{"id":1668,"date":"2022-06-16T19:03:02","date_gmt":"2022-06-16T17:03:02","guid":{"rendered":"https:\/\/razvedka.info\/pl\/2022-06-co-jest-nie-tak-z-niemiecka-polityka-pamieci\/"},"modified":"2022-06-16T19:03:02","modified_gmt":"2022-06-16T17:03:02","slug":"co-jest-nie-tak-z-niemiecka-polityka-pamieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/2022-06-co-jest-nie-tak-z-niemiecka-polityka-pamieci\/","title":{"rendered":"Co jest nie tak z niemieck\u0105 polityk\u0105 pami\u0119ci"},"content":{"rendered":"

W maju-czerwcu br. na \u0142amach wp\u0142ywowych niemieckich publikacji ukaza\u0142y si\u0119 dwa wywiady i obszerny artyku\u0142 ameryka\u0144skiego historyka Timothy’ego Snydera, po\u015bwi\u0119cony Ukrainie i postawie niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa jako ca\u0142o\u015bci, relacjonowaniu jej historii i nowoczesno\u015bci w niemieckich mediach i dyskursie publicznym. Ameryka\u0144ski historyk jest znany ukrai\u0144skim czytelnikom z t\u0142umaczenia jego ksi\u0105\u017cki „Krwawe ziemie: Europa mi\u0119dzy Hitlerem a Stalinem”, a tak\u017ce licznych Parada<\/a> wspieranie Ukrainy od pocz\u0105tku wojny Rosji na du\u017c\u0105 skal\u0119 przeciwko Ukrainie. To nie pierwsze przem\u00f3wienie Snydera w niemieckiej prasie, w kt\u00f3rym stawia pytania o Ukrain\u0119 i jej histori\u0119 w XX wieku. Tak wi\u0119c w styczniu tego roku historyk opublikowa\u0142 tekst z cytatem by\u0142ego kanclerza Niemiec von B\u00fclowa (1903) w nag\u0142\u00f3wku „A je\u015bli nie chcesz by\u0107 moim bratem, roz\u0142o\u017c\u0119 twoj\u0105 czaszk\u0119”, w kt\u00f3rym nakre\u015bli\u0142 polityk\u0119 Rosji wobec Ukrainy od 2014 roku i pozycj\u0119 kraj\u00f3w zachodnich, obali\u0142 antyhistoryczne pogl\u0105dy Putina i wezwa\u0142 do powa\u017cnego stosunku do gr\u00f3\u017ab tego ostatniego o rozpocz\u0119ciu wojny na Ukrainie (Der Spiegel<\/em>, 5\/2022). 22 maja br. Die Zeit<\/em> Publikuje wywiad<\/a> z historykiem zatytu\u0142owanym „Dlaczego jest pan taki z\u0142y, panie Snyder?” (Warum so w\u00fctend, Herr Snyder?<\/em>). <\/em>Wkr\u00f3tce zobaczymy du\u017c\u0105 Artyku\u0142<\/a> historyk w Der Spiegel<\/em> i wywiad<\/a> do Frankfurter Allgemeine Zeitung<\/em>.<\/p>\n

Dlaczego wi\u0119c ameryka\u0144ski historyk by\u0142 tak podekscytowany \u015brodowiskiem intelektualnym w Niemczech? Snyder nie tylko krytykowa\u0142, ale tak\u017ce kwestionowa\u0142 jedn\u0105 z „\u015bwi\u0119tych kr\u00f3w” niemieckiej demokracji \u2013 polityk\u0119 pami\u0119ci (Vergangenheitspolitik<\/em>).<\/em><\/p>\n

Poj\u0119cie „polityki pami\u0119ci” utrwali\u0142o si\u0119 w dyskursie publicznym i naukowym dopiero od lat 90. XX wieku, zast\u0119puj\u0105c termin „przezwyci\u0119\u017canie przesz\u0142o\u015bci” (Vergangenheitsbew\u00e4ltigung<\/em>), co cz\u0119sto rozumiano w sensie „pojednania z przesz\u0142o\u015bci\u0105”. Polityka pami\u0119ci w og\u00f3le jest z\u0142o\u017conym i kompleksowym procesem, kt\u00f3ry jest wa\u017cnym elementem polityki wewn\u0119trznej w spo\u0142ecze\u0144stwach