Wojna na Ukrainie wywo\u0142a\u0142a gor\u0105ce kontrowersje nie tylko w\u015br\u00f3d niemieckich polityk\u00f3w, gdzie „czerwon\u0105 lini\u0105” by\u0142y dostawy broni dla Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy (Niemcy i dostawy broni na Ukrain\u0119 – nas), ale tak\u017ce w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa niemieckiego, kt\u00f3re zosta\u0142o podzielone na oddzielne obozy w kwestii egzystencjalnej – wojny i pokoju. Jest do\u015b\u0107 oczywiste, \u017ce katalizatorem by\u0142a tu niemiecka „polityka pami\u0119ci” (co jest nie tak z niemieck\u0105 polityk\u0105 pami\u0119ci \u2013 my), kt\u00f3ra po II wojnie \u015bwiatowej kultywowa\u0142a idee pacyfizmu i „odpowiedzialno\u015bci” za zbrodnie wojenne przesz\u0142o\u015bci. Rosyjska inwazja na Ukrain\u0119, kt\u00f3rej towarzyszy naruszenie wszystkich obecnych zasad wojny z ostrza\u0142em i zniszczeniem miast i wsi, zab\u00f3jstwami cywil\u00f3w, ra\u017c\u0105cymi przyk\u0142adami okrutnej przemocy wobec kobiet i dzieci, milionami uchod\u017ac\u00f3w itp., Wywo\u0142a\u0142a reakcj\u0119 nie tylko w\u015br\u00f3d specjalist\u00f3w z Europy Wschodniej, ale tak\u017ce w\u015br\u00f3d pisarzy, aktor\u00f3w i postaci kultury, czyli tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zwyczajowo nazywani intelektualistami w niemieckim spo\u0142ecze\u0144stwie. W ci\u0105gu ostatnich czterech miesi\u0119cy w czo\u0142owych niemieckich mediach pojawi\u0142o si\u0119 wiele artyku\u0142\u00f3w, esej\u00f3w i wywiad\u00f3w, w kt\u00f3rych autorzy w r\u00f3\u017cnym stopniu wyra\u017caj\u0105 swoje stanowisko w sprawie bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144. Jednak w tym artykule zwr\u00f3cimy uwag\u0119 tylko na zbiorowe „Apele”, „O\u015bwiadczenia” i „Listy otwarte”, kt\u00f3re pokazuj\u0105 nam polaryzacj\u0119 my\u015bli niemieckiego \u015brodowiska intelektualnego.<\/p>\n
Ta kolektywna forma samostanowienia nie jest oczywi\u015bcie specyficzna niemiecka i jest charakterystyczna dla wielu demokratycznych spo\u0142ecze\u0144stw, ale w kontek\u015bcie niemieckim pewnie odsy\u0142a nas do czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej (1914\u20131918), kiedy to zbiorowe „Apele” i „Manifesty” (Aufrufen<\/em>) sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 „papierowych wojen” intelektualist\u00f3w znanych w historii jako „Wojna Kultur”. Jako historyk nie jestem sk\u0142onny do kierowania paralelami, poniewa\u017c doskonale rozumiem wszystkie metodologiczne wady tego podej\u015bcia, w kt\u00f3rym zar\u00f3wno tre\u015b\u0107, jak i kontekst wydarze\u0144 s\u0105 r\u00f3\u017cne. Dlatego w tym przypadku wspomnimy o tym tylko po to, aby podkre\u015bli\u0107 pewne zjawisko niemieckich intelektualist\u00f3w.