{"id":19697,"date":"2023-10-04T19:03:03","date_gmt":"2023-10-04T17:03:03","guid":{"rendered":"https:\/\/razvedka.info\/pl\/2023-10-moskwa-1993-rzeczywiste-konsekwencje-zwyciestwa-jelcyna-nad-parlamentem\/"},"modified":"2023-10-04T19:03:03","modified_gmt":"2023-10-04T17:03:03","slug":"moskwa-1993-rzeczywiste-konsekwencje-zwyciestwa-jelcyna-nad-parlamentem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/2023-10-moskwa-1993-rzeczywiste-konsekwencje-zwyciestwa-jelcyna-nad-parlamentem\/","title":{"rendered":"Moskwa-1993. Rzeczywiste konsekwencje zwyci\u0119stwa Jelcyna nad parlamentem"},"content":{"rendered":"

Dok\u0142adnie trzydzie\u015bci lat temu w Rosji mia\u0142y miejsce wydarzenia, kt\u00f3re pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej doprowadzi\u0142yby do obecnej sytuacji: autorytarny re\u017cim, kt\u00f3ry coraz bardziej zyskuje oznaki totalitaryzmu, maksymalna agresywno\u015b\u0107 wobec s\u0105siednich kraj\u00f3w, ostra propaganda skierowana przeciwko Zachodowi, przede wszystkim Stanom Zjednoczonym, brutalne prze\u015bladowania nie tylko opozycji, ale og\u00f3lnie wszelkich organizacji niezale\u017cnych od Kremla i tak dalej. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1993 r., kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej nazwano „czarnym” w Rosji („Czarny Pa\u017adziernik”), obywatele Ukrainy, nawet ci, kt\u00f3rzy byli do\u015b\u0107 sceptyczni wobec niepodleg\u0142o\u015bci, po raz pierwszy zdali sobie spraw\u0119 z korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z oddzielenia si\u0119 od Moskwy. To tam maj\u0105 zbrojne zamieszki na kraw\u0119dzi wojny domowej, czo\u0142gi na ulicach strzelaj\u0105ce do parlamentu, setki zabitych, likwidacj\u0119 pe\u0142noprawnego parlamentaryzmu, g\u0142\u0119boki kryzys polityczny. Tak naprawd\u0119 mieli\u015bmy tylko jeden problem \u2013 galopuj\u0105c\u0105 inflacj\u0119, wi\u0119c w por\u00f3wnaniu z Rosjanami trzy dekady temu czuli\u015bmy si\u0119 niemal w raju. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/div>\n

Tak wi\u0119c, pocz\u0105wszy od 3 pa\u017adziernika 1993 r., Konfrontacja polityczna w Rosji wysz\u0142a z sal sesyjnych i linii bocznych na ulicach Moskwy. Protesty zwolennik\u00f3w parlamentu (w tym czasie by\u0142 to jeszcze Rada Najwy\u017csza Rosji) szybko przerodzi\u0142y si\u0119 w starcia zbrojne, najpierw z funkcjonariuszami organ\u00f3w \u015bcigania (potem z policj\u0105). P\u00f3\u017aniej do konfrontacji do\u0142\u0105czy\u0142a armia.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Z okazji rocznicy na ekranach rosyjskich kin pojawi\u0142 si\u0119 film fabularny pod kr\u00f3tkim tytu\u0142em „1993” w re\u017cyserii Aleksandra Weledinskiego. Film powsta\u0142 na podstawie powie\u015bci o tym samym tytule Siergieja Szargunowa. Oczywi\u015bcie autorzy zar\u00f3wno ksi\u0105\u017cki, jak i filmu pr\u00f3bowali rzuci\u0107 wyzwanie Victorowi Hugo, jego nie\u015bmiertelnej powie\u015bci „Rok 93”. W ko\u0144cu, podobnie jak w ksi\u0105\u017cce wielkiego francuskiego pisarza, wydarzenia historyczne s\u0105 przedstawiane przez pryzmat z\u0142o\u017conych relacji w jednej rodzinie. Jednak rosyjski „sequel” nawet nie zbli\u017ca si\u0119 do s\u0142ynnej powie\u015bci o czasach Wielkiej Rewolucji Francuskiej ani pod wzgl\u0119dem si\u0142y artystycznej, ani pod wzgl\u0119dem realizmu odzwierciedlenia wydarze\u0144 historycznych. C\u00f3\u017c, jak\u0105 prawd\u0119 historyczn\u0105 mo\u017cna przedstawi\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnym kinie rosyjskim, wci\u015bni\u0119tym w propagandowy u\u015bcisk Kremla.