posttotalitarnych i postdyktatorskich, maj\u0105cym na celu retrospektywn\u0105 i identyczn\u0105 interpretacj\u0119 pami\u0119ci. Opr\u00f3cz \u015brodk\u00f3w ustawodawczych i s\u0105dowych maj\u0105cych na celu ukaranie zbrodniarzy wojennych i zrekompensowanie szk\u00f3d materialnych ofiarom, przewiduje r\u00f3wnie\u017c liczne praktyki upami\u0119tniaj\u0105ce, kt\u00f3re tworz\u0105 rodzaj „miejsc pami\u0119ci” oraz instytucji publicznych i naukowych do badania niedawnej tragicznej przesz\u0142o\u015bci. Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 r. mia\u0142a ona na celu wypracowanie pami\u0119ci o narodowosocjalistycznej i totalitarnej przesz\u0142o\u015bci. Procesy norymberskie i o\u015bwi\u0119cimskie, a tak\u017ce liczne regionalne procesy zbrodniarzy wojennych po II wojnie \u015bwiatowej s\u0105 dobrze znane. Do 2015 roku w Niemczech odby\u0142o si\u0119 ponad 36 tysi\u0119cy proces\u00f3w, a ponad 170 tysi\u0119cy oskar\u017conych by\u0142o na \u0142awie oskar\u017conych. Ale poniewa\u017c w 1951 roku zwyci\u0119ski sojusznicy przenie\u015bli spraw\u0119 karania zbrodniarzy wojennych do departamentu s\u0105du federalnego Niemiec, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 oskar\u017conych otrzyma\u0142a uniewinnienie.<\/p>\n

Dzi\u015b Niemcy maj\u0105 du\u017c\u0105 sie\u0107 instytucji, aby zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 o tragicznej dla swojej historii XX wieku, na przyk\u0142ad: „Berli\u0144ski Fundusz Na rzecz Topografii Terroru”, „Fundusz Pami\u0119ci Poleg\u0142ych \u017byd\u00f3w Europy”, „Federalny Fundusz Bada\u0144 nad Dyktatur\u0105 SED” (Socjalistyczna Zjednoczona Partia Niemiec, NRD), Fundacja „Pami\u0119\u0107, Odpowiedzialno\u015b\u0107, Przysz\u0142o\u015b\u0107”, Fundacja „Pomnik Niemieckiego Oporu”, pomnik „Dom Konferencyjny Wannsee”, pomnik „Wi\u0119zienie Budziszyn”, Muzeum Stasi itp. Tutaj mo\u017cesz doda\u0107 solidne instytucje naukowe – Instytut Historii Nowoczesno\u015bci w Monachium, Instytut Bada\u0144 nad Totalitaryzmem Anny Arendt w Dre\u017anie, Centrum Bada\u0144 nad Histori\u0105 Nowoczesno\u015bci „Komunizm i spo\u0142ecze\u0144stwo” w Poczdamie, kt\u00f3re opublikowa\u0142y tysi\u0105ce ksi\u0105\u017cek na istotne tematy. Hamburski Instytut Bada\u0144 Spo\u0142ecznych stworzy\u0142 objazdow\u0105 wystaw\u0119 „Criminal Wehrmacht. Wymiary wojny my\u015bliwskiej”, kt\u00f3ra naruszy\u0142a „tabu” niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa dotycz\u0105ce t\u0142umienia zbrodni niemieckich \u017co\u0142nierzy na terytorium by\u0142ego ZSRR podczas II wojny \u015bwiatowej. Dla ka\u017cdego staje si\u0119 jasne, \u017ce \u017caden kraj europejski nie osi\u0105gn\u0105\u0142 takiego poziomu rozwoju swojej przesz\u0142o\u015bci, nie tylko w przestrzeni naukowej, ale tak\u017ce publicznej. Co znamienne, polityka pami\u0119ci w Niemczech jest osadzona w wyra\u017ceniu „Nigdy wi\u0119cej!”.<\/p>\n