<\/p>\n Poj\u0119cie „intelektualny” jest produktem czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych z szacunkiem dla rozwoju nauki i wiedzy naukowej, poniewa\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142o przekonane, \u017ce przyczyniaj\u0105 si\u0119 one do og\u00f3lnego post\u0119pu narodu. No\u015bniki wiedzy koncentrowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na uczelniach wy\u017cszych i nie ogranicza\u0142y si\u0119 do dzia\u0142alno\u015bci naukowej i dydaktycznej, ale wyra\u017ca\u0142y swoje przemy\u015blenia w przestrzeni publicznej. Ich relatywnie niewielka liczba i samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej „u\u017cyteczno\u015bci” dla spo\u0142ecze\u0144stwa stworzy\u0142a z nich rodzaj zamkni\u0119tej kasty, jak chi\u0144skie „mandarynki”. „Autorytety moralne” narodu by\u0142y r\u00f3wnie\u017c pisarzami. Opinie intelektualist\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142y na spo\u0142ecze\u0144stwo jako ca\u0142o\u015b\u0107 i polityk\u0119 rz\u0105du, poniewa\u017c znaczna ich cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a reprezentowana zar\u00f3wno w partiach politycznych, jak iw legislaturach pa\u0144stwa. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej da\u0142y one pocz\u0105tek szeregowi propagandowych artyku\u0142\u00f3w, broszur i ksi\u0105\u017cek z „patriotyczn\u0105” retoryk\u0105, przeciwstawiaj\u0105cych duchow\u0105 niemieck\u0105 „kultur\u0119” francuskiej i brytyjskiej pragmatycznej „cywilizacji”. Jak pisa\u0142 w\u00f3wczas Tomasz Mann, „germanizm to kultura, duchowo\u015b\u0107, wolno\u015b\u0107, sztuka, a nie cywilizacja…”. W ko\u0144cu, aby zademonstrowa\u0107 jedno\u015b\u0107 „intelektualist\u00f3w” z niemieckim spo\u0142ecze\u0144stwem jako ca\u0142o\u015bci\u0105 i armi\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c na pocz\u0105tku wojny demonstrowa\u0142a zbrodnicze dzia\u0142ania przeciwko europejskim zabytkom kultury i ludno\u015bci cywilnej, uciekli si\u0119 do zbiorowych „Apeli”, „Manifest\u00f3w” i „O\u015bwiadcze\u0144”. Jednocze\u015bnie ich liczba znacznie przewy\u017csza\u0142a liczb\u0119 przeciwnik\u00f3w (Brytyjczyk\u00f3w, Francuz\u00f3w i Rosjan), kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c nie stronili od takich form „wojny kulturowej”.<\/p>\n Najbardziej nag\u0142o\u015bniony otrzyma\u0142 s\u0142ynny „Manifest lat 93-tych” (An die Kulturwelt. Ein Aufruf<\/em>), podpisane przez znanych naukowc\u00f3w i osobisto\u015bci kultury uzasadniaj\u0105ce cele Niemiec w wojnie. Napisany w stylu „95 tez” Lutra, ka\u017cdy z jego akapit\u00f3w zaczyna\u0142 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: „to nieprawda”. Wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107: „Deklaracja nauczycieli szk\u00f3\u0142 \u015brednich Rzeszy Niemieckiej”, „Manifest niemieckich uniwersytet\u00f3w”, „Wezwanie intelektualist\u00f3w” itp. Kiedy w czasie wojny sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce Niemcy nie osi\u0105gn\u0119\u0142y swoich cel\u00f3w i trzeba szuka\u0107 pokojowych dr\u00f3g wyj\u015bcia z wojny, jedyny ob\u00f3z niemieckich intelektualist\u00f3w podzieli\u0142 si\u0119 na „konserwatyst\u00f3w” itp. „moderni\u015bci”. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, „papierowa wojna” intelektualist\u00f3w pozosta\u0142a tylko pewnym zjawiskiem, w rzeczywisto\u015bci „\u0142ab\u0119dzi \u015bpiewem” wsp\u00f3\u0142czesnej ery, poniewa\u017c nowe powojenne realia zniszczy\u0142y ich „kast\u0119” i wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo. Ale tradycje nie umieraj\u0105 i zawsze istnieje ch\u0119\u0107 ich odtworzenia, co pokazuje nam obecna przestrze\u0144 publiczna Niemiec, ale teraz w warunkach wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej.<\/p>\n Po 24 lutego 2022 r. jedn\u0105 z pierwszych zbiorowych wypowiedzi niemieckich intelektualist\u00f3w by\u0142o „Wezwanie” do rz\u0105du federalnego o konieczno\u015bci rewizji polityki Niemiec wobec 96 czo\u0142owych Europejczyk\u00f3w. specjali\u015bci w Europie Wschodniej (Der Tagesspiegel, 18.03.2022<\/em>). Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej liczba sygnatariuszy osi\u0105gn\u0119\u0142a 155 os\u00f3b i otrzyma\u0142 Nazwa<\/a> „Wezwanie 155 ekspert\u00f3w ds. Europy Wschodniej do rz\u0105du federalnego: pok\u00f3j i stabilno\u015b\u0107 w Europie zdecydowanie zale\u017c\u0105 od losu Ukrainy”. Dla uproszczenia i pod\u0105\u017cania za tradycjami nazwijmy to „Manifestem 155”. W\u015br\u00f3d sygnatariuszy s\u0105 g\u0142\u00f3wnie historycy Europy Wschodniej oraz slawi\u015bci z Niemiec, USA, Kanady i kraj\u00f3w europejskich reprezentuj\u0105cy renomowane uczelnie i instytucje naukowe. Kluczowa idea dokumentu jest zdefiniowana w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: rosyjska inwazja na Ukrain\u0119 na du\u017c\u0105 skal\u0119 24 lutego pokaza\u0142a „pora\u017ck\u0119 Niemiec i polityki UE wobec Rosji w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119cioleci. Polityka ta opiera\u0142a si\u0119 na nadziei, \u017ce poprzez po\u0142\u0105czenie intensywnej dyplomacji, udzia\u0142u w porozumieniach i licznych relacji biznesowych uda si\u0119 powstrzyma\u0107 coraz bardziej oczywiste neoimperialne ambicje Moskwy. Sankcje na\u0142o\u017cone na Rosj\u0119 s\u0105 ograniczone, a zakupy gazu i ropy przez kraje europejskie i Niemcy faktycznie wspieraj\u0105 agresj\u0119. Niemiecka „polityka pami\u0119ci”, w szczeg\u00f3lno\u015bci aspekt „historycznej odpowiedzialno\u015bci” wobec narod\u00f3w by\u0142ego ZSRR, zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c skrytykowana po tym, jak hitlerowskie Niemcy „zdewastowa\u0142y Bia\u0142oru\u015b i Ukrain\u0119 podczas II wojny \u015bwiatowej”.<\/p>\n Autorzy „Manifestu 155” wezwali rz\u0105d niemiecki do po\u0142\u0105czenia si\u0142 z innymi krajami europejskimi i podj\u0119cia konkretnych krok\u00f3w w celu „zwi\u0119kszenia ceny” wojny dla Rosji. W szczeg\u00f3lno\u015bci zaproponowano: na\u0142o\u017cenie sankcji na wszystkie rosyjskie banki i od\u0142\u0105czenie Rosji od systemu p\u0142atno\u015bci SZYBKI<\/em>; przesta\u0107 kupowa\u0107 ca\u0142\u0105 rop\u0119 naftow\u0105, gaz ziemny i inne towary z Rosji; izolowa\u0107 j\u0105 i zakazywa\u0107 wjazdu cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105du i elit bliskich w\u0142adzy do kraj\u00f3w UE; konfiskata funduszy i mienia rosyjskich oligarch\u00f3w i firm powi\u0105zanych z pa\u0144stwem; usuni\u0119cie Rosji ze wszystkich mi\u0119dzynarodowych imprez spo\u0142ecznych i sportowych; wspieranie gospodarki, rz\u0105du i obrony