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W filmie jest du\u017co patosu i taniej symboliki. Ale jaki jest w ko\u0144cu mora\u0142 filmu (powie\u015bci)? Kto jest dobry, kto jest z\u0142y, kto ma racj\u0119, kto si\u0119 myli? Piek\u0142o wie. Co by\u0142o najwa\u017cniejsze dla autor\u00f3w? Pokaza\u0107, jak straszna by\u0142a epoka zdominowana przez libera\u0142\u00f3w i demokrat\u00f3w. Do czego Jelcyn doprowadzi\u0142 kraj. Buntownicy przeciwko \u00f3wczesnemu prezydentowi Rosji powinni by\u0107 mo\u017ce pozytywnymi postaciami. Ale nie mo\u017cesz. Rebelianci powinni zawsze by\u0107 negatywni, bo inaczej Kreml mo\u017ce tego nie zrozumie\u0107. Ale wzmocnienie w\u0142adzy prezydenta w wyniku rewolty powinno wygl\u0105da\u0107 na ca\u0142kowicie pozytywne zjawisko. Wi\u0119c b\u0105d\u017a m\u0105dry tutaj. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, ka\u017cdy, kto pr\u00f3buje zrozumie\u0107 rosyjsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 polityczn\u0105 tamtych czas\u00f3w podczas czytania powie\u015bci lub ogl\u0105dania filmu, b\u0119dzie jeszcze bardziej zdezorientowany.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ale co tak naprawd\u0119 dzia\u0142o si\u0119 wtedy w Moskwie? Dlaczego ludzie, kt\u00f3rzy w sierpniu 1991 roku stali razem po tej samej stronie barykad przed „Bia\u0142ym Domem”, stali si\u0119 \u015bmiertelnymi (dos\u0142ownie) wrogami dwa lata p\u00f3\u017aniej? <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Konfrontacja mi\u0119dzy by\u0142ymi sojusznikami rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 21 wrze\u015bnia 1993 r., Kiedy Borys Jelcyn podpisa\u0142 dekret nr 1400 „O stopniowej reformie konstytucyjnej”. C\u00f3\u017c, nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 \u2013 by\u0142o gorzej, zacz\u0119\u0142o si\u0119 znacznie wcze\u015bniej, co najmniej p\u00f3\u0142tora roku przed opisanymi wydarzeniami, kiedy pierwszy rosyjski prezydent zm\u0119czy\u0142 si\u0119 graniem „kryszta\u0142owego demokraty” i zacz\u0105\u0142 mia\u017cd\u017cy\u0107 coraz wi\u0119cej w\u0142adzy, a wraz z ni\u0105 pieni\u0105dze dla „Rodziny”. Rosyjski przyw\u00f3dca postanowi\u0142 ca\u0142kowicie zniszczy\u0107 obecn\u0105 w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105 i zbudowa\u0107 now\u0105, kt\u00f3ra nie kolidowa\u0142aby z jego rz\u0105dami (pl\u0105drowa\u0107 kraj). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n

Tym dekretem Jelcyn wszed\u0142 w konflikt prawny, poniewa\u017c obowi\u0105zuj\u0105ce w\u00f3wczas ramy prawne (w tym Konstytucja Federacji Rosyjskiej) nie pozwala\u0142y mu na dokonanie tak fundamentalnych zmian. Co wi\u0119cej, nie mia\u0142 prawa rozwi\u0105za\u0107 Rady Najwy\u017cszej.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ale rosyjski parlament w tym czasie mia\u0142 znacznie wi\u0119cej uprawnie\u0144 ni\u017c obecna Duma Pa\u0144stwowa. Dlatego Rada Najwy\u017csza Federacji Rosyjskiej zdecydowa\u0142a, \u017ce warto wykorzysta\u0107 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 i przekszta\u0142ci\u0107 kraj z prezydencko-parlamentarnego w parlamentarno-prezydencki. W rezultacie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 konkurs na projekt nowej Konstytucji Federacji Rosyjskiej.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00d3wczesna sytuacja spo\u0142eczna dola\u0142a oliwy do ognia. Odwa\u017cne reformy gospodarcze premiera Jegora Gajdara by\u0142y, jak to by\u0142o modne powiedzie\u0107, terapi\u0105 szokow\u0105. Doprowadzi\u0142y one do gwa\u0142townego spadku standardu \u017cycia Rosjan. Chocia\u017c ten upadek by\u0142 tymczasowy, to jesieni\u0105 1993 roku przybra\u0142 najbardziej bolesne formy. A pos\u0142owie opozycji nie omieszkali tego przyj\u0105\u0107 w konfrontacji z prezydentem. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Liderami opozycji zostali najbli\u017csi wsp\u00f3\u0142pracownicy Jelcyna, przewodnicz\u0105cy Rady Najwy\u017cszej Rus\u0142an Chasbu\u0142atow i wiceprezydent Aleksander Rutskoj. Co ciekawe, opozycja zacz\u0119\u0142a stosowa\u0107 retoryk\u0119 narodowo-patriotyczn\u0105 i rewan\u017cystowsk\u0105, krytykuj\u0105c Jelcyna za „nadmierne przymilanie si\u0119” zachodnim \u017c\u0105daniom reform. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce \u015bwiat zachodni, a tak\u017ce by\u0142e republiki radzieckie, w tym Ukraina, popar\u0142y rosyjskiego prezydenta. Chocia\u017c jasne jest, \u017ce bardzo trudno jest nazwa\u0107 Jelcyna pozytywnym bohaterem. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rosyjski prezydent poleci\u0142 wszystkim s\u0142u\u017cbom pod jego kontrol\u0105 stopniowo blokowa\u0107 prac\u0119 parlamentu. „Bia\u0142y Dom” zosta\u0142 odci\u0119ty od telefonu, wody i dostaw \u017cywno\u015bci. Nast\u0119pnie budynek zosta\u0142 pozbawiony zasilania, wi\u0119c deputowani musieli odbywa\u0107 spotkania przy \u015bwiecach. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Parlamentarzy\u015bci zacz\u0119li wzywa\u0107 swoich zwolennik\u00f3w do zebrania si\u0119 pod budynkiem. Wszyscy spodziewali si\u0119 szturmu na „Bia\u0142y Dom”. I nie bez powodu. W tym samym czasie bro\u0144 od lojalnych przyw\u00f3dc\u00f3w wojskowych zacz\u0119\u0142a gromadzi\u0107 si\u0119 w parlamencie. Rutskoj zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 zbrojne oddzia\u0142y „obro\u0144c\u00f3w rosyjskiego parlamentaryzmu”. A pierwsze spontaniczne starcia ze strzelaninami i ofiarami w ludziach mia\u0142y miejsce pod koniec wrze\u015bnia. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1 pa\u017adziernika Jelcyn wyda\u0142 rozkaz szczelnego otoczenia „Bia\u0142ego Domu”. A gwa\u0142towna eskalacja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 3 pa\u017adziernika, kiedy tysi\u0105ce zwolennik\u00f3w opozycji po raz pierwszy zebra\u0142o si\u0119 na antyprezydenckim wiecu w pobli\u017cu pomnika Lenina na Placu Pa\u017adziernikowym. Rozgrzani agresywnymi przem\u00f3wieniami, przedarli si\u0119 przez kordony policji i pomaszerowali pod parlament. Z balkonu Bia\u0142ego Domu protestuj\u0105cy zostali powitani przez lider\u00f3w opozycji i wezwali ich do podj\u0119cia zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„M\u0142odzi, m\u0119\u017cczy\u017ani gotowi do walki! To jest miejsce, w kt\u00f3rym ustawiasz si\u0119 po lewej stronie! Musimy tworzy\u0107 oddzia\u0142y, a dzi\u015b musimy szturmowa\u0107 biuro burmistrza i Ostankino „- powiedzia\u0142 Rutskoi, kt\u00f3ry, jak wiecie, by\u0142 w randze genera\u0142a dywizji.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Wzywam naszych dzielnych \u017co\u0142nierzy, aby sprowadzili tutaj \u017co\u0142nierzy i czo\u0142gi, aby szturmowa\u0107 Kreml z uzurpatorem, by\u0142ym zbrodniarzem Jelcynem. Jelcyn powinien by\u0107 dzi\u015b uwi\u0119ziony w Matrosskaja Tiszyna, ca\u0142a jego skorumpowana klika powinna zosta\u0107 uwi\u0119ziona” \u2013 krzycza\u0142 Chasbu\u0142atow. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wszystkie te absurdalne apele w ko\u0144cu przerodzi\u0142y si\u0119 w krwawe egzekucje. Interesuj\u0105ce jest to, \u017ce rebelianci u\u017cywali sowieckich symboli w swoich dzia\u0142aniach. W szczeg\u00f3lno\u015bci, gdy protestuj\u0105cy szturmowali moskiewski ratusz, wywiesili nad nim czerwon\u0105 flag\u0119. Rebeliantom nigdy nie uda\u0142o si\u0119 zdoby\u0107 Ostankino. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zbrojne ataki protestuj\u0105cych z licznymi ofiarami da\u0142y Jelcynowi moralne i prawne prawo do surowego u\u017cycia wojska. Prezydenta wzmocni\u0142 fakt, \u017ce dziesi\u0105tki tysi\u0119cy jego zwolennik\u00f3w zebra\u0142o si\u0119 jednocze\u015bnie na ulicy Twerskiej. Znani aktorzy, pisarze, muzycy i naukowcy pojawiali si\u0119 w telewizji jeden po drugim, wyra\u017caj\u0105c poparcie dla prezydenta. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Od samego rana 4 pa\u017adziernika pojazdy opancerzone sta\u0142y ju\u017c w pobli\u017cu rosyjskiego parlamentu. Ca\u0142y \u015bwiat zobaczy\u0142 ten niezapomniany obraz czo\u0142g\u00f3w metodycznie strzelaj\u0105cych do Bia\u0142ego Domu, pokrywaj\u0105cych jego \u015bciany czarnym popio\u0142em.