{"id":20466,"date":"2023-11-04T08:39:04","date_gmt":"2023-11-04T07:39:04","guid":{"rendered":"https:\/\/razvedka.info\/pl\/2023-11-fragment-ksiazki-the-moscow-factor-eugenea-m-fishela\/"},"modified":"2023-11-04T08:39:04","modified_gmt":"2023-11-04T07:39:04","slug":"fragment-ksiazki-the-moscow-factor-eugenea-m-fishela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/2023-11-fragment-ksiazki-the-moscow-factor-eugenea-m-fishela\/","title":{"rendered":"Fragment ksi\u0105\u017cki „The Moscow Factor” Eugene’a M. Fishela"},"content":{"rendered":"

W 2014 roku Rosja nielegalnie zaanektowa\u0142a Krym, stworzy\u0142a ruch separatystyczny w Donbasie, a nast\u0119pnie zaatakowa\u0142a Ukrain\u0119 regularn\u0105 armi\u0105 i si\u0142ami specjalnymi. W ka\u017cdym przypadku rosyjskiej agresji reakcja USA by\u0142a krytykowana jako nieadekwatna, niewystarczaj\u0105ca lub niezdecydowana.<\/em><\/p>\n

The Moscow Factor to badanie Eugene’a M. Fishela, kt\u00f3ry przeanalizowa\u0142 cztery kluczowe decyzje polityczne w Waszyngtonie. Czy dwie republika\u0144skie i dwie demokratyczne administracje Stan\u00f3w Zjednoczonych bra\u0142y pod uwag\u0119 status Ukrainy jako suwerennego pa\u0144stwa przy budowaniu relacji z Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 \u2013 Fiszel ma odpowied\u017a na bolesne pytanie. Po raz pierwszy ksi\u0105\u017cka ta \u0142\u0105czy dowody z dokument\u00f3w i odtajnione materia\u0142y dotycz\u0105ce dyskusji politycznych, retrospektywne artyku\u0142y autorstwa by\u0142ych polityk\u00f3w, oficjalne wspomnienia by\u0142ych wysokich rang\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w oraz wywiady z nimi i osobami powracaj\u0105cymi. Publikacja ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Vivat w 2023 roku.<\/em><\/p>\n

Eugene M. Fishel jest ekspertem ds. kraj\u00f3w postsowieckich z ponad 30-letnim do\u015bwiadczeniem w Departamencie Stanu USA.<\/em><\/p>\n

Chwila d\u00e9j\u00e0 vu<\/h2>\n

Przyp\u0142ywy i odp\u0142ywy spraw zagranicznych maj\u0105 punkty zwrotne, w \u017cargonie elit, lub momenty ostro\u017cnych por\u00f3wna\u0144, w \u017cargonie og\u00f3\u0142u, kt\u00f3re zwykle definiuj\u0105 pocz\u0105tek nowych okres\u00f3w, a czasem nawet pojawienie si\u0119 epok w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce jeden z takich moment\u00f3w zosta\u0142 uchwycony w rozmowie, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w Gabinecie Owalnym w mro\u017any jesienny dzie\u0144.<\/p>\n

W rozmowie uczestniczyli g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy i ambasador USA w tym wschodnioeuropejskim kraju, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c by\u0142 w konwulsjach po latach zewn\u0119trznej agresji. Ambasador, zawodowy cz\u0142onek ameryka\u0144skiej s\u0142u\u017cby zagranicznej, opowiada\u0142 si\u0119 za bardziej zdecydowanym ameryka\u0144skim stanowiskiem wspieraj\u0105cym niepodleg\u0142o\u015b\u0107 tego wschodnioeuropejskiego kraju. Zwracaj\u0105c si\u0119 do szefa w\u0142adzy wykonawczej, ambasador wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce Waszyngton ma wystarczaj\u0105ce zasoby, aby pozosta\u0107 wiernym swojemu pryncypialnemu stanowisku wobec presji Moskwy na s\u0105siada, „je\u015bli b\u0119dziemy trzyma\u0107 si\u0119 twardej linii i nie odejdziemy od niej”. Ambasador doda\u0142, \u017ce potrzebna jest „zdecydowana linia”, poniewa\u017c pogl\u0105dy Moskwy na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 s\u0105siada s\u0105 „ca\u0142kowicie odmienne od naszych w\u0142asnych pomys\u0142\u00f3w”.<\/p>\n

