105tpliwe jest, aby dzia\u0142ania wojenne zako\u0144czy\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy. Ale wybory w aktywnej fazie wojny to zbyt wiele ogranicze\u0144 i zagro\u017ce\u0144. W szczeg\u00f3lno\u015bci brak realnej konkurencji politycznej. Telethon oczy\u015bci\u0142 pole polityczne i zmarginalizowa\u0142 wielu by\u0142ych czo\u0142owych polityk\u00f3w. Trudno wyobrazi\u0107 sobie normalny proces wyborczy w takich warunkach. Wiosn\u0105 2024 r. urz\u0119duj\u0105cy prezydent po prostu nie mia\u0142by \u017cadnych powa\u017cnych konkurent\u00f3w. A kampania wyborcza przypomina\u0142aby raczej referendum w sprawie wotum zaufania dla g\u0142owy pa\u0144stwa. Rodzaj w\u0105tpliwej celebracji demokracji w czasie wojny, kt\u00f3ra bardziej przypomina\u0142aby kampanie wyborcze w re\u017cimach autorytarnych.<\/p>\n
Wybory w czasie wojny to nie tylko zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa wyborc\u00f3w. S\u0105 to zagro\u017cenia niezgody spo\u0142ecznej, utraty zaufania i sztucznego sprzeciwu r\u00f3\u017cnych grup ludno\u015bci. Oczywiste jest, \u017ce w stanie wojennym w\u0142adze po prostu nie by\u0142yby w stanie zapewni\u0107 r\u00f3wnych warunk\u00f3w udzia\u0142u w wyborach r\u00f3\u017cnym grupom ludno\u015bci w Ukrainie i tym obywatelom, kt\u00f3rzy wyjechali za granic\u0119. MiOsoby, kt\u00f3re chcia\u0142yby wzi\u0105\u0107 w nich udzia\u0142, nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y skorzysta\u0107 z prawa do g\u0142osowania. Nie wiadomo te\u017c, co zrobi\u0107 w przypadku nalot\u00f3w i ostrza\u0142u w dniu wybor\u00f3w. Nie mo\u017cna przecie\u017c wsz\u0119dzie umieszcza\u0107 wyborc\u00f3w w podziemnych schronach, a procesu wyborczego nie mo\u017cna przerwa\u0107 ani rozci\u0105gn\u0105\u0107 w czasie o kilka dni. G\u0142osowanie przez wojsko to zupe\u0142nie odr\u0119bny problem. Jak g\u0142osowa\u0107 pod ostrza\u0142em wroga? Dlatego w wyborach w stanie wojennym co najmniej kilka milion\u00f3w obywateli Ukrainy zosta\u0142oby pozbawionych prawa do g\u0142osowania.<\/p>\n
Mo\u017cna oczywi\u015bcie odwa\u017cy\u0107 si\u0119 przeprowadzi\u0107 wybory zgodnie z harmonogramem i wygra\u0107 je formalnie. Wymy\u015blanie r\u00f3\u017cnych uzasadnie\u0144 dla takiego kroku. Na przyk\u0142ad, aby odnie\u015b\u0107 si\u0119 do zewn\u0119trznej presji ze strony partner\u00f3w, potrzeby utrzymania legitymizacji i innych wyimaginowanych preferencji z zaplanowanych wybor\u00f3w. Ale wygrana urz\u0119duj\u0105cego prezydenta podwa\u017cy\u0142aby jednocze\u015bnie jego legitymizacj\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie ukrai\u0144skim. Ju\u017c samo przyzwolenie w\u0142adz na wybory w czasie wojny wywo\u0142a\u0142oby gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0119 emocjonaln\u0105. Jedno\u015b\u0107 w kraju zosta\u0142aby szybko zniszczona. Wywi\u0105za\u0142y si\u0119 gor\u0105ce dyskusje i spory. Nast\u0105pi\u0142aby fala oskar\u017ce\u0144, \u017ce prezydent za wszelk\u0105 cen\u0119 chce pozosta\u0107 na stanowisku. Warto wspomnie\u0107, \u017ce pieni\u0105dze mog\u0142yby zosta\u0107 skierowane do wojska, zamiast organizowa\u0107 proces wyborczy. A Moskwa ch\u0119tnie by to wszystko obserwowa\u0142a. Kreml by\u0142by zachwycony, gdyby Ukrai\u0144cy zacz\u0119li si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 i przerzuca\u0107 punkt ci\u0119\u017cko\u015bci na wybory, a nie na potrzeb\u0119 odparcia agresora.<\/p>\n
Formalne zwyci\u0119stwo w wyborach prezydenckich jest mo\u017cliwe. Mo\u017cliwe jest nawet takie dostosowanie prawa, aby wybory w stanie wojennym mia\u0142y okre\u015blon\u0105 podstaw\u0119 prawn\u0105. Ale jednocze\u015bnie mo\u017cna straci\u0107 legitymacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. A w tym przypadku negatywne konsekwencje nie potrwaj\u0105 d\u0142ugo, pojawi si\u0119 gro\u017aba wewn\u0119trznych konflikt\u00f3w w pa\u0144stwie. A to jest nie do przyj\u0119cia dla Ukrainy w warunkach wojny i zewn\u0119trznego zagro\u017cenia ze strony Rosji. <\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Na pocz\u0105tku listopada Ukraina prze\u017cy\u0142a kilka napi\u0119tych dni. Pocz\u0105tkowo ukaza\u0142y si\u0119 dwa artyku\u0142y w magazynach „Time” i „The Economist”. Cho\u0107 oba materia\u0142y s\u0105 napisane w r\u00f3\u017cnych gatunkach i po\u015bwi\u0119cone r\u00f3\u017cnym osobom i procesom, wywo\u0142a\u0142y efekt informacyjnego trz\u0119sienia ziemi dla ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. To, o czym starali si\u0119 nie m\u00f3wi\u0107 publicznie, czego unikali lub nawet przemilczewali, stawa\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20726,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1645,2497,9,2268,2491],"class_list":["post-20725","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-glowne-wiadomosci","tag-piotr-gierasimienko","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska","tag-wybory","tag-wybory-prezydenta-ukrainy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20725"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20725\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}