Rozpad ZSRR naprawd\u0119 sta\u0142 si\u0119 geopolityczn\u0105 katastrof\u0105. Poniewa\u017c nar\u00f3d rosyjski, w przeciwie\u0144stwie do sowieckiego, nie mo\u017ce ju\u017c i\u015b\u0107 na Plac Czerwony.<\/p>\n
2 stycznia we Francji zmar\u0142 znany radziecki dzia\u0142acz na rzecz praw cz\u0142owieka, dysydent Viktor Feinberg. Pochodz\u0105cy z Ukrainy (sam Wiktor urodzi\u0142 si\u0119 w Charkowie, a jego rodzice \u2013 w Znamence i Krzemie\u0144czuku) wszed\u0142 do historii \u015bwiata 25 sierpnia 1968 roku. Nast\u0119pnie wraz z sze\u015bcioma innymi zdesperowanymi lud\u017ami uda\u0142 si\u0119 na Plac Czerwony w Moskwie, organizuj\u0105c jeden z pierwszych publicznych protest\u00f3w w historii Zwi\u0105zku Radzieckiego \u2013 przeciwko okupacji Czechos\u0142owacji przez Armi\u0119 Czerwon\u0105.<\/p>\n
Ca\u0142a si\u00f3demka zosta\u0142a oczywi\u015bcie op\u00f3\u017aniona o kilka minut po rozpocz\u0119ciu akcji. Feinbergowi wybito przednie z\u0119by podczas aresztowania, wi\u0119c postanowiono, w przeciwie\u0144stwie do innych protestuj\u0105cych, nie os\u0105dza\u0107 go. Ale to nie znaczy, \u017ce mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie. Wr\u0119cz przeciwnie, zosta\u0142 wys\u0142any na przymusowe leczenie do specjalnej kliniki psychiatrycznej. A karna sowiecka psychiatria by\u0142a ju\u017c znana ze swojego prawdziwie nieludzkiego stosunku do „pacjent\u00f3w”.<\/p>\n
Feinberg znosi\u0142 te tortury przez cztery lata, a nast\u0119pnie, ze wzgl\u0119du na rozg\u0142os na Zachodzie, w\u0142adze Kremla zosta\u0142y zmuszone do zwolnienia go za granic\u0119, gdzie mieszka\u0142 do pocz\u0105tku 2023 roku.<\/p>\n
Inna uczestniczka akcji, Natalia Gorbanevskaya, dosta\u0142a si\u0119 do „psychiki”, pozosta\u0142a pi\u0105tka zosta\u0142a skazana na r\u00f3\u017cne kary wi\u0119zienia lub wygnania. Karna r\u0119ka sowieckiego „prawa” nie omin\u0119\u0142a \u017cadnego z tej dzielnej si\u00f3demki…<\/p>\n
I to jest interesuj\u0105ce. Chocia\u017c p\u00f3\u017aniej nie by\u0142o zwyczaju wspomina\u0107 o pochodzeniu etnicznym uczestnik\u00f3w tego legendarnego protestu, nawet s\u0142ynny rosyjski publicysta telewizyjny Leonid Parfyonov w swoim projekcie „Rosyjscy \u017bydzi<\/a>” przypomnia\u0142, \u017ce z siedmiu czterech by\u0142o \u017bydami. Konstantin Babitsky, Larisa Bogoraz-Bruchman, Pavel Litvinov (wnuk legendarnego ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRR Maksima Litwinowa, z domu Meyer-Genoch Wallach) i Wiktor Feinberg. W rzeczywisto\u015bci nawet pi\u0119cioro \u2013 Natalia Gorbaniewska mia\u0142a ojca \u017byda. A w tej si\u00f3demce by\u0142 Rosjanin francuskiego pochodzenia, Vadim Delaunay.<\/p>\n Dlatego dla ca\u0142ego narodu rosyjskiego, kt\u00f3ry stanowi\u0142 nie po\u0142ow\u0119, ale wzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci ZSRR, by\u0142 tylko jeden W\u0142adimir Dremlyuga, kt\u00f3ry nie ba\u0142 si\u0119 podnie\u015b\u0107 has\u0142a „Za swoich (Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w \u2013 autora) nad g\u0142ow\u0105. i nasz\u0105 wolno\u015b\u0107”.