Ukrainy; zaopatrywa\u0107 Ukrain\u0119 nie tylko w lekk\u0105, ale tak\u017ce w ci\u0119\u017ck\u0105 bro\u0144 obronn\u0105 i ofensywn\u0105, tak\u0105 jak pot\u0119\u017cniejsze systemy przeciwlotnicze i odpowiadaj\u0105ce im samoloty bojowe, statki, pojazdy itp. By\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszym „spostrze\u017ceniem” dla ekspert\u00f3w w badaniach nad Europ\u0105 Wschodni\u0105 by\u0142o to, \u017ce „pokojowe wsp\u00f3\u0142istnienie z re\u017cimem Putina mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 tylko na niezawodnym po\u0142\u0105czeniu dyplomacji z si\u0142\u0105 gospodarcz\u0105, polityczn\u0105 i wojskow\u0105”.<\/p>\n 4 maja 2022 r. na stronie Zentrum Liberale Moderne<\/em> opublikowano list otwarty do kanclerza Olafa Scholza zatytu\u0142owany „Przypadek Ukrainy to tak\u017ce nasza sprawa!<\/a>\u00bb. Inicjatorem „Listu 57-go” by\u0142 szef Centrum i by\u0142y polityk partii „Zieloni” („Oliwkowo-Zieloni” w koalicji sygnalizacji \u015bwietlnej niemieckiego Bundestagu \u2013 my) Ralph F\u00fccks, a zatem g\u0142\u00f3wnym motywem przewodnim by\u0142y dostawy broni dla Ukrainy. List by\u0142 odpowiedzi\u0105 na szerok\u0105 dyskusj\u0119 w przestrzeni publicznej Niemiec, gdzie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o ostrze\u017cenia przed takim krokiem wobec dalszej eskalacji wojny i szanta\u017cu nuklearnego ze strony kremlowskiego re\u017cimu. Autorzy s\u0105 przekonani, \u017ce atak Kremla na Ukrain\u0119 to tak\u017ce atak na bezpiecze\u0144stwo europejskie. „Ka\u017cdy, kto atakuje europejski porz\u0105dek pokojowy, narusza prawo mi\u0119dzynarodowe i pope\u0142nia masowe zbrodnie wojenne, nie powinien wygra\u0107. Deklarowanym celem Putina by\u0142o i jest zniszczenie narodowej niepodleg\u0142o\u015bci Ukrainy. Pierwsza pr\u00f3ba nie powiod\u0142a si\u0119 z powodu silnego oporu i gotowo\u015bci ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa do po\u015bwi\u0119ce\u0144”. Gro\u017ab\u0105 wojny nuklearnej jest szanta\u017c psychologiczny ze strony Rosji, kt\u00f3rego nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107, ale nie da si\u0119 go unikn\u0105\u0107 poprzez ust\u0119pstwa wobec Kremla, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do jego dalszych przyg\u00f3d militarnych. Odmowa pa\u0144stw zachodnich dostarczenia Ukrainie ci\u0119\u017ckiej broni pod presj\u0105 gr\u00f3\u017ab przyczyni si\u0119 tylko do dalszej rosyjskiej agresji, dlatego autorzy „Listu 57” proponuj\u0105 kanclerzowi federalnemu: „Szybko wyposa\u017cy\u0107 Ukrain\u0119 w ca\u0142\u0105 dost\u0119pn\u0105 bro\u0144 niezb\u0119dn\u0105 do odparcia rosyjskiej inwazji; na\u0142o\u017cenie embarga na eksport rosyjskich no\u015bnik\u00f3w energii w celu pozbawienia re\u017cimu funduszy na wojn\u0119; otwarcie przed Ukrain\u0105 obowi\u0105zkowej perspektywy przyst\u0105pienia do Unii Europejskiej”.