Istniej\u0105 powa\u017cne powody, dla kt\u00f3rych Putin nie lubi Lenina i dlaczego pomniki tej historycznej postaci nie powinny by\u0107 przywracane na terytoriach tymczasowo okupowanych przez wojska rosyjskie.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wny pow\u00f3d jest osobi\u015bcie dyskursywny: Putin nie lubi Lenina i wczesnych bolszewik\u00f3w w og\u00f3le za ich zaanga\u017cowanie w koniec Imperium Rosyjskiego, a tak\u017ce za ich pr\u00f3by przezwyci\u0119\u017cenia imperialnego (szowinistycznego) dziedzictwa w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w partii i „Wielkich Rosjan”, przynajmniej tak, jak sami to rozumieli. Idee Putina o normie i wielko\u015bci powinny sprawi\u0107, \u017ce zadr\u017cy z ekstazy na my\u015bl o mapie ziem Imperium Rosyjskiego i terytori\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y obiecane pod koniec pierwszej wojny \u015bwiatowej. Bolszewicy w Imperium Rosyjskim byli „spoilerami”, opowiadali si\u0119 za pora\u017ck\u0105 w\u0142asnego rz\u0105du w wojnie podboju \u2013 czyli, wed\u0142ug Putina, zdrajcami, „5 kolumn\u0105”. Teraz, kiedy na pocz\u0105tku XXI wieku prowadzi raczej rekonstrukcyjn\u0105 agresywn\u0105 wojn\u0119 o terytoria, logika wsp\u00f3\u0142czesnych „spoiler\u00f3w” w Rosji w du\u017cej mierze odtwarza logik\u0119 wczesnych bolszewik\u00f3w. Jednak w zmienionym \u015bwiecie: je\u015bli w pierwszej wojnie \u015bwiatowej imperialistyczne i kolonialne plany by\u0142y piel\u0119gnowane przez wszystkich uczestnik\u00f3w masakry, dzisiaj, w imi\u0119 ustanowienia pokoju, wystarczy \u017cyczy\u0107 pora\u017cki tylko jednemu agresorowi krajowi.<\/p>\n
Pr\u00f3buj\u0105c stworzy\u0107 now\u0105, syntetyczn\u0105 narracj\u0119 historyczn\u0105 konsensusu, rosyjska klasa polityczna w latach 1990. i 2000. demonizowa\u0142a wczesnych bolszewik\u00f3w, w tym jako zrujnowanych wielko\u015bci wyidealizowanego Imperium Rosyjskiego. Dla konwencjonalnej liberalnej opinii publicznej skonstruowano jeden obraz imperium (na przyk\u0142ad Aleksander II i jego reformy), dla konserwatyst\u00f3w \u2013 inny (w szczeg\u00f3lno\u015bci Aleksander III), ale dla obu grup historyczny Lenin by\u0142 wrogiem, z\u0142odziejem, z\u0142odziejem. Je\u015bli kto\u015b pami\u0119ta przedstawienia teatralne na tematy historyczne podczas Olimpiady w Soczi, okres mi\u0119dzy imperialn\u0105 sielank\u0105 a industrializacj\u0105 Stalina jest tam wizualizowany jako ciemna otch\u0142a\u0144 \u017calu (zerwanie ci\u0105g\u0142o\u015bci, katastrofa), kiedy ruch i \u015bwiat\u0142o dos\u0142ownie zanikaj\u0105 na scenie, \u017cycie si\u0119 zatrzymuje. I nie chodzi tu o wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, jak mo\u017cna by przypuszcza\u0107. Putin patrzy na lata 1917-1918 przez pryzmat w\u0142asnej idei (i resentymentu) „najwi\u0119kszej katastrofy geopolitycznej XX wieku” \u2013 upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n
Imperialna idea „lud\u00f3w niehistorycznych” (kt\u00f3re powinny wej\u015b\u0107 na orbit\u0119 lub by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 okre\u015blonego imperium) zjednoczy\u0142a Kaiser Niemcy i imperialn\u0105 Rosj\u0119. Odpowiednia optyka by\u0142a uwa\u017cana za normaln\u0105 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym jedna trzecia nale\u017ca\u0142a do jednego z imperi\u00f3w. Niekt\u00f3rzy niemieccy socjali\u015bci trzymali si\u0119 takiej optyki, w szczeg\u00f3lno\u015bci w odniesieniu do Polski, i spotkali si\u0119 z krytyk\u0105 ze strony Lenina, kt\u00f3ry nalega zar\u00f3wno na konceptualne, jak i czysto pragmatyczne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nacjonalizmami narod\u00f3w