<\/p>\n Oczywi\u015bcie w ruchu dysydenckim tytu\u0142owy nar\u00f3d Zwi\u0105zku Radzieckiego by\u0142 reprezentowany przez wi\u0119cej ni\u017c jednego Dremlyuga. Warto wspomnie\u0107 przynajmniej akademika Andrei Sakharov, kt\u00f3rego ulice zosta\u0142y nazwane nawet w Ukrainie. Ale je\u015bli zmierzymy procent dysydent\u00f3w w niekt\u00f3rych narodach ZSRR, Rosjanie b\u0119d\u0105 na ko\u0144cu listy. O przyczynach tej sytuacji mo\u017cna d\u0142ugo m\u00f3wi\u0107 \u2013 jest to genetyczna pami\u0119\u0107 wiecznej niewoli narodu rosyjskiego lub zadowolenie z obecno\u015bci w\u0142asnego pa\u0144stwa (a Zwi\u0105zek Radziecki od pocz\u0105tku lat 30. zosta\u0142 faktycznie przywr\u00f3cony przez Imperium Rosyjskie pod czerwon\u0105 flag\u0105), podczas gdy Ukrai\u0144cy, Litwini, Ormianie nie mieli w\u0142asnych kraj\u00f3w, a \u017bydzi nie mieli nawet symulakrum w postaci republiki zwi\u0105zkowej (na Dalekim Wschodzie by\u0142 tylko \u017bydowski Region Autonomiczny, gdzie \u017bydzi nigdy nie stanowili wi\u0119cej ni\u017c kilka procent populacji). Nie m\u00f3wimy jednak o przyczynach, ale o konsekwencjach.<\/p>\n A konsekwencje by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce. Po otwarciu emigracji \u017cydowskiej „licea odpowiedniej narodowo\u015bci” wyjecha\u0142y do Izraela, gdzie w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w budow\u0119 w\u0142asnego pa\u0144stwa etnicznego (Natan Sharansky, pochodz\u0105cy z Doniecka, pracowa\u0142 przez oko\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat w r\u00f3\u017cnych izraelskich rz\u0105dach na stanowiskach ministerialnych) lub do Stan\u00f3w Zjednoczonych i Europy, gdzie r\u00f3wnie\u017c nie zagin\u0119\u0142y. Kolonie przekszta\u0142cone w republiki zwi\u0105zkowe ostatecznie uzyska\u0142y lub odzyska\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a wczorajsi dysydenci stali si\u0119 politykami narodowo-demokratycznego, a tak\u017ce aktywnie przyczynili si\u0119 do rozwoju swoich m\u0142odych pa\u0144stw. Nawet na do\u015b\u0107 konserwatywnej Ukrainie narodowi demokraci zawsze byli wp\u0142ywow\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3r\u0105 musieli bra\u0107 pod uwag\u0119 tak prorosyjscy prezydenci jak Leonid Kuczma. O pa\u0144stwach ba\u0142tyckich nie ma nic do powiedzenia \u2013 dystans, jaki pokona\u0142y w ci\u0105gu ostatnich 30 lat, doskonale ilustruje wp\u0142yw bojownik\u00f3w o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 na przysz\u0142o\u015b\u0107 tych pa\u0144stw.<\/p>\n Co sta\u0142o si\u0119 z tytu\u0142owym narodem radzieckim, samym „Ruskimi”, kt\u00f3ry by\u0142 reprezentowany przez niejakiego W\u0142adimira Dremlyug\u0119 25 sierpnia 1968 r. na Placu Czerwonym? Kto\u015b taki jak Sacharow zmar\u0142 przed upadkiem ZSRR. Kto\u015b, jak Dremlyuga czy So\u0142\u017cenicyn, zosta\u0142 wydalony ze Unii. I w ko\u0144cu dosz\u0142o do takiej sytuacji, \u017ce ruch dysydencki, kt\u00f3ry w Zwi\u0105zku Radzieckim by\u0142 do\u015b\u0107 pot\u0119\u017cny i zauwa\u017calny, stopi\u0142 si\u0119 jak rosa na s\u0142o\u0144cu bez swoich narodowych komponent\u00f3w. Rozp\u0142yn\u0119\u0142a si\u0119, nie pozostawiaj\u0105c \u015bladu w \u017cyciu politycznym jego kraju.