Dlaczego wi\u0119c Snyder jest taki z\u0142y? By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce szuka odpowiedzi na niewygodne dla Niemc\u00f3w pytania: Dlaczego niemiecki rz\u0105d i wi\u0119kszo\u015b\u0107 niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa byli tak zaskoczeni inwazj\u0105 i okrucie\u0144stwami Rosji? Dlaczego niemiecka opinia publiczna potrzebowa\u0142a trzech miesi\u0119cy, aby zrozumie\u0107 prawd\u0119 o tej wojnie? I dlaczego niekt\u00f3rzy Niemcy nadal uwa\u017caj\u0105 sw\u00f3j obowi\u0105zekcom wspiera\u0107 agresora? Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce podczas poprzedniej inwazji na Ukrain\u0119 w 2014 roku Niemcy nagrodzi\u0142y Rosj\u0119 gazoci\u0105giem omijaj\u0105cym terytorium Ukrainy? I dlaczego Niemcom tak trudno jest m\u00f3wi\u0107 o „faszystowskiej Rosji”?<\/p>\n

Ameryka\u0144ski historyk jest przekonany, \u017ce Niemcy s\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 demokracj\u0105 w Europie, by\u0107 mo\u017ce nawet na \u015bwiecie, w ka\u017cdym razie lepsz\u0105 ni\u017c w Stanach Zjednoczonych (F.A.Z., Sontagzeitung<\/a>, <\/em>05.06.2022).<\/p>\n

Dum\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych Niemc\u00f3w jest antyfaszyzm i polityka pami\u0119ci. I Niemcy maj\u0105 absolutn\u0105 racj\u0119 w tym, \u017ce demokracja wymaga regularnego studiowania historii, zw\u0142aszcza II wojny \u015bwiatowej i Holokaustu. Ale ten spos\u00f3b pogodzenia si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 powinien obejmowa\u0107 sprawdzanie swoich os\u0105d\u00f3w w k\u00f3\u0142ko. A w Niemczech, niestety, istnieje obecnie tendencja do wierzenia, \u017ce sprawa zosta\u0142a ju\u017c zako\u0144czona. To stworzy\u0142o martwe punkty. A najwi\u0119kszy martwy punkt nazwano Ukrain\u0105” (Die Zeit<\/a>, <\/em>22.05.2022). Jednocze\u015bnie przesz\u0142o\u015b\u0107, b\u0119d\u0105ca przedmiotem polityki pami\u0119ci i praktyk upami\u0119tniaj\u0105cych, jest nie tylko histori\u0105 Niemiec, gdy\u017c niemal wszystkie zbrodnie niemieckie mia\u0142y miejsce na terenach, nad kt\u00f3rymi Niemcy przej\u0119\u0142y kontrol\u0119 po 1938 roku. Z tego powodu polityka pami\u0119ci zawsze przeplata\u0142a si\u0119 z Ostpolitik<\/em>, czasami w przewrotny spos\u00f3b. Na przyk\u0142ad w drugiej dekadzie XXI wieku wielu Niemc\u00f3w jest przekonanych, \u017ce moraln\u0105 decyzj\u0105 by\u0142o uzale\u017cnienie si\u0119 od no\u015bnik\u00f3w energii agresywnego, rewan\u017cystowskiego, prawicowego imperium ekstremistycznego. Nast\u0119pnie, w lutym 2022 r., Niemcy odkry\u0142y, \u017ce finansuj\u0105 wyra\u017anie faszystowski re\u017cim rosyjski, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 wojn\u0119 eksterminacyjn\u0105 przeciwko swojemu s\u0105siadowi, s\u0105siadowi, kt\u00f3ry by\u0142 przedmiotem wojny Niemiec w 1941 r.: Ukrainie. Kombinacja Ostpolitik<\/em> a polityka pogrzebowa sprawi\u0142a, \u017ce Niemcy zapomnieli o w\u0142asnej historii, a tym samym przede wszystkim umo\u017cliwili now\u0105 wojn\u0119 w Europie Wschodniej” (Der Spiegel<\/a><\/em>, 22\/2022).<\/p>\n