<\/p>\n Najwi\u0119kszy rozg\u0142os w niemieckim spo\u0142ecze\u0144stwie otrzyma\u0142 „List otwarty do kanclerza Scholza”, zainicjowany przez s\u0142ynn\u0105 dziennikark\u0119 i feministk\u0119 Alice Schwarzer (Alicja Schwarzer<\/em>), opublikowanej 29 kwietnia 2022 r. na stronie internetowej redagowanego przez ni\u0105 czasopisma EMMA<\/a><\/em>. Pocz\u0105tkowo podpisa\u0142o j\u0105 28 znanych dziennikarzy, artyst\u00f3w teatralnych i naukowc\u00f3w. Bardzo szybko liczba sygnatariuszy wzros\u0142a do 140 tysi\u0119cy, a poniewa\u017c trudno jest sklasyfikowa\u0107 „gospodynie domowe” i „tymczasowo bezrobotne” jako „intelektualist\u00f3w”, pozostanie „Listem 28”. Jednocze\u015bnie tak szerokie poparcie dla idei autor\u00f3w „Listu 28-go” i pot\u0119\u017cny rozg\u0142os medialny sprawi\u0142y, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on prawdziwym manifestem niemieckiego „EMMA<\/em>„pokolenia”. Samoch\u00f3dList, kt\u00f3ry by\u0142 na wakacjach na w\u0142oskiej wyspie Ischia, gdzie jad\u0142a lody i bra\u0142a k\u0105piele termalne, by\u0142 bardzo przera\u017cony o\u015bwiadczeniem rosyjskiego ministra Siergieja \u0141awrowa, kt\u00f3ry zagrozi\u0142 trzeci\u0105 \u015bwiatow\u0105 wojn\u0105 nuklearn\u0105, a zatem postanowi\u0142a w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b „zaopiekowa\u0107 si\u0119” narodem ukrai\u0144skim. Zawarto\u015b\u0107 Litera<\/a> ujawni\u0142 g\u0142\u00f3wne choroby niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa powojennego pokolenia \u2013 strach, formalny pacyfizm i wypaczone poczucie moralnej odpowiedzialno\u015bci za abstrakcyjne „inne”. Istot\u0119 wymaga\u0144 wobec niemieckiej kanclerz mo\u017cna podsumowa\u0107: a) rosyjska agresja na Ukrainie mo\u017ce przerodzi\u0107 si\u0119 w wojn\u0119 w Europie; b) wojna w Europie mo\u017ce sprowokowa\u0107 wojn\u0119 nuklearn\u0105, a zatem Niemcy nie powinny ju\u017c dostarcza\u0107 ci\u0119\u017ckiej broni na Ukrain\u0119; c) konieczne jest zmuszenie Ukrainy do negocjacji z rosyjskim agresorem, poniewa\u017c op\u00f3r Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy i narodu ukrai\u0144skiego prowadzi do licznych ofiar cywilnych \u2013 „decyzja o moralnej odpowiedzialno\u015bci za dalsze „warto\u015bci” \u017cycia ludzkiego w\u015br\u00f3d pokojowej ludno\u015bci ukrai\u0144skiej nale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do kompetencji ich rz\u0105du”.<\/p>\n Wraz ze znanym artyku\u0142em filozofa J\u00fcrgena Habermasa, w kt\u00f3rym oskar\u017cy\u0142 Ukrain\u0119 o „szanta\u017c moralny” Zachodu i zak\u0142\u00f3canie spokoju niemieckich mieszczan, „List 28-go” znalaz\u0142 si\u0119 w g\u0142\u00f3wnym nurcie publicznej dyskusji na temat bolesnych dla Niemiec kwestii: czy rz\u0105d niemiecki powinien dostarcza\u0107 bro\u0144 dla Ukrainy i czy nie powinni\u015bmy „przegrywa\u0107” lub „wygrywa\u0107” wojny. Szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 analiz\u0119 niemieckiej debaty zostawimy na przysz\u0142o\u015b\u0107, a teraz ograniczymy si\u0119 tylko do reakcji na „List 28-go” najwi\u0119kszych krytyk\u00f3w niesp\u00f3jnego stanowiska Partii Zielonych Olafa Scholza. Szefowa frakcji partyjnej w Bundestagu Britta Hasselmann (Britta Ha\u00dfelmann<\/em>) w wywiadzie podsumowa\u0142a: „Gdzie powinny by\u0107 'kompromisy’, kiedy Putin atakuje wolny kraj europejski wbrew prawu mi\u0119dzynarodowemu, miasta s\u0105 zr\u00f3wnane z ziemi\u0105, cywile s\u0105 zabijani, a kobiety s\u0105 systematycznie gwa\u0142cone, a bro\u0144 jest u\u017cywana przeciwko nim?”