Tydzie\u0144 w \u017cyciu politycznym Ukrainy, wykastrowanej wojn\u0105 i stanem wojennym, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wywiadem z przewodnicz\u0105cym Rady Najwy\u017cszej Rus\u0142anem Stefanczukiem. Jedno z kluczowych pyta\u0144 skierowanych do przewodnicz\u0105cego Rady Najwy\u017cszej dotyczy\u0142o terminu kolejnych wybor\u00f3w parlamentarnych. Formalnie zaplanowano je na 29 pa\u017adziernika 2023 r., ale bior\u0105c pod uwag\u0119 sytuacj\u0119 na froncie i na Kremlu, wojna raczej nie zako\u0144czy si\u0119 wystarczaj\u0105co szybko, aby zapewni\u0107 pe\u0142noprawny proces wyborczy. Dlatego im dalej, tym bardziej eksperckie i niezbyt popularne pojawiaj\u0105 si\u0119 opinie na temat tego, kiedy i jak odb\u0119d\u0105 si\u0119 kolejne wybory parlamentarne.<\/p>\n
W szczeg\u00f3lno\u015bci zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 pog\u0142oski, \u017ce dziesi\u0105ta Rada Najwy\u017csza w historii niepodleg\u0142ej Ukrainy mo\u017ce zosta\u0107 wybrana w czasie wojny. Teoretycznie nie ma rzeczy niemo\u017cliwych \u2013 zakaz przeprowadzania wybor\u00f3w w okresie stanu wojennego nie jest zapisany w Konstytucji, kt\u00f3rej nie mo\u017cna zmieni\u0107 w tym szczeg\u00f3lnym okresie. A przepisy mo\u017cna zmieni\u0107. Ale w\u0142adze raczej nie podejm\u0105 takiego kroku ukrai\u0144skiego \u2013 decyzja ta b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 zbyt ostro, zw\u0142aszcza na tle procesu integracji europejskiej Ukrainy, kt\u00f3ry sama Ukraina stara si\u0119 przyspieszy\u0107. Przeprowadzenie w\u0105tpliwej jako\u015bci wybor\u00f3w w takiej sytuacji, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, nie pomo\u017ce naszemu krajowi sta\u0107 si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej, ale jest w stanie to od\u0142o\u017cy\u0107 w czasie.<\/p>\n
Dlatego Stefanczuk, w odpowiedzi na pytanie o nast\u0119pne wybory do Rady Najwy\u017cszej, odpowiedzia\u0142 jasno – w stanie wojennym nie mo\u017cna ich organizowa\u0107, zar\u00f3wno ze wzgl\u0119d\u00f3w legislacyjnych, jak i ca\u0142kiem praktycznych. A najlepsz\u0105 opcj\u0105, wed\u0142ug m\u00f3wcy, jest wyb\u00f3r nast\u0119pnej Rady Najwy\u017cszej natychmiast po zako\u0144czeniu wojny. (Albo przynajmniej zniesienie stanu wojennego, bo wojna w takim czy innym formacie \u2013 powiedzmy, jak w latach 2015-2022 \u2013 mo\u017ce trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c rok, a nawet dekady.) I tu jest o czym rozmawia\u0107.<\/p>\n
Przeprowadzenie wybor\u00f3w w jak najkr\u00f3tszym czasie zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem \u2013 nadzwyczajnym, na przyk\u0142ad wymagaj\u0105cym zaledwie 60 dni przygotowa\u0144 \u2013 b\u0119dzie oznacza\u0142o jedn\u0105 prost\u0105 rzecz. W tych wyborach Ukrai\u0144cy b\u0119d\u0105 g\u0142osowa\u0107 nie za przysz\u0142o\u015bci\u0105, ale za przesz\u0142o\u015bci\u0105. Dok\u0142adniej, dla tych, kt\u00f3rzy wygrywaj\u0105 wojn\u0119. (Oczywi\u015bcie m\u00f3wimy o zwyci\u0119stwie Ukrainy w obecnej wojnie, bo po pora\u017cce jakich wybor\u00f3w mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107…)<\/p>\n
