Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w z wielkimi nadziejami oczekiwa\u0142a na szczyt NATO w Wilnie. Oczekiwano, \u017ce tam Ukraina b\u0119dzie wreszcie mog\u0142a zem\u015bci\u0107 si\u0119 za haniebn\u0105 pora\u017ck\u0119 szczytu w Bukareszcie w 2008 roku. Przypomn\u0119, \u017ce wtedy, za prezydentury Wiktora Juszczenki, Kij\u00f3w liczy\u0142 na zdobycie wsp\u00f3lnie z Tbilisi upragnionego MAP \u2013 Planu Dzia\u0142a\u0144 na rzecz Cz\u0142onkostwa w NATO. By\u0142by to wa\u017cny krok w kierunku integracji euroatlantyckiej i w efekcie gwarantowa\u0142by nieuchronno\u015b\u0107 pe\u0142nego cz\u0142onkostwa w Sojuszu.<\/p>\n
Wtedy MAP nie dzia\u0142a\u0142. Sprzeciwili si\u0119 temu \u00f3wczesna kanclerz Niemiec Angela Merkel i \u00f3wczesny prezydent Francji Nicolas Sarkozy. Wi\u0119ksze wra\u017cenie zrobi\u0142y na nich gro\u017aby szefa Kremla W\u0142adimira Putina i jego twierdzenie, \u017ce „Ukraina nie jest nawet pa\u0144stwem” ni\u017c urok Juszczenki, niedawnego bohatera pomara\u0144czowej rewolucji, kt\u00f3r\u0105 tak podziwia\u0142 ca\u0142y Zach\u00f3d.<\/p>\n
Tak wi\u0119c delegacje ukrai\u0144ska i gruzi\u0144ska musia\u0142y wr\u00f3ci\u0107 do domu po zagrywce. Co sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, wiadomo. Sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej Rosja zaatakowa\u0142a Gruzj\u0119, zajmuj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 jej terytorium. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej Rosjanie zaanektowali Krym i zaj\u0119li cz\u0119\u015b\u0107 Donbasu.<\/p>\n
Tak, od tego czasu sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 radykalnie. Ukrai\u0144ska armia pokaza\u0142a, \u017ce potrafi skutecznie przeciwstawi\u0107 si\u0119 „drugiej armii \u015bwiata”, a ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo udowodni\u0142o, \u017ce jest w stanie zmobilizowa\u0107 si\u0119 w jak najwi\u0119kszym stopniu na tle rosyjskiej agresji. W tym samym czasie idea NATO sta\u0142a si\u0119 materialn\u0105 si\u0142\u0105 w Ukrainie, jak uczy marksizm, poniewa\u017c zdoby\u0142a masy. Tego pomys\u0142u nie da si\u0119 ju\u017c powstrzyma\u0107, bo nadszed\u0142 jego czas \u2013 zapewnia ukrai\u0144ski nacjonalizm.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musimy dosta\u0107 si\u0119 do NATO. Ale kto powiedzia\u0142, \u017ce stanie si\u0119 to teraz? Wysokie oczekiwania wobec szczytu w Wilnie rozproszyli nasi politycy, urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi i wielu dziennikarzy. Na przyk\u0142ad, jak mo\u017cemy nie zosta\u0107 przyj\u0119ci do NATO, skoro teraz wykonujemy dla niego ca\u0142\u0105 prac\u0119? Sojusz zosta\u0142 stworzony, aby stawi\u0107 czo\u0142a Moskwie, a my, Ukrai\u0144cy, aktywnie i bezinteresownie si\u0119 w to anga\u017cujemy. Wszystko wydaje si\u0119 logiczne.<\/p>\n
Prezydent Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski stanowczo o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce nie pojedzie do Wilna, je\u015bli nie otrzyma \u017cadnej konkretnej oferty. A co mo\u017cna uzna\u0107 za znacz\u0105ce? Cz\u0142onkostwo, oczywi\u015bcie. A kiedy odszed\u0142, oznacza to, jak \u015bpiewa Braty Hadiukien, „wszystko jest r\u00f3\u017ca\u0144cem”.<\/p>\n
Jednak „wszystko jest r\u00f3\u017ca\u0144cem” (przynajmniej w sensie tego, jak sytuacja by\u0142a postrzegana przez niepoprawnych optymist\u00f3w) nie mo\u017ce by\u0107 a priori. Na szczycie nie dosz\u0142o ani do zaproszenia do NATO, ani nawet do og\u0142oszenia realnych warunk\u00f3w przyst\u0105pienia Ukrainy do Sojuszu. „To bezprecedensowe i absurdalne, gdy nie ma ram czasowych zar\u00f3wno dla zaproszenia Ukrainy, jak i cz\u0142onkostwa; a kiedy zamiast tego dodaje si\u0119 jakie\u015b dziwne sformu\u0142owanie o „warunkach” nawet zaproszenia Ukrainy… Wygl\u0105da na to, \u017ce nie ma gotowo\u015bci ani do zaproszenia Ukrainy do NATO, ani do uczynienia jej cz\u0142onkiem Sojuszu” \u2013 oburzy\u0142 si\u0119 szef ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa.<\/p>\n
Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, bardzo interesuj\u0105ce by\u0142o obserwowanie waha\u0144 stanowiska Ze\u0142enskiego w sprawie Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142 w ci\u0105gu czterech lat swojej prezydentury. Zacz\u0105\u0142em od tego, \u017ce „nikt na nas nie czeka w NATO”, wi\u0119c nie ma tam nic do roboty. Potem by\u0142y pytania-skargi, takie jak: „Biden, dlaczego wci\u0105\u017c nie jeste\u015bmy w NATO?” Nast\u0119pnie, rzekomo, obrano jasny kurs na integracj\u0119 euroatlantyck\u0105 i, aby od niej nie odej\u015b\u0107, odrzucono inne formy partnerstwa strategicznego. W marcu ubieg\u0142ego roku, po rosyjskiej inwazji na pe\u0142n\u0105 skal\u0119, pojawi\u0142y si\u0119 stwierdzenia typu, mo\u017ce nie potrzebujemy NATO, mo\u017ce zbudujemy kolejny sojusz obronny. I wreszcie, znowu jasny kurs w kierunku NATO.<\/p>\n
Tak wi\u0119c, po wahaniach, pe\u0142ne cz\u0142onkostwo w Sojuszu jest ponownie naszym zdecydowanym celem strategicznym. Chcemy dotrze\u0107 tam jak najszybciej, ale nie chcemy zbytnio si\u0119 wysila\u0107, aby odrobi\u0107 nawet minimaln\u0105 „prac\u0119 domow\u0105”. W ten spos\u00f3b nasza armia udowodni\u0142a nie tylko sw\u00f3j niesamowity bohaterstwo, ale tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 do wdra\u017cania najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 \u015bwiatowej nauki wojskowej, zar\u00f3wno w aspekcie wojskowo-technicznym, jak i taktyczno-strategicznym. Si\u0142y Zbrojne Ukrainy s\u0105 ju\u017c gotowe do integracji z zachodni\u0105 struktur\u0105 wojskow\u0105. Ale NATO jest nie tylko sojuszem wojskowym, ale tak\u017ce politycznym. A z drugim nadal mamy powa\u017cne problemy.<\/p>\n
Nawet d\u0142ugo oczekiwana reforma SBU nie zosta\u0142a jeszcze przeprowadzona. Niedawno szef tej specjalnej s\u0142u\u017cby, pochodz\u0105cy z Kwarta\u0142u 95, Giennadij Bakanow, uzna\u0142 sw\u00f3j priorytet za zdobycie informacji o jakim\u015b „diable” na wezwanie szefa, a nie walk\u0119 z terroryzmem lub zdrajcami. A ze zdrajcami \u2013 cud w og\u00f3le. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w SBU ich najwi\u0119ksza koncentracja na metr kwadratowy. I to w czasach wojny. A tak przy okazji, gdzie jest teraz Bakanov, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 oskar\u017conym w kilku post\u0119powaniach karnych? Do tej pory nikt nie wie.<\/p>\n
Opr\u00f3cz Bakanowa jest te\u017c Oleg Tatarov, wobec kt\u00f3rego r\u00f3wnie\u017c toczy si\u0119 \u015bledztwo, ale nadal zajmuje wysokie stanowisko w Kancelarii Prezydenta i ma pot\u0119\u017cny wp\u0142yw na system s\u0105downiczy i prawny Ukrainy. Tu znowu chodzi o kwesti\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142ej reformy s\u0105downictwaw, z kt\u00f3rym do dzi\u015b nie wszystko jest ok. I jajka za 17 hrywien, szefa S\u0105du Najwy\u017cszego, kt\u00f3ry bierze miliony \u0142ap\u00f3wek w dolarach. Jakie\u015b niezrozumia\u0142e procesy przeciwko dow\u00f3dcom i oficerom wywiadu…<\/p>\n
Na tle tego wszystkiego wyniki wile\u0144skiego szczytu NATO wygl\u0105daj\u0105 dla Ukrainy ca\u0142kiem dobrze. Chocia\u017c osobi\u015bcie nie do ko\u0144ca rozumiem: dlaczego NATO zdecydowa\u0142o si\u0119 anulowa\u0107 MAP dla Ukrainy. Wygl\u0105da to jak w \u017carcie, kiedy cz\u0142owiek za zas\u0142ugi mo\u017ce przej\u015b\u0107 przez ulic\u0119 na czerwonym \u015bwietle. Lub, na przyk\u0142ad, aby dosta\u0107 si\u0119 na uniwersytet bez uko\u0144czenia edukacji szkolnej. MAP jest „programem \u015brodk\u00f3w maj\u0105cych na celu pomoc pa\u0144stwom aspiruj\u0105cym w ich przygotowaniach do przysz\u0142ego cz\u0142onkostwa w NATO”. Czyli pozwolono nam wej\u015b\u0107 nieprzygotowanym?<\/p>\n