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pr\u00f3by genera\u0142a majora Rutskoja, by przekrzycze\u0107 na stron\u0119 wojska, przeci\u0105gn\u0105\u0107 ich na swoj\u0105 stron\u0119 lub przynajmniej zachowa\u0107 neutralno\u015b\u0107, nie powiod\u0142y si\u0119. Ostrza\u0142 trwa\u0142 do pi\u0105tej wieczorem. Nast\u0119pnie do budynku wesz\u0142y si\u0142y specjalne i zatrzyma\u0142y wszystkich ocala\u0142ych. Rutskoy i Khasbulatov zostali osobi\u015bcie odebrani przez szefa ochrony Jelcyna, Aleksandra Kor\u017cakowa. Zostali wys\u0142ani do aresztu \u015bledczego Lefortowo.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug oficjalnego \u015bledztwa w dniach 3-4 pa\u017adziernika zgin\u0119\u0142y 124 osoby, a 348 zosta\u0142o rannych. Jednak aktywi\u015bci organizacji praw cz\u0142owieka Memoria\u0142 twierdz\u0105, \u017ce w strzelaninach zgin\u0119\u0142o co najmniej 159 os\u00f3b, a 28 z nich to personel wojskowy.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jelcyn \u015bwi\u0119towa\u0142 ca\u0142kowite zwyci\u0119stwo nad swoimi przeciwnikami. Rada Najwy\u017csza Rosji zosta\u0142a zlikwidowana. Zosta\u0142a zast\u0105piona przez Dum\u0119 Pa\u0144stwow\u0105, wybran\u0105 po raz pierwszy 12 grudnia 1993 roku. W tym samym czasie odby\u0142o si\u0119 referendum w sprawie konstytucji „Jelcyna”. Wynik by\u0142 oczywi\u015bcie pozytywny. A Duma nie waha\u0142a si\u0119 zatwierdzi\u0107 nowej Ustawy Zasadniczej z bardzo du\u017cymi uprawnieniami dla prezydenta i ograniczonymi uprawnieniami dla parlamentu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ani Zach\u00f3d, ani rosyjscy libera\u0142owie nie postrzegali reformy konstytucyjnej jako wi\u0119kszego problemu. Wr\u0119cz przeciwnie: kryzys polityczny zosta\u0142 przezwyci\u0119\u017cony, potencjalne konflikty mi\u0119dzy prezydentem a parlamentem dotycz\u0105ce niejasno\u015bci granic w\u0142adzy zosta\u0142y wyeliminowane, a zemsta sowiecko-imperialna zosta\u0142a powstrzymana. I og\u00f3lnie, jak m\u00f3wi\u0105, chocia\u017c Jelcyn jest sukinsynem, jest naszym sukinsynem. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kto m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107 tak niewiarygodny obr\u00f3t wydarze\u0144, \u017ce po Jelcynie przyjdzie tak z\u0142y Putin i wykorzysta wszystkie konstytucyjne zalety, kt\u00f3re powsta\u0142y po wydarzeniach jesieni\u0105 1993 roku, a nawet rozpocznie wojn\u0119 z Ukrain\u0105. No chyba, \u017ce zapyta\u0107 ka\u017cdego pierwszego Hucu\u0142a z wy\u017cyn, a on, zaci\u0105gaj\u0105c si\u0119 fajk\u0105, z pewno\u015bci\u0105 powiedzia\u0142by: „Wkr\u00f3tce b\u0119dzie wojna z Mi\u0119\u015bniami, nigdzie od niej nie uciekniemy”. Nie id\u017a do wr\u00f3\u017cbity.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dok\u0142adnie trzydzie\u015bci lat temu w Rosji mia\u0142y miejsce wydarzenia, kt\u00f3re pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej doprowadzi\u0142yby do obecnej sytuacji: autorytarny re\u017cim, kt\u00f3ry coraz bardziej zyskuje oznaki totalitaryzmu, maksymalna agresywno\u015b\u0107 wobec s\u0105siednich kraj\u00f3w, ostra propaganda skierowana przeciwko Zachodowi, przede wszystkim Stanom Zjednoczonym, brutalne prze\u015bladowania nie tylko opozycji, ale og\u00f3lnie wszelkich organizacji niezale\u017cnych od Kremla i tak dalej. W […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19698,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1645,106,11,175,9],"class_list":["post-19697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-glowne-wiadomosci","tag-historia-ukrainy","tag-rosja","tag-wladimir-putin","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19697"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19697\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}