I to jest do pewnego stopnia nawet logiczne. Od p\u00f3\u0142tora roku w Ukrainie nie ma \u017cycia politycznego. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce wojna trwa jeszcze przez rok. Min\u0119\u0142o ju\u017c dwa i p\u00f3\u0142 roku. W tym okresie i w czasie pokoju sytuacja na politycznej mapie Ukrainy zmieni\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 dramatycznie, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o burzliwej wojnie. A je\u015bli mieszka\u0144com zachodniej cz\u0119\u015bci Ukrainy b\u0119dzie \u0142atwiej, bo partie, kt\u00f3re wybra\u0142y te regiony, jako\u015b przetrwa\u0142y, nawet je\u015bli nie wszystkie, to na Wschodzie sytuacja zmieni si\u0119 nie do poznania. Partie preferowane przez mieszka\u0144c\u00f3w Wschodu po prostu znikn\u0119\u0142y z horyzontu politycznego (albo dlatego, \u017ce zosta\u0142y zdelegalizowane, albo z powodu zmiany paradygmatu politycznego). Kogo powinny wybra\u0107 te do\u015b\u0107 du\u017ce okr\u0119gi wyborcze? Albo bohaterowie wojenni, albo ci, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 wzywa\u0107 do pojednania z Rosj\u0105. \u017badne z tych kryteri\u00f3w nie ma nic wsp\u00f3lnego z przysz\u0142o\u015bci\u0105 Ukrainy.<\/p>\n
Ale ta sama zasada, z kt\u00f3rej ch\u0119tnie b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 wszystkie si\u0142y polityczne \u2013 a przede wszystkim z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w w\u0142adze \u2013 ma jedn\u0105 wielk\u0105 wad\u0119. Jak ju\u017c wspomniano, jest to g\u0142osowanie za przesz\u0142o\u015bci\u0105. Za to, co wydarzy\u0142o si\u0119 na wojnie. Po zako\u0144czeniu tej wojny Ukraina b\u0119dzie musia\u0142a zbudowa\u0107 zasadniczo nowe pa\u0144stwo, wreszcie ukrai\u0144skie i prawdopodobnie europejskie. Aby to zrobi\u0107, Ukrai\u0144cy powinni dosta\u0107 w swoje r\u0119ce nie tylko zdj\u0119cia tych, kt\u00f3rzy walczyli lub zg\u0142osili si\u0119 na ochotnika, ale programy polityczne starych, a nawet bardziej nowych partii. Nowy, przede wszystkim dlatego, \u017ce mapa wyborcza Ukrainy po wojnie zmieni si\u0119 nie do poznania \u2013 pocz\u0105wszy od tego, \u017ce partia rz\u0105dz\u0105ca, po serii przedwojennych skandali i pojawieniu si\u0119 zdrajc\u00f3w w jej sk\u0142adzie w czasie wojny, przejdzie proces radykalnej transformacji. Ale g\u0142osowanie na nowe „nowe twarze”, nawet je\u015bli zostan\u0105 nagrodzone nagrodami pa\u0144stwowymi (ca\u0142kiem zas\u0142u\u017cone, nawiasem m\u00f3wi\u0105c), przynosi efekt przeciwny do zamierzonego. Ukrai\u0144cy ju\u017c tyle razy g\u0142osowali na nazwy, a nie programy i zasady, \u017ce nadszed\u0142 czas, aby si\u0119 uczy\u0107.<\/p>\n
Ponadto po wojnie sytuacja w Ukrainie w zasadzie nie b\u0119dzie podobna do tej, jaka by\u0142a 23 lutego 2022 r. Kierunek rosyjski, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142o i rozkwita\u0142o wiele partii, zniknie lub prawie zniknie. R\u00f3wnie\u017c pozycja „jakiej\u015b raznicy” b\u0119dzie niekorzystna, bo teraz i po wojnie idea eurointegracji Ukrainy b\u0119dzie wiod\u0105ca. Dlatego, aby wyr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 na tle innych starych, a zw\u0142aszcza nowych nazw, partie b\u0119d\u0105 musia\u0142y, podobnie jak w nudnej Unii Europejskiej, nauczy\u0107 si\u0119 konkurowa\u0107 w prawdziwym formacie wyborczym lewica-prawica. Przez 30 lat w Ukrainie wszystko by\u0142o jasne \u2013 albo