<\/p>\n Wezwanie do „Natychmiastowego zawieszenia broni!” zosta\u0142o opublikowane 30 czerwca 2022 r. (Die Zeit<\/a>,<\/em> 27\/2022) mo\u017cna nazwa\u0107 listem filozof\u00f3w, poniewa\u017c w\u015br\u00f3d jego sygnatariuszy znajduje si\u0119 kilku z nich, w tym znany w Niemczech profesor filozofii i pisarz Richard David Precht (Ryszard Dawid Precht<\/em>).<\/em> By\u0107 mo\u017ce dlatego autorzy „Wezwania 21-go” nie przemawiaj\u0105 do niemieckiego rz\u0105du, ale do abstrakcyjnego Zachodu. A poniewa\u017c niemiecka my\u015bl filozoficzna w oczywisty spos\u00f3b wyczerpa\u0142a si\u0119 koncepcjami „mentalno\u015bci narodowej i postnarodowej” Habermasa, operuj\u0105 kategoriami o skali \u015bwiatowej historycznej i przera\u017caj\u0105 zwyk\u0142ych ludzi: „W Afryce zbli\u017ca si\u0119 g\u0142\u00f3d, kt\u00f3ry mo\u017ce kosztowa\u0107 miliony istnie\u0144 ludzkich. Gwa\u0142townie rosn\u0105ce ceny, niedobory energii i \u017cywno\u015bci ju\u017c doprowadzi\u0142y do niepokoj\u00f3w w wielu krajach. Je\u015bli wojna b\u0119dzie kontynuowana po jesieni, niedob\u00f3r nawoz\u00f3w b\u0119dzie mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw globalny. Spodziewana jest du\u017ca liczba ofiar, a globalna sytuacja jest zdestabilizowana”. Wzywaj\u0105c walcz\u0105ce kraje do natychmiastowego zako\u0144czenia wojny, sygnatariusze powtarzaj\u0105 mantr\u0119 o niebezpiecze\u0144stwie wojny nuklearnej i odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do opinii ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce Ukraina nie b\u0119dzie w stanie odbi\u0107 terytori\u00f3w zaj\u0119tych przez wroga, „poniewa\u017c Rosja zwyci\u0119\u017ca militarnie i ma mo\u017cliwo\u015bci dalszej eskalacji militarnej”. Ale „ekspertami” tutaj s\u0105 jeden z sygnatariuszy „Wezwania 21-go”, wspomniany ju\u017c wcze\u015bniej (Niemcy i dostawy broni na Ukrain\u0119 – nas) Erich Wad (Erich Vad<\/em>), emerytowany genera\u0142 Bundeswehry i by\u0142y doradca wojskowy Angeli Merkel, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119 jest przeciwniczk\u0105 dostarczania broni na Ukrain\u0119 i odmawia si\u0142 zbrojnych zdolno\u015bci w walce z naje\u017ad\u017acami.<\/p>\n „Po\u017cyteczni Putina” (Putins n\u00fctzliche Idioten<\/em>) nazwa\u0142 ich niemieckim slawist\u0105 Georg witte (Georg Witte<\/em>), poniewa\u017c autorzy „Wezwania 21-go” faktycznie proponuj\u0105 realizacj\u0119 putinowskiego programu zastraszania Zachodu, a wezwanie do natychmiastowego zawieszenia broni oznacza pomoc agresorowi w okupacji ukrai\u0144skich terytori\u00f3w. I jak mo\u017cna to zrobi\u0107? „Wymaga to wsparcia dyskursywnego w Europie. Ideologiczne marginesy, Afd<\/em> (Alternatywa dla Niemiec), lewica \u2013 nie ma problemu. Problemem s\u0105 lewicowi libera\u0142owie i wykszta\u0142cona centroprawica. Musimy od tego zacz\u0105\u0107, musimy wywrze\u0107 z tego powodu presj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. A