Kiedy Snyder m\u00f3wi o Ostpolitik<\/em>, oznacza przede wszystkim nowy kierunek polityki zagranicznej Republiki Federalnej Niemiec w latach 1969-1972, zwi\u0105zany z \u00f3wczesnym kanclerzem Esdkiem Willym Brandtem. Po raz pierwszy od powstania Niemiec SPD dosz\u0142a do w\u0142adzy i utworzy\u0142a „czerwono-\u017c\u00f3\u0142t\u0105” koalicj\u0119 z libera\u0142ami (VDP), rozpoczynaj\u0105c „polityk\u0119 odpr\u0119\u017cenia” („normalizacji”), maj\u0105c\u0105 na celu uznanie NRD (1972), powojennych granic w Europie Wschodniej, umowy mi\u0119dzynarodowej i handlowej z ZSRR w 1970 r. itp. Wed\u0142ug jego tw\u00f3rc\u00f3w (Brandt zosta\u0142 laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1971 r.), podstaw\u0105 przysz\u0142ego pokoju w Europie powinny by\u0107 silne wi\u0119zi handlowe mi\u0119dzy krajami Europy Zachodniej i Wschodniej. Od tego czasu Niemcy sta\u0142y si\u0119 najwi\u0119kszym importerem radzieckich towar\u00f3w w Europie. Jednocze\u015bnie same Niemcy mia\u0142y do\u015b\u0107 silny sprzeciw wobec takiego kursu polityki zagranicznej kraju, a Brandtowi w 1972 roku grozi\u0142o „wotum nieufno\u015bci”. Jest do\u015b\u0107 oczywiste, \u017ce wynika\u0142o to r\u00f3wnie\u017c z faktu, \u017ce w tym czasie Niemcy dopiero zaczyna\u0142y „godzi\u0107 si\u0119” ze swoj\u0105 nazistowsk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Nawi\u0105zanie przyjaznych stosunk\u00f3w z ZSRR doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce Niemcy w kszta\u0142towaniu w\u0142asnej polityki pami\u0119ci przyj\u0119li sowieck\u0105 wersj\u0119 II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra ogranicza\u0142a si\u0119 do lat 1941-1945. oraz zignorowa\u0142 i uciszy\u0142 fakty \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy dyktatorskimi re\u017cimami dzie\u0144 wcze\u015bniej.<\/p>\n

W kszta\u0142towaniu niemieckiej polityki pami\u0119ci kategorie „winy” i „odpowiedzialno\u015bci” zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119. W pierwszym przypadku przyj\u0119to fundamentalne stanowisko filozofa Karla Jaspersa, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce „nie mo\u017ce by\u0107 zbiorowej winy ludu lub grupy w narodach, ani jako przest\u0119pcy, ani jako moralnego, ani jako metafizycznego b\u0142\u0119du”. Procesy i \u015bciganie karne zbrodniarzy wojennych sta\u0142y si\u0119 wystarczaj\u0105cymi argumentami za „pojednaniem” z przesz\u0142o\u015bci\u0105. A „odpowiedzialno\u015b\u0107” (lub „etyka odpowiedzialno\u015bci” wed\u0142ug Maxa Webera), jako kategoria dzia\u0142a\u0144 praktycznych, oznacza\u0142a teraz rekompensat\u0119 za straty materialne ZSRR za szkody wyrz\u0105dzone podczas II wojny \u015bwiatowej, w szczeg\u00f3lno\u015bci poprzez rozszerzenie handlu z nim. Ale jedn\u0105 z najg\u0142\u0119bszych „traum porodowych” Niemc\u00f3w w og\u00f3le jest identyfikacja ZSRR z Rosj\u0105. Na przyk\u0142ad, gdy Snyder m\u00f3wi o niedoskona\u0142ej polityce Brandta, korespondent Die Zeit<\/em> Uwa\u017ca za konieczne wyja\u015bnienie: „Przy wszystkich zniszczeniach, jakie Niemcy