Gdy prezydent odchyli\u0142 si\u0119 na krze\u015ble z przekonaniem, \u017ce przyw\u00f3dca Kremla nie wycofa si\u0119 ze s\u0142\u00f3w o poszanowaniu suwerenno\u015bci s\u0105siada, ambasador dyplomatycznie zasugerowa\u0142, \u017ce wcze\u015bniejsze dzia\u0142ania kolegi prezydenta w Moskwie „pokaza\u0142y, \u017ce nie jest on godny zaufania”. W odpowiedzi prezydent zapyta\u0142 „do\u015b\u0107 ostro i z odrobin\u0105 sarkazmu: \u00bbCzy chcecie, \u017cebym poszed\u0142 na wojn\u0119 z Rosj\u0105?\u00ab”. By\u0107 mo\u017ce, aby wyja\u015bni\u0107 t\u0119 ostr\u0105 reakcj\u0119, prezydent doda\u0142, \u017ce pomys\u0142 Kremla na stworzenie kordonu sanitarnego w kszta\u0142cie \u015bredniej wielko\u015bci s\u0105siada „pod rosyjskimi wp\u0142ywami, jako bastionu do ochrony… od dalszej agresji, zrozumia\u0142em”.<\/p>\n

Ta rozmowa mia\u0142a miejsce ponad siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu. Krajem ofiary by\u0142a Polska, a nie Ukraina. Krajem-agresorem by\u0142 ZSRR, ameryka\u0144skim prezydentem Franklin D. Roosevelt, a idea kordonu sanitarnego nale\u017ca\u0142a oczywi\u015bcie do J\u00f3zefa Stalina. Pomimo r\u00f3\u017cnic istniej\u0105 niesamowite podobie\u0144stwa, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o to, jak nasze postrzeganie (i b\u0142\u0119dne wyobra\u017cenia) odnosz\u0105 si\u0119 do Moskwy, lub „czynnik moskiewski”, jak go nazywam, wp\u0142yn\u0105\u0142 na nasz\u0105 de facto, a pod pewnymi wzgl\u0119dami de iure, polityk\u0119 wobec naszego s\u0105siada w geograficznym centrum Europy.<\/p>\n

Europa, ca\u0142a, wolna i \u017cyj\u0105ca w pokoju<\/p>\n

Gdy wojna Rosji z Ukrain\u0105 wkracza w \u00f3smy rok, debata na temat tego, co zachodnie demokracje powinny, a czego nie powinny robi\u0107 w zwi\u0105zku z ci\u0105g\u0142ym naruszaniem przez Moskw\u0119 integralno\u015bci terytorialnej tego s\u0105siedniego pa\u0144stwa, trwa\u0142a przez ca\u0142y pierwszy rok administracji Bidena. W rzeczywisto\u015bci kryzys regionalny, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w lutym 2014 r. wraz z nielegaln\u0105 okupacj\u0105 przez Moskw\u0119 ukrai\u0144skiego P\u00f3\u0142wyspu Krymskiego, przypomina o g\u0142\u0119bokim i fundamentalnym wyzwaniu w polityce zagranicznej i bezpiecze\u0144stwa, przed kt\u00f3rym stoj\u0105 zachodni, zw\u0142aszcza ameryka\u0144scy, decydenci. Sednem tego wyzwania jest znalezienie w\u0142a\u015bciwej r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy dwoma priorytetami, kt\u00f3re s\u0105 ze sob\u0105 w du\u017cej mierze sprzeczne: utrzymanie zaanga\u017cowania z Rosj\u0105 \u2013 geostrategiczna konieczno\u015b\u0107, jak wielu argumentowa\u0142o, jakkolwiek nieprzyjemne mo\u017ce by\u0107 to zaanga\u017cowanie \u2013 oraz pomoc Ukrainie w do\u0142\u0105czeniu do „Europy ca\u0142ej, wolnej i \u017cyj\u0105cej w pokoju”, co jest priorytetem politycznym powszechnie akceptowanym przez republika\u0144sk\u0105 i demokratyczn\u0105 administracj\u0119 w Waszyngtonie.<\/p>\n