teraz s\u0105 niemieccy pisarze, filozofowie, politolodzy i prawnicy, socjologowie, publicy\u015bci, kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 tej konkretnej narracji: rozejmu „teraz” m\u00f3wi Witte. Sama tre\u015b\u0107 wojny mi\u0119dzy autorami „Wezwania 21-go” nabra\u0142a niesamowitej (oczywi\u015bcie filozoficznej) metamorfozy, w kt\u00f3rej strona, kt\u00f3ra stawia op\u00f3r agresorowi, musi zosta\u0107 zmuszona do rozejmu. „Autorzy apelu w og\u00f3le nie my\u015bl\u0105 o zrozumieniu ukrai\u0144skiego oporu w kategoriach tradycji wyzwolenia narodowegoWars. Jako Niemiec wstydz\u0119 si\u0119, \u017ce klub wp\u0142ywowych intelektualist\u00f3w zaprzecza dyskursywnemu istnieniu oporu wobec narodu, kt\u00f3ry ma zosta\u0107 zniszczony.F.A.Z<\/a><\/em>, 05.07.2022).<\/p>\n Jest ca\u0142kiem oczywiste, \u017ce wszystkie te zbiorowe „o\u015bwiadczenia” i „listy” nie s\u0105 odbiciem opinii publicznej jako ca\u0142o\u015bci, a jedynie pr\u00f3b\u0105 przekonania spo\u0142ecze\u0144stwa o s\u0142uszno\u015bci w\u0142asnej opinii. Argumenty i kontrargumenty przeciwnik\u00f3w powinny wp\u0142ywa\u0107 na t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra pos\u0142uguje si\u0119 tzw. „szybkie my\u015blenie” w obliczu ogromnych „wrzutek” informacyjnych”. Dlatego nie trzeba przecenia\u0107 ich wp\u0142ywu spo\u0142ecznego. Jednocze\u015bnie nie nale\u017cy ich lekcewa\u017cy\u0107 jako element\u00f3w „wojny hybrydowej” i ukierunkowanych „atak\u00f3w informacyjnych”. Dzi\u015b jeste\u015bmy \u015bwiadkami oczywistego roz\u0142amu w niemieckim \u015brodowisku intelektualnym, kt\u00f3re ma g\u0142\u0119bokie korzenie w niemieckiej powojennej polityce pami\u0119ci i Ostpolitik<\/em>. Jednocze\u015bnie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 pewne kroki w kierunku wypracowania spo\u0142ecznego konsensusu co do pozycji RFN w wojnie rosyjsko-ukrai\u0144skiej. Potwierdza to fakt, \u017ce wed\u0142ug sonda\u017cy notowania lider\u00f3w Partii Zielonych w ostatnich miesi\u0105cach pewnie wyprzedzaj\u0105 innych lider\u00f3w partii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wojna na Ukrainie wywo\u0142a\u0142a gor\u0105ce kontrowersje nie tylko w\u015br\u00f3d niemieckich polityk\u00f3w, gdzie „czerwon\u0105 lini\u0105” by\u0142y dostawy broni dla Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy (Niemcy i dostawy broni na Ukrain\u0119 – nas), ale tak\u017ce w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa niemieckiego, kt\u00f3re zosta\u0142o podzielone na oddzielne obozy w kwestii egzystencjalnej – wojny i pokoju. Jest do\u015b\u0107 oczywiste, \u017ce katalizatorem by\u0142a tu niemiecka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1852,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[20,64,139,11,76,13,155,472,159,175],"class_list":["post-1851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-niemcy","tag-olaf-scholz","tag-rosja","tag-rosyjska-agresja","tag-rosyjskie-zbrodnie-wojenne","tag-sankcje-przeciwko-rosji","tag-siergiej-stelmach","tag-ue","tag-wladimir-putin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}