Jednak nie to jest g\u0142\u00f3wnym problemem. W moim skromnym przekonaniu w 2008 roku Ukraina by\u0142a znacznie bli\u017cej pe\u0142nego cz\u0142onkostwa w NATO ni\u017c obecnie. Brzmi dziwnie? Postaram si\u0119 wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n
Tak wi\u0119c w 2008 roku ukrai\u0144ska delegacja na czele z Juszczenk\u0105 by\u0142a \u015bcigana jak biedni krewni. Nie traktowano nas powa\u017cnie, podczas gdy wszyscy patrzyli w usta Putina. Ukrai\u0144cy mieli wtedy problem z jedno\u015bci\u0105 wobec NATO, tylko 31%, wed\u0142ug \u00f3wczesnej socjologii, by\u0142o za cz\u0142onkostwem. Angela Merkel mia\u0142a racj\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce w tym czasie by\u0142 to „kraj bez jedno\u015bci politycznej, skorumpowany, gdzie wola by\u0142a dyktowana przez oligarch\u00f3w”. Jednak wtedy mia\u0142 jeden znacz\u0105cy atut: kraj by\u0142 ca\u0142o\u015bci\u0105, bez aneksji lub okupowanych terytori\u00f3w.<\/p>\n
Teraz mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 tyle, ile chcemy, o post\u0119pie, jaki Ukraina poczyni\u0142a w ci\u0105gu tych 15 lat, o tym, \u017ce obecnie prawie 90% Ukrai\u0144c\u00f3w popiera NATO. I rzeczywi\u015bcie tak jest, ale… Ale nikt nigdy nie przyjmie do NATO kraju, kt\u00f3ry ma problemy terytorialne i o swoje terytorium polemizuje z mocarstwem nuklearnym. Poniewa\u017c ani Niemcy, ani Francja, ani nawet Stany Zjednoczone nie chc\u0105 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w bezpo\u015bredni konflikt z mocarstwem nuklearnym. A przyst\u0105pienie Ukrainy do NATO w tym statusie naprawd\u0119 otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 takiej konfrontacji.<\/p>\n
Tak, mo\u017cesz odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do niekt\u00f3rych precedens\u00f3w, szuka\u0107 legalnych ruch\u00f3w, ale wszystko to jest bezu\u017cyteczne. Nasz dobry przyjaciel, by\u0142y brytyjski premier Boris Johnson, obecnie aktywnie opowiada si\u0119 za przyznaniem Ukrainie cz\u0142onkostwa. W jednej ze swoich wypowiedzi przytoczy\u0142 przyk\u0142ad Niemiec. Niemcy Zachodnie przyst\u0105pi\u0142y do NATO w 1955 roku. A NRD wpad\u0142a w sk\u0142ad Uk\u0142adu Warszawskiego. Kiedy Niemcy ponownie zjednoczy\u0142y si\u0119 w 1990 roku, zintegrowany kraj sta\u0142 si\u0119 pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem Sojuszu.<\/p>\n
Czy taki przyk\u0142ad jest odpowiedni dla Ukrainy? W \u017cadnym wypadku. W ko\u0144cu b\u0119dziesz musia\u0142 dzia\u0142a\u0107 na wz\u00f3r „Republiki Bonn”, kt\u00f3ra porzuci\u0142a roszczenia do ziem wschodnioniemieckich. Roszczenia do ziem wschodnich nie zosta\u0142y ustalone ani w Konstytucji Republiki Federalnej Niemiec, ani w \u017cadnej ustawie. \u017badna partia ani polityk nawet si\u0119 o tym nie j\u0105ka\u0142, a\u017c do upadku muru berli\u0144skiego.<\/p>\n
Dlatego, ekstrapoluj\u0105c przyk\u0142ad niemiecki na przypadek ukrai\u0144ski, musieliby\u015bmy zrezygnowa\u0107 z roszcze\u0144 do terytori\u00f3w, kt\u00f3re nie zosta\u0142y jeszcze wyzwolone. Co wi\u0119cej, podczas gdy obecnie 50 kraj\u00f3w uczestnicz\u0105cych w konferencji ramszty\u0144skiej jest gotowych pom\u00f3c nam ze wszystkich si\u0142 w deokupacji „kontynentalnej” Ukrainy, to wraz z wyzwoleniem Krymu sytuacja nie wygl\u0105da tak optymistycznie. Pomimo deklaracji poparcia dla deokupacji wszystkich uznanych przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 terytori\u00f3w ukrai\u0144skich, g\u0142\u00f3wni gracze na Zachodzie do\u015b\u0107 wyra\u017anie sugeruj\u0105, \u017ce „Krym to co\u015b innego”.<\/p>\n