wyrz\u0105dzili na Ukrainie, by\u0142y te\u017c dziesi\u0105tki milion\u00f3w rosyjskich ofiar kampanii niemieckiej, cz\u0119\u015bci Rosji mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c sta\u0107 si\u0119 „przestrzeni\u0105 \u017cyciow\u0105”. A historyk musi wyja\u015bni\u0107: „By\u0142y dziesi\u0105tki milion\u00f3w sowieckich strat. Ale Ukraina ucierpia\u0142a proporcjonalnie znacznie bardziej ni\u017c Rosja. Pr\u00f3buj\u0105 o tym zapomnie\u0107. Dlaczego? Bo to zawsze by\u0142o wa\u017cniejsze dla Moskwy \u2013 odpuszczenie grzech\u00f3w i surowc\u00f3w”.<\/p>\n

Niemiecka rusofilia wi\u0105\u017ce si\u0119 ze wsp\u00f3ln\u0105 imperialn\u0105 histori\u0105 Niemiec i Rosji. \u017baden z tych kraj\u00f3w nigdy w historii nie uwa\u017ca\u0142 Ukrainy za przedmiot historii, ale u\u017cywa\u0142 jest tylko jako w\u0142asna kolonia. Po rozpadzie ZSRR wi\u0119kszo\u015b\u0107 niemieckich historyk\u00f3w pisa\u0142a o kolonialnym charakterze niemieckich wojen w Europie Wschodniej, ale nie sta\u0142o si\u0119 to podstaw\u0105 dla polityk\u00f3w i nie znalaz\u0142o odzwierciedlenia w dyskursie publicznym kraju. Dominuje tradycyjna idea, \u017ce terytoria te pozostaj\u0105 stref\u0105 wp\u0142yw\u00f3w Berlina i Moskwy. „Popierano mity historyczne, kt\u00f3re kultywowano w Niemczech, gdzie g\u0142\u00f3wne ofiary wojny (po \u017bydach) powinny by\u0107 rozumiane przez Rosjan… Interakcja z moskiewskimi autokratami by\u0142a moralnie uzasadniona przez II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Ukrai\u0144cy byli uwa\u017cani za gwa\u0142cicieli pokoju, kt\u00f3ry ingerowa\u0142 w t\u0119 histori\u0119. By\u0142o to wygodne, poniewa\u017c oznacza\u0142o, \u017ce prowadzenie interes\u00f3w z Rosj\u0105 nie powinno by\u0107 moralnie kwestionowane” – powiedzia\u0142 Snyder.Der Spiegel<\/a>, <\/em>22\/2022).<\/p>\n

We wsp\u00f3\u0142czesnym niemieckim dyskursie politycznym ten postimperialny schemat jest uciele\u015bniony w koncepcji Ukrainy jako „strefy buforowej” mi\u0119dzy Rosj\u0105 a UE. Na przyk\u0142ad s\u0142ynny berli\u0144ski profesor nauk politycznych Herfried M\u00fcnkler (Herfried M\u00fcnkler<\/em>) widzi zako\u0144czenie wojny na Ukrainie tylko na warunkach porozumie\u0144 pokojowych z agresorem i zachowania naszej integralno\u015bci terytorialnej na zach\u00f3d od Dniepru. „Bez wzgl\u0119du na wynik (wojny), Ukraina zostanie pokonana”, m\u00f3wi politolog (Neue Z\u00fcrcher Zeitung<\/a>, <\/em>19.05.2022).<\/p>\n

Pogardliwy imperialny stosunek do Ukrai\u0144c\u00f3w przejawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w kwestii j\u0119zykowej: je\u015bli Ukrai\u0144cy m\u00f3wi\u0105 po rosyjsku, s\u0105 Rosjanami, a je\u015bli m\u00f3wi\u0105 po ukrai\u0144sku, s\u0105 nacjonalistami. A to rodzi tzw. „powierzchowne my\u015blenie”, gdzie w mediach dominuje rozgrzana narracja o „ukrai\u0144skich nacjonalistach \u2013 kolaborantach narodowych socjalist\u00f3w”. Nie widz\u0119, \u017ceby niemieccy politycy zmienili orientacj\u0119 nawet po 100 dniach rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119. W wywiadzie telewizyjnym by\u0142a kanclerz Angela Merkel powiedzia\u0142a 7 czerwca, \u017ce wierzy, i\u017c jej polityka wobec Rosji jest s\u0142uszna. Nast\u0119pnego dnia niemieccy dziennikarze m\u00f3wili o tym do\u015b\u0107 elokwentnie: „Podczas swoich rz\u0105d\u00f3w Merkel by\u0142a mniej wschodnioniemieck\u0105 w polityce wewn\u0119trznej, ale pozosta\u0142a w polityce zagranicznej” (Die Zeit<\/a><\/em>, 08.06.2022). Zach\u0119caj\u0105ce jest jednak to, \u017ce dyskusje w\u015br\u00f3d niemieckich intelektualist\u00f3w trwaj\u0105. W szczeg\u00f3lno\u015bci s\u0142ynny polityk Ralph F\u00fccks ca\u0142kowicie odrzuca „niehistoryczn\u0105” ide\u0119 Ukrainy jako „strefy buforowej”, uznaj\u0105c j\u0105 za nierealistyczn\u0105. „Kluczowi gracze w niemieckiej polityce nie zrozumieli jeszcze w pe\u0142ni skali rosyjskiego rewan\u017cyzmu. W ko\u0144cu wci\u0105\u017c istnieje z\u0142udzenie, \u017ce mo\u017cliwy jest powr\u00f3t do jakiej\u015b formy umowy o wsp\u00f3\u0142pracy. Nie dotar\u0142o jeszcze do wszystkich, \u017ce musimy prowadzi\u0107 \u015bcis\u0142\u0105 polityk\u0119 powstrzymywania tego re\u017cimu. Zamiast tego wci\u0105\u017c widzimy wielk\u0105 sympati\u0119 dla imperialnego odruchu Rosji, kt\u00f3ra rzekomo mo\u017ce by\u0107 niczym wi\u0119cej ni\u017c imperium dominuj\u0105cym nad innymi narodami.Neue Z\u00fcrcher Zeitung<\/a>, <\/em>29.05.2022).<\/p>\n

Moim zdaniem Snyder nie zwr\u00f3ci\u0142 uwagi na inny aspekt niemieckiej polityki pami\u0119ciowej w kontek\u015bcie jej zwi\u0105zku z Ostpolitik<\/em>, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 widoczna po 24 lutego, by\u0142a „polityk\u0105 strachu” (zdefiniowan\u0105 przez Ralpha Fuxa). Jej wyrazem by\u0142y liczne „listy otwarte” przedstawicieli „pokolenia EMMA” do kanclerza Olafa Scholza wzywaj\u0105ce Ukrain\u0119 do zaprzestania wojny i negocjacji z agresorem nawet poprzez ust\u0119pstwa na w\u0142asnym terytorium. Ostatnio otrzymali nawet silne wsparcie w osobie \u015bwiatowej s\u0142awy filozofa J\u00fcrgena Gabermasa. 92-letniego filozofa denerwuje „arogancja”, z jak\u0105 Ukraina „moralnie szanta\u017cuje” kraje europejskie przem\u00f3wieniami Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego z uporczywymi pro\u015bbami o pomoc w konfrontacji z agresj\u0105, ci\u0105g\u0142ymi demonstracjami w mediach zdj\u0119\u0107 rosyjskich okrucie\u0144stw w tej wojnie. To zak\u0142\u00f3ci\u0142o spok\u00f3j cz\u0142owieka Zachodu na ulicy, gdzie „z ka\u017cdym l\u0119kiem przed \u015bmierci\u0105 ro\u015bnie, z ka\u017cdym morderstwem \u2013 szokiem, ka\u017cd\u0105 zbrodni\u0105 wojenn\u0105 \u2013 oburzeniem \u2013 i pragnieniem zrobienia czego\u015b z tym”. Co wi\u0119cej, Gabermas ma za z\u0142e krytykom „umiarkowanego” stanowiska kanclerza Olafa Scholza, poniewa\u017c on, jak nikt inny, rozumie lekcje zimnej wojny, zgodnie z kt\u00f3rymi niemo\u017cliwe jest wygranie wojny w mocarstwie nuklearnym konwencjonalnymi \u015brodkami, a zatem konieczne jest poszukiwanie alternatywnych opcji, aby nie anga\u017cowa\u0107 Europy w trzeci\u0105 \u015bwiatow\u0105 wojn\u0119 nuklearn\u0105. Wtedy \u017cadna ze stron nie b\u0119dzie mog\u0142a wycofa\u0107 si\u0119 z wojny jako „nie pokonana”.