zniewolonych i imperialnych (i to w\u0142a\u015bnie t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 spu\u015bcizny kiedy\u015b zrealizowa\u0142 Iwan Dziuba). Dla Putina osobi\u015bcie idea „narod\u00f3w niehistorycznych” jest etapem, kt\u00f3ry ju\u017c min\u0105\u0142, podejrzenia o tak\u0105 ukryt\u0105 logik\u0119 mo\u017cna wyrazi\u0107 wobec cz\u0119\u015bci klasy politycznej Federacji Rosyjskiej (i Niemiec, co jest osobnym du\u017cym tematem), ale palingeneza Putina od dawna zosta\u0142a wrzucona w wyimaginowany idea\u0142 poza prawdopodobnym po\u017c\u0105danym rezultatem wszystkich imperialnych projekt\u00f3w Rosji: w jego historycznej wyobra\u017ani nigdy nie by\u0142o \u017cadnych Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w. M\u00f3wimy wi\u0119c o „z\u0142ych” („korupcja” Polak\u00f3w czy \u017bydach), „oszukanych” (intryga Zachodu) czy „zdradzieckich” („grzech” innej ideologii) Rosjanach. A je\u015bli ich tam nie by\u0142o, je\u015bli nie maj\u0105 historycznej podmiotowo\u015bci, to kto\u015b ich stworzy\u0142 – zdrajca interes\u00f3w imperium, W\u0142adimir Uljanow. W ko\u0144cu ten, kto w historii mo\u017ce mie\u0107 podmiotowo\u015b\u0107, jest tylko imperialnym centrum.<\/p>\n
Zderzenie tej idei utraconej organicznej jedno\u015bci z realnym istnieniem Ukrainy i Ukrai\u0144c\u00f3w powodowa\u0142o nieustanny dyskomfort egzystencjalny. Jest to jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych \u017caden rz\u0105d w Kijowie nie m\u00f3g\u0142by by\u0107 po prostu wystarczaj\u0105co prorosyjski, pozostaj\u0105c u w\u0142adzy. Samo istnienie Ukrainy jest wyzwaniem, zagro\u017ceniem, zaprzeczeniem cenionej wersji to\u017csamo\u015bci. S\u0142owa Putina, \u017ce kto\u015b robi z Ukrainy „antyrosyjsk\u0105” pokazuj\u0105, jakie miejsce Ukraina faktycznie zajmuje w jego g\u0142owie \u2013 a tak\u017ce w g\u0142owach cz\u0119\u015bci rosyjskiej klasy politycznej. Ukrainiec jest Innym, kt\u00f3ry jest skonstruowany na obraz i podobie\u0144stwo, ale obdarzony antyeseziem idealnego Rosjanina. Je\u015bli zdefiniujemy nazizm poprzez antyrosyjsko\u015b\u0107 (co wed\u0142ug Wiaczes\u0142awa Lichaczowa dzieje si\u0119 na retorycznym polu rosyjskiej polityki historycznej), to w\u0142a\u015bnie idea Ukrai\u0144c\u00f3w jako z\u0142ych Rosjan zamienia Ukrai\u0144c\u00f3w w „nazist\u00f3w”…<\/p>\n
I tutaj dochodzimy do powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych, pomimo niech\u0119ci do historycznego Lenina, pomimo wielu powod\u00f3w, aby nie wznosi\u0107 mu pomnik\u00f3w, okupanci przywracaj\u0105 te zabytki, a tak\u017ce nie demontuj\u0105 ich na terytorium Federacji Rosyjskiej.<\/p>\n
Po pierwsze, idealna rosyjska (antyukrai\u0144ska) dla autokracji informacyjnej, jak\u0105 Rosja jest od d\u0142u\u017cszego czasu, jest politycznie bierna, nie usuwa pomnik\u00f3w (przynajmniej bez wskazania swoich prze\u0142o\u017conych, kt\u00f3rzy, jak wiadomo, wiedz\u0105 lepiej). Po drugie, zgodnie z logik\u0105 odwracalnej zale\u017cno\u015bci, je\u015bli lenin zosta\u0142 usuni\u0119ty Ukrai\u0144com, musimy go zwr\u00f3ci\u0107 (zabawne, \u017ce mieli\u015bmy te\u017c demonta\u017c pomnik\u00f3w zawieraj\u0105cych element podobnej logiki odwrotnej zale\u017cno\u015bci). Po trzecie, Lenin jest nie tylko cz\u0142owiekiem, ale tak\u017ce symbolem. Symbol w\u0142adzy w og\u00f3le, a w\u0142adzy autorytarnej w szczeg\u00f3lno\u015bci. Symbol Zwi\u0105zku Radzieckiego i ci\u0105g\u0142o\u015bci instytucji pa\u0144stwowych. Wreszcie jest symbolem tradycyjnej, patriarchalnej w\u0142adzy dla naszego regionu. Sowiecki Lenin jest jak rezerwuar (nad)ludzkich cech przyw\u00f3dcy, kt\u00f3rego nie mo\u017cna zaatakowa\u0107, gdy buduje si\u0119 w\u0142asny kult jednostki. Buduj\u0105c sw\u00f3j kult „ojca narod\u00f3w”, Stalin zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do tego zbiornika, przyjmuj\u0105c cechy, zamieniaj\u0105c Lenina w „dziadka”. Dzisiejsze konfrontacje wok\u00f3\u0142 pomnik\u00f3w Stalina w gruzi\u0144skiej wiosce s\u0105 konfrontacj\u0105 mi\u0119dzy m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy maluj\u0105 Stalina na r\u00f3\u017cowo, a patriarchalnymi si\u0142ami starszych i szanowanych, przemalowuj\u0105c go ponownie na z\u0142oto.