jeste\u015b za partiami proukrai\u0144skimi, albo za partiami prorosyjskimi, albo za parti\u0105 tych, kt\u00f3rzy nie dbaj\u0105 o to, jak nazywa si\u0119 ulica, najwa\u017cniejsze jest by\u0107 o\u015bwietlonym. To ju\u017c nie b\u0119dzie mia\u0142o miejsca na powojennej Ukrainie. Nawet resztki OPFL, kt\u00f3re niew\u0105tpliwie b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowa\u0142y dosta\u0107 si\u0119 do Rada-X, nie b\u0119d\u0105 ju\u017c tak otwarcie porusza\u0107 tematu przyja\u017ani z Rosj\u0105 przed wojn\u0105. W szczeg\u00f3lno\u015bci dlatego, \u017ce liczba zwolennik\u00f3w takiego pomys\u0142u powa\u017cnie spadnie z powodu zgon\u00f3w, emigracji i zmiany pozycji politycznej.<\/p>\n
Dlatego, aby ukrai\u0144skie partie mog\u0142y o\u017cy\u0107\/narodzi\u0107 si\u0119 i wykona\u0107 pe\u0142noprawn\u0105 prac\u0119 przed wyborami, nale\u017cy je od\u0142o\u017cy\u0107, powiedzmy, o 9-12 miesi\u0119cy. To nie jest tak d\u0142ugi czas, jak si\u0119 wydaje. Je\u015bli zaraz po wojnie wybierzemy Rad\u0119 na zasadzie „kto walczy\u0142 i zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika”, a potem oka\u017ce si\u0119, \u017ce ta Rada w og\u00f3le nie odzwierciedla rzeczywistych nastroj\u00f3w ludno\u015bci (co ujawni si\u0119 p\u00f3\u017aniej, kilka miesi\u0119cy po takich wyborach), to b\u0119dziemy musieli poczeka\u0107 cztery lata. Czy nie lepiej by\u0142oby poczeka\u0107 rok, aby wybra\u0107 lepszy i bardziej realistyczny parlament?<\/p>\n
Ale w tym wariancie jest jedna wada \u2013 jest korzystna dla opozycji, a wi\u0119c nieop\u0142acalna dla w\u0142adz. Poniewa\u017c wyb\u00f3r ludno\u015bci w ci\u0105gu 12 miesi\u0119cy, a nie dw\u00f3ch, nie b\u0119dzie ju\u017c oparty na bohaterach wojny, ale na tym, co wydarzy si\u0119 w kraju w tych miesi\u0105cach. I prawdopodobnie niezbyt przyjemne rzeczy si\u0119 zdarz\u0105. \u017byjemy teraz tak naprawd\u0119 kosztem zachodnich partner\u00f3w \u2013 bo dla wszystkich jest oczywiste, \u017ce inaczej nie przetrwamy, gospodarka w czasach wojny, nawet tak geograficznie zlokalizowana jak nasza, jest po prostu ubezw\u0142asnowolniona. Po wojnie Ukraina b\u0119dzie musia\u0142a samodzielnie zarabia\u0107 na \u017cycie. Nie bez wsparcia Zachodu, ale na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. A kiedy zaczn\u0105 si\u0119 przerwy w emeryturach i p\u0142acach, kiedy dolar i ceny zaczn\u0105 rosn\u0105\u0107 \u2013 jaka b\u0119dzie reakcja spo\u0142ecze\u0144stwa? Jest ca\u0142kiem jasne, \u017ce antyrz\u0105dowe.<\/p>\n
Z drugiej strony nie da si\u0119 te\u017c op\u00f3\u017ani\u0107 wyboru nowej Rady. Dzisiejsza monokoalicja, nawet w czasach wojny, pokaza\u0142a, \u017ce najlepszym dniem w jej historii b\u0119dzie dzie\u0144 dope\u0142nienia w\u0142adzy. A strata cennych miesi\u0119cy w kontek\u015bcie procesu integracji europejskiej (kt\u00f3ry raczej nie zako\u0144czy si\u0119 do ko\u0144ca wojny) jest bardzo kosztowna.<\/p>\n