<\/p>\n Por\u00f3wnajmy sytuacj\u0119 w Ukrainie i w Rosji pod koniec pierwszej postsowieckiej dekady. W ukrai\u0144skiej Radzie Najwy\u017cszej istnia\u0142a frakcja Ruchu Ludowego, lider NRU, Wiaczes\u0142aw Czornovil, by\u0142 tak znacz\u0105c\u0105 postaci\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie ukrai\u0144skim, \u017ce jego tragiczna \u015bmier\u0107 (kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 morderstwem, co samo w sobie wskazuje na wag\u0119 osobowo\u015bci Wiaczes\u0142awa Maksimowicza \u2013 tak jak nikt nie zgin\u0105\u0142) wywo\u0142a\u0142a prawdziwy szok. Za kilka lat Ruch Ludowy jako swoisty znak przestanie wp\u0142ywa\u0107 na sytuacj\u0119 polityczn\u0105, ale uczniowie tej si\u0142y politycznej stworz\u0105 podstawy bloku „Nasza Ukraina”, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku XXI wieku wygra zar\u00f3wno wybory parlamentarne, jak i prezydenckie, radykalnie zmieniaj\u0105c bieg historii w naszym kraju.<\/p>\n W rosyjskiej Dumie Pa\u0144stwowej w tym czasie nawet libera\u0142owie nowych czas\u00f3w, Jab\u0142oko i Zwi\u0105zek Si\u0142 Prawicowych, nie odegrali ani jednej powa\u017cnej roli, prze\u017cywaj\u0105c ostatnie miesi\u0105ce. W 2003 roku, w kt\u00f3rym ukrai\u0144scy potomkowie Ruchu rozpocz\u0119li nowy etap historii narodowej, zako\u0144czony pomara\u0144czow\u0105 rewolucj\u0105, nawet pozosta\u0142o\u015bci dawnych narodowo-demokratycznych projekt\u00f3w lat 90. znikn\u0119\u0142y z politycznej mapy Rosji.<\/p>\n A potem nowy dyktator Kremla stopniowo dokr\u0119ca\u0142 orzechy tak bardzo, prawie do sowieckiego idea\u0142u, \u017ce po prostu nie by\u0142o nikogo, kto protestowa\u0142by przeciwko nowej okupacji, tym razem ju\u017c Ukrainy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce bez \u017byd\u00f3w (Ukrai\u0144c\u00f3w, Litwin\u00f3w i innych mi\u0142uj\u0105cych wolno\u015b\u0107 narod\u00f3w imperium) nie ma nikogo, kto m\u00f3g\u0142by p\u00f3j\u015b\u0107 na Plac Czerwony ze starym, ale tak aktualnym has\u0142em. W 2018 roku Viktor Feinberg odwiedzi\u0142 Prag\u0119, bior\u0105c udzia\u0142 w wydarzeniach po\u015bwi\u0119conych 50. rocznicy okupacji sowieckiej (i jego protestom). Tam w jednym z wywiad<\/a> Stwierdzi\u0142: sytuacja w Rosji jest by\u0107 mo\u017ce gorsza ni\u017c w ZSRR w jego m\u0142odo\u015bci. Jedyne, czego nie powiedzia\u0142, by\u0142o gorsze, nie tylko z powodu dzia\u0142a\u0144 w\u0142adz, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce sko\u0144czyli ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 gotowi i\u015b\u0107 na Plac Czerwony nawet w obawie przed cel\u0105 wi\u0119zienn\u0105 lub oddzia\u0142em szpitala psychiatrycznego.<\/p>\n C\u00f3\u017c, b\u0119dziemy walczy\u0107, w rzeczywisto\u015bci sami ju\u017c walczymy o nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. Dla naszych \u2013 ale nie dla waszych. Poniewa\u017c nawet ich w\u0142asna wolno\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 niepotrzebna Rosjanom, \u0142atwo zmienili j\u0105 na krymsk\u0105 imperialn\u0105 eufori\u0119 z 2014 roku.<\/p>\n Przyw\u00f3dca krymskotatarskiego ruchu dysydenckiego, Mustafa D\u017cemilew, sprosta\u0142 nowej okupacji ojczyzny \u2013 ale tak\u017ce desperackiemu oporowi, kt\u00f3ry pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej doprowadzi do ostatecznego wyzwolenia Krymu spod rosyjskich okupant\u00f3w. Wiaczes\u0142aw Czornovil, jeden z symboli ukrai\u0144skiej dysydencji, nie do\u017cy\u0142 tego, ale po\u0142o\u017cy\u0142 takie fundamenty, \u017ce potomkowie z powodzeniem wznie\u015bli na nich budynek w\u0142asnego, ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa.<\/p>\n A rosyjski ruch dysydencki, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci nie by\u0142