Wczesna wersja drugiej z tej listy polityk zosta\u0142a po raz pierwszy zaprezentowana przez prezydenta George’a H.W. Busha, kt\u00f3ry skorzysta\u0142 z okazji podczas przem\u00f3wienia w maju 1989 r. w Moguncji w Niemczech Zachodnich, aby o\u015bwiadczy\u0107, \u017ce zimna wojna nie mo\u017ce by\u0107 uznana za zako\u0144czon\u0105, dop\u00f3ki „Europa nie b\u0119dzie zjednoczona”. To polityczne przem\u00f3wienie wyznaczy\u0142o kierunek kolejnym administracjom ameryka\u0144skim, kt\u00f3re z czasem coraz bardziej szczeg\u00f3\u0142owo doprecyzowywa\u0142y znaczenie wyra\u017cenia „Europa, ca\u0142a, wolna i w pokoju” i umieszcza\u0142y je w kontek\u015bcie ewolucji rozwoju regionalnego.Dynamika od zako\u0144czenia zimnej wojny. Na przyk\u0142ad, podczas podpisywania Aktu Stanowi\u0105cego NATO-Rosja w 1997 roku, prezydent Bill Clinton m\u00f3wi\u0142 o straconych szansach na „pokojow\u0105, demokratyczn\u0105, niepodzielon\u0105 Europ\u0119”.<\/p>\n

Administracja George’a W. Busha jeszcze wyra\u017aniej da\u0142a do zrozumienia, \u017ce taka Europa mo\u017ce powsta\u0107 tylko wtedy, gdy postsowieckie pa\u0144stwa po\u0142o\u017cone w Europie geograficznej, zw\u0142aszcza Ukraina, zostan\u0105 pomy\u015blnie przekszta\u0142cone. Rzeczywi\u015bcie, po inwazji Rosji na Gruzj\u0119 w 2008 roku sekretarz stanu Condoleezza Rice powiedzia\u0142a, \u017ce Stany Zjednoczone „od dawna wierz\u0105, \u017ce niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy, jej demokracja, jest wa\u017cna dla ca\u0142ej Europy, wolnej i \u017cyj\u0105cej w pokoju”.<\/p>\n

Administracja Obamy, ostatnia administracja analizowana w tej ksi\u0105\u017cce, nadal zmierza\u0142a w tym samym kierunku. Przemawiaj\u0105c na wp\u0142ywowej konferencji zorganizowanej przez Rad\u0119 Atlantyck\u0105, \u00f3wczesny wiceprezydent Joe Biden z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d wsp\u00f3lnocie transatlantyckiej, odnosz\u0105c si\u0119 do NATO i jego otwartych drzwi „dla wolnych narod\u00f3w, kt\u00f3re podzielaj\u0105 nasze warto\u015bci i zobowi\u0105zania, oraz dla tych, kt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d zniewolonych narod\u00f3w marz\u0105 o dniu, w kt\u00f3rym oni r\u00f3wnie\u017c b\u0119d\u0105 mogli do\u0142\u0105czy\u0107 do ca\u0142ej i wolnej Europy”.<\/p>\n