Je\u015bli wi\u0119c nie we\u017amiemy pod uwag\u0119 przyczyn subiektywnych w postaci pragnie\u0144 w\u0142adz i opozycji lub obiektywnych, takich jak organizacja wybor\u00f3w w wielu regionach obj\u0119tych dzia\u0142aniami wojennymi i dla du\u017cej liczby uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 nie wr\u00f3ci\u0107 do domu (wcze\u015bniej logicznie stwierdzi\u0142 to pierwszy wicemarsza\u0142ek O\u0142eksandr Kornienko, podkre\u015blaj\u0105c termin „4-5 miesi\u0119cy po zniesieniu stanu wojennego”) \u2013 dla najbardziej optymalnego politycznego przeprowadzenia kolejnych wybor\u00f3w do Rady Najwy\u017cszej z punktu widzenia przysz\u0142o\u015bci Ukrainy Elity b\u0119d\u0105 musia\u0142y konsolidowa\u0107 punkt przeci\u0119cia dw\u00f3ch wykres\u00f3w: „tempo powojennych reform i odbudowy”, kt\u00f3re z czasem oczywi\u015bcie b\u0119dzie spada\u0107, oraz „rozw\u00f3j pe\u0142noprawnego \u017cycia politycznego”. W momencie, w kt\u00f3rym Ukrai\u0144cy z jednej strony b\u0119d\u0105 w stanie mniej lub bardziej adekwatnie zrozumie\u0107 potencjalnych uczestnik\u00f3w wybor\u00f3w i ich powojenne programy, a z drugiej strony nie zaczn\u0105 jeszcze wpada\u0107 w depresj\u0119, poniewa\u017c Ukraina nie sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem UE z odpowiednim standardem \u017cycia w ci\u0105gu dw\u00f3ch, trzech tygodni i powinna zosta\u0107 wybrana nowa Rada Najwy\u017csza Ukrainy.<\/p>\n
I naprawd\u0119 nowy. W kt\u00f3rym po raz pierwszy partie powinny by\u0107 podzielone nie wed\u0142ug starych zasad, ale zgodnie z klasycznym kapitalistycznym formatem spektrum politycznego. Aby ludzie poszli do urn, powinni wybra\u0107 nie „ukrai\u0144sk\u0105 Ukrain\u0119 zintegrowan\u0105 z Europ\u0105” (to powinno by\u0107 podstaw\u0105 wszystkich si\u0142 politycznych) lub „rosyjskiego satelit\u0119 z dwoma j\u0119zykami pa\u0144stwowymi i rosyjskim biznesem” (i to powinno znikn\u0105\u0107 na zawsze) \u2013 ale pewne pogl\u0105dy na rozw\u00f3j gospodarczy, transformacj\u0119 systemu edukacji, zmian\u0119 systemu emerytalnego itp. Ukrai\u0144cy musz\u0105 przesta\u0107 wybiera\u0107 mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Ma\u0142\u0105 Rosj\u0105 i musz\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 okre\u015bla\u0107, jakie \u017cycie w Ukrainie chc\u0105 zobaczy\u0107. A najlepiej z Rada-X \u2013 pierwszej powojennej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tydzie\u0144 w \u017cyciu politycznym Ukrainy, wykastrowanej wojn\u0105 i stanem wojennym, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wywiadem z przewodnicz\u0105cym Rady Najwy\u017cszej Rus\u0142anem Stefanczukiem. Jedno z kluczowych pyta\u0144 skierowanych do przewodnicz\u0105cego Rady Najwy\u017cszej dotyczy\u0142o terminu kolejnych wybor\u00f3w parlamentarnych. Formalnie zaplanowano je na 29 pa\u017adziernika 2023 r., ale bior\u0105c pod uwag\u0119 sytuacj\u0119 na froncie i na Kremlu, wojna raczej nie zako\u0144czy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16516,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1379,2270,414,2030,686,9,2268,2269],"class_list":["post-16515","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-aktualnosci","tag-parlament","tag-rada-najwyzsza","tag-ruslan-stefanczuk","tag-stan-wojenny","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska","tag-wybory","tag-wybory-prezydenckie-na-ukrainie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16515","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16515"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16515\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}