<\/p>\n
Podczas Drugiego Majdanu przeciwko Janukowyczowi protest mas przeciwko autorytarnej wy\u0142\u0105cznej w\u0142adzy by\u0142 \u0142atwo skierowany przeciwko pomnikom Lenina w\u0142a\u015bnie z tego powodu, poniewa\u017c wszystkie te ogromne falliczne postacie na \u015brodku alei i plac\u00f3w, naprzeciwko budynk\u00f3w administracyjnych, wydawa\u0142y si\u0119 uosabia\u0107 w\u0142adz\u0119 jako tak\u0105.<\/p>\n
Wreszcie, wyobra\u017caj\u0105c sobie „denazyfikacj\u0119” Ukrainy jako kwiecist\u0105 parad\u0119 zwyci\u0119stwa, agresorzy wyobra\u017cali sobie r\u00f3wnie\u017c siebie jako odnowicieli organiczny porz\u0105dek, anuluj\u0105c historyczn\u0105 anomali\u0119. By\u0107 mo\u017ce nawet teraz okupanci pr\u00f3buj\u0105 w ten spos\u00f3b uzyska\u0107 symboliczn\u0105 dominacj\u0119 nad terytorium i uzyska\u0107 poparcie niekt\u00f3rych lokalnych si\u0142. (Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce lokalny j\u0119zyk szuka symbolicznej komunikacji z w\u0142adzami okupacyjnymi. w tym przypadku m\u00f3wimy ju\u017c o budowie Rosjan jako antyukrai\u0144skich, podstawach idei o wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji jako Zwi\u0105zku Radzieckim, ale jest to zupe\u0142nie inny du\u017cy temat.)<\/p>\n
W zasadzie takie przekonanie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 zbytnio od magicznego my\u015blenia niekt\u00f3rych naszych postaci, kt\u00f3re lamentowa\u0142y, \u017ce zmiana nazw ulic i demonta\u017c pomnik\u00f3w nie wp\u0142yn\u0119\u0142y na wyniki wybor\u00f3w, jako\u015b\u0107 asfaltu czy poziom zawodowy rz\u0105dz\u0105cych. Oczywi\u015bcie, opr\u00f3cz wa\u017cnego faktu, \u017ce zabawnym dzia\u0142aniom urz\u0119dnik\u00f3w kultury nie towarzyszy\u0142y masowe mordy ludzi i niszczenie warto\u015bci materialnych.<\/p>\n
Dla mnie to dobrze. Niech wydaj\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0119 i benzyn\u0119 na bezsensowne militarystyczne i wewn\u0119trznie sprzeczne ruchy symboliczne, po\u015bpiesznie kradn\u0105c nawet przeznaczone na to zasoby.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Istniej\u0105 powa\u017cne powody, dla kt\u00f3rych Putin nie lubi Lenina i dlaczego pomniki tej historycznej postaci nie powinny by\u0107 przywracane na terytoriach tymczasowo okupowanych przez wojska rosyjskie. G\u0142\u00f3wny pow\u00f3d jest osobi\u015bcie dyskursywny: Putin nie lubi Lenina i wczesnych bolszewik\u00f3w w og\u00f3le za ich zaanga\u017cowanie w koniec Imperium Rosyjskiego, a tak\u017ce za ich pr\u00f3by przezwyci\u0119\u017cenia imperialnego (szowinistycznego) […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1211,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[416,20,11,76,13,155,29],"class_list":["post-1210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-leninfall","tag-najwazniejsze-wiadomosci","tag-rosja","tag-rosyjska-agresja","tag-rosyjskie-zbrodnie-wojenne","tag-sankcje-przeciwko-rosji","tag-stosunki-ukrainsko-rosyjskie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1210"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1210\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}