Ale te (by\u0107 mo\u017ce tylko retoryczne) wyrazy poparcia dla „Europy ca\u0142ej, wolnej i \u017cyj\u0105cej w pokoju”, w tym Ukrainy, to tylko cz\u0119\u015b\u0107 obrazu. R\u00f3\u017cni krytycy polityki USA w regionie zarzucaj\u0105 Stanom Zjednoczonym, \u017ce stosuj\u0105 odmienne standardy, je\u015bli chodzi o wype\u0142nianie zobowi\u0105za\u0144 wobec Ukrainy. Jednym z najlepszych przyk\u0142ad\u00f3w takiej krytyki jest artyku\u0142 Paula Goble’a z 2014 r. „The West’s True Double Standards in the Ukraine Crisis”, w kt\u00f3rym autor przekonywa\u0142, \u017ce „Moskwa regularnie utrzymuje ni\u017csze standardy ni\u017c [\u0456\u043d\u0448\u0456 \u043f\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u0434\u044f\u043d\u0441\u044c\u043a\u0456 \u0434\u0435\u0440\u0436\u0430\u0432\u0438]… i nie ma ustalonych norm… nie ma \u017cadnych wskaz\u00f3wek, jak powinna zachowywa\u0107 si\u0119 w kraju i na arenie mi\u0119dzynarodowej, je\u015bli chce by\u0107 partnerem Zachodu”. Goble, uznany na arenie mi\u0119dzynarodowej ekspert w dziedzinie spo\u0142ecze\u0144stw i polityki postsowieckiej, przekonywa\u0142, \u017ce „je\u015bli jakikolwiek inny kraj [\u0437\u0440\u043e\u0431\u0438\u043b\u0430 \u0442\u0435, \u0449\u043e \u0420\u043e\u0441\u0456\u044f \u0440\u043e\u0431\u0438\u0442\u044c \u0437 \u0423\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u043e\u044e]Zach\u00f3d zakwalifikowa\u0142by to jako inwazj\u0119, jawne pogwa\u0142cenie prawa mi\u0119dzynarodowego, a przede wszystkim zada\u0142 sobie pytanie, co mo\u017ce zrobi\u0107, aby odeprze\u0107 naje\u017ad\u017ac\u00f3w. Ale w tym przypadku wielu zachodnich polityk\u00f3w i komentator\u00f3w zada\u0142o sobie wiele trudu, aby zrozumie\u0107 agresora i pot\u0119pi\u0107 ofiar\u0119. By\u0107 mo\u017ce Goble mia\u0142 racj\u0119.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce \u017caden pojedynczy dokument nie uciele\u015bnia napi\u0119cia nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zanego z t\u0105 dynamik\u0105 bardziej ni\u017c Memorandum Budapeszte\u0144skie z 1994 r., kt\u00f3re definitywnie usankcjonowa\u0142o rozbrojenie nuklearne Ukrainy. Zgodnie z warunkami tego dokumentu Ukraina zrezygnowa\u0142a z odziedziczonego po ZSRR arsena\u0142u nuklearnego \u2013 w\u00f3wczas trzeciego co do wielko\u015bci na \u015bwiecie (176 mi\u0119dzykontynentalnych pocisk\u00f3w balistycznych zdolnych do ra\u017cenia cel\u00f3w na ca\u0142ym globie i \u0142\u0105cznie 1272 g\u0142owice j\u0105drowe) \u2013 w zamian za rekompensat\u0119 finansow\u0105, a tak\u017ce „gwarancje bezpiecze\u0144stwa” ze strony Stan\u00f3w Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Federacji Rosyjskiej. Gwarancje te obiecywa\u0142y Ukrainie ochron\u0119 przed gro\u017ab\u0105 u\u017cycia si\u0142y i przymusem ekonomicznym, a tak\u017ce poszanowanie jej suwerenno\u015bci i integralno\u015bci terytorialnej w granicach uznawanych przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 w momencie rozpadu ZSRR.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie Stany Zjednoczone postawi\u0142y na znacz\u0105c\u0105 geopolityczn\u0105 inwestycj\u0119, \u017ce sama Rosja przejdzie transformacj\u0119 postsowieck\u0105. Akt Stanowi\u0105cy NATO \u2013 Rosja jest pe\u0142na waszyngto\u0144skich wizji konstruktywnego zaanga\u017cowania Rosji w relacje z Zachodem, w szczeg\u00f3lno\u015bci z NATO. O ile inwazja Rosji w Ukrain\u0119, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w lutym 2014 r., uwypukli\u0142a te konkurencyjne interesy USA w regionie, o tyle sprzeczno\u015bci te by\u0142y widoczne ju\u017c nie tylko podczas ameryka\u0144sko-ukrai\u0144sko-rosyjskich negocjacji w sprawie denuklearyzacji Ukrainy, ale nawet w okresie bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym rozpad Zwi\u0105zku Radzieckiego. Jednym z najbardziej uderzaj\u0105cych przyk\u0142ad\u00f3w by\u0142o tak zwane przem\u00f3wienie prezydenta George’a H.W. Busha z sierpnia 1991 r., w kt\u00f3rym \u2013 najwyra\u017aniej za namow\u0105 \u00f3wczesnego przyw\u00f3dcy ZSRR Michai\u0142a Gorbaczowa \u2013 wezwa\u0142 ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, kt\u00f3re nalega\u0142o na wi\u0119ksz\u0105 autonomi\u0119 od Moskwy, aby nie ulega\u0142o „samob\u00f3jczemu nacjonalizmowi”.<\/p>\n

Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce Moskwa zajmie wa\u017cne miejsce \u2013 nawet je\u015bli nie zawsze wprost i otwarcie \u2013 w ameryka\u0144skim podej\u015bciu do Ukrainy, i to nie tylko ze wzgl\u0119du na dominacj\u0119 Rosji na kontynencie euroazjatyckim i autopromocj\u0119 jako wielkiego mocarstwa. Czynnikiem, kt\u00f3ry z pewno\u015bci\u0105 r\u00f3wnie\u017c ma znaczenie, jest nasze ameryka\u0144skie rozumienie regionu. R\u00f3\u017cne aspekty ameryka\u0144skiego zderzenia kulturowego z „Rosj\u0105” w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do postrzegania i b\u0142\u0119dnych wyobra\u017ce\u0144 Amerykan\u00f3w na temat Rosji, Zwi\u0105zku Radzieckiego i regionu jako ca\u0142o\u015bci. Ci\u0105g\u0142e mylenie termin\u00f3w „Rosja” i „Zwi\u0105zek Radziecki” wraz z r\u00f3\u017cnymi sk\u0142adnikami tego ostatniego przez uczonych, ludzi kultury, instytucje i wysoko postawionych polityk\u00f3w zakorzeni\u0142o w ameryka\u0144skiej psychice przekonanie, \u017ce te dwa terminy s\u0105 wymienne. Uderzenie by\u0142o tak silneNawet upadek ZSRR i powstanie na jego gruzach dwunastu niepodleg\u0142ych pa\u0144stw, wraz z Rosj\u0105 i Ukrain\u0105, nie zniszczy\u0142y jeszcze g\u0142\u0119boko zakorzenionego poj\u0119cia wymienno\u015bci „Rosji” i „Zwi\u0105zku Radzieckiego”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2014 roku Rosja nielegalnie zaanektowa\u0142a Krym, stworzy\u0142a ruch separatystyczny w Donbasie, a nast\u0119pnie zaatakowa\u0142a Ukrain\u0119 regularn\u0105 armi\u0105 i si\u0142ami specjalnymi. W ka\u017cdym przypadku rosyjskiej agresji reakcja USA by\u0142a krytykowana jako nieadekwatna, niewystarczaj\u0105ca lub niezdecydowana. The Moscow Factor to badanie Eugene’a M. Fishela, kt\u00f3ry przeanalizowa\u0142 cztery kluczowe decyzje polityczne w Waszyngtonie. Czy dwie republika\u0144skie i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20467,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[109,654,11,76,110,9],"class_list":["post-20466","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-donbass","tag-ksiazki","tag-rosja","tag-rosyjska-agresja","tag-stany-zjednoczone","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20466"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20466\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}