<\/p>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 krytyk\u0119 s\u0142ynnego filozofa wywo\u0142uj\u0105 „zieloni” politycy, kt\u00f3rzy sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce nowa rzeczywisto\u015b\u0107 wojny wyrwa\u0142a ich z „pacyfistycznych iluzji”. Ich „ikon\u0105” by\u0142a emocjonalna minister spraw zagranicznych Annalena Berbok, kt\u00f3ra by\u0142a pod wp\u0142ywem „moralizatorskich impuls\u00f3w ukrai\u0144skiego kierownictwa, zdeterminowanego, by wygra\u0107”. Okazuje si\u0119, \u017ce wed\u0142ug Gabermasa nie rozumiej\u0105 faktu, \u017ce zimna wojna rozwin\u0119\u0142a „mentalno\u015b\u0107 postnarodow\u0105” i pr\u00f3buj\u0105 powr\u00f3ci\u0107 do „mentalno\u015bci narodowej”, gdzie najwa\u017cniejsze jest sprowadzanie zmar\u0142ych.w obronie wolno\u015bci swojego narodu. „Nasz podziw miesza si\u0119 z pewnym zaskoczeniem z pewno\u015bci\u0105 zwyci\u0119stwa i nies\u0142abn\u0105c\u0105 odwag\u0105 \u017co\u0142nierzy i rekrut\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 odwa\u017cnie zdeterminowani, aby broni\u0107 swojej ojczyzny przed znacznie lepszym militarnie wrogiem”. Mieszanie tych dw\u00f3ch „jednocze\u015bnie sprzecznych, ale historycznie niejednorodnych mentalno\u015bci” prowadzi do tego, \u017ce ta „grupa uderzeniowa” podziela zaufanie Ukrai\u0144c\u00f3w do zwyci\u0119stwa i odwo\u0142uje si\u0119 do prawa mi\u0119dzynarodowego. Od szczytu wieku (!) i „mentalno\u015bci postnarodowej” filozof namawia ich, by nie popadali w niebezpieczny „realizm” (S\u00fcddeutsche Zeitung<\/a>, <\/em>28.04.2022). Okazuje si\u0119, \u017ce „polityka strachu” przed wojn\u0105 nuklearn\u0105 jest dla Niemiec wystarczaj\u0105c\u0105 podstaw\u0105 do starannego sformu\u0142owania celu w wojnie rosyjsko-ukrai\u0144skiej \u2013 „Ukraina nie powinna przegrywa\u0107”. Oznacza to, \u017ce poniewa\u017c Ukrai\u0144cy nadal maj\u0105 „mentalno\u015b\u0107 narodow\u0105” (ponownie w stylu postimperialnej supremacji), nosiciele „mentalno\u015bci postnarodowej” (oczywi\u015bcie sam Gabermas, Scholz i wszyscy inni „realistyczni Niemcy”) nie powinni pozwoli\u0107 Ukrainie wygra\u0107 wojny. Na nieszcz\u0119\u015bcie dla znanego filozofa, nie wszyscy Niemcy uwa\u017caj\u0105 go ju\u017c za „intelektualnego proroka”, jak to by\u0142o w latach 80. ubieg\u0142ego wieku, kiedy radykalnie zmieni\u0142 s\u0142ynny „Sp\u00f3r historyk\u00f3w” (Historikerstreit<\/em>) o narodowosocjalistycznej przesz\u0142o\u015bci, wypowiadaj\u0105c si\u0119 przeciwko konserwatywnym historykom. Dyskusja na \u0142amach gazety na temat jego artyku\u0142u pokaza\u0142a, \u017ce „gry filozoficzne” o r\u00f3\u017cnych „mentalno\u015bciach” powoduj\u0105 raczej nieporozumienia, a praktyka d\u0142ugotrwa\u0142ych refleksji Olafa Scholza jest odrzuceniem. I dlaczego Gabermas nie jest zirytowany arogancj\u0105 kanclerza, kt\u00f3ry racjonalizuje swoje pr\u00f3by ukrycia strachu przed przyst\u0105pieniem Niemiec do wojny i wojny nuklearnej? Pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i refleksja to dzia\u0142ania, kt\u00f3re wymagaj\u0105 czasu. Czy mamy ten czas na Ukrainie? To jest wojna. To nie jest prozyminar „Co by by\u0142o, gdyby by\u0142a wojna”. Teraz warto si\u0119 zastanowi\u0107. Decyzja podj\u0119ta kilka tygodni temu uratowa\u0142aby te \u017cycia”.S\u00fcddeutsche Zeitung<\/a>, <\/em>13.05.2022).<\/p>\n

Niemcy zbyt d\u0142ugo „\u017cegnaj\u0105 si\u0119 z Rosj\u0105”, cho\u0107 zauwa\u017camy krytyk\u0119 przesz\u0142o\u015bci Ostpolitik<\/em>. By\u0107 mo\u017ce trzeba b\u0119dzie zrewidowa\u0107 podstawowe zasady polityki pami\u0119ci. Instrumentalizacja przesz\u0142o\u015bci poprzez praktyki upami\u0119tniaj\u0105ce i liczne instytucje, zwr\u00f3cona w celu pot\u0119pienia narodowego socjalizmu i totalitarnej przesz\u0142o\u015bci, cz\u0119sto sprowadza\u0142a si\u0119 do kultywowania „winy” i rodzi\u0142a strach przed wojn\u0105 nuklearn\u0105 i intensyfikowa\u0142a „traumatyczny eksperyment” II wojny \u015bwiatowej przed „strasznymi Rosjanami”. Selektywno\u015b\u0107 ofiar „odpowiedzialno\u015bci” za przesz\u0142e przest\u0119pstwa mia\u0142a na celu zrekompensowanie tych obra\u017ce\u0144. Postimperialny Ostpolitik<\/em> zaw\u0119zi\u0142a polityk\u0119 pami\u0119ci nie tylko geograficznie, ale i znacz\u0105co. Oczywi\u015bcie, jej has\u0142o „Nigdy wi\u0119cej!” jest niewystarczaj\u0105ce do skonstruowania imperatywu dzia\u0142ania w spo\u0142ecze\u0144stwie, w kt\u00f3rym nale\u017cy u\u017cy\u0107 innego narz\u0119dzia \u2013 „Zr\u00f3b wszystko, aby nigdy wi\u0119cej!”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W maju-czerwcu br. na \u0142amach wp\u0142ywowych niemieckich publikacji ukaza\u0142y si\u0119 dwa wywiady i obszerny artyku\u0142 ameryka\u0144skiego historyka Timothy’ego Snydera, po\u015bwi\u0119cony Ukrainie i postawie niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa jako ca\u0142o\u015bci, relacjonowaniu jej historii i nowoczesno\u015bci w niemieckich mediach i dyskursie publicznym. Ameryka\u0144ski historyk jest znany ukrai\u0144skim czytelnikom z t\u0142umaczenia jego ksi\u0105\u017cki „Krwawe ziemie: Europa mi\u0119dzy Hitlerem a Stalinem”, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1669,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[106,154,20,64,139,54,11,76,230,13,155,472,159],"class_list":["post-1668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-historia-ukrainy","tag-jezyk-rosyjski","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-niemcy","tag-olaf-scholz","tag-pomoc-wojskowa-dla-ukrainy","tag-rosja","tag-rosyjska-agresja","tag-rosyjski-gaz","tag-rosyjskie-zbrodnie-wojenne","tag-sankcje-przeciwko-rosji","tag-siergiej-stelmach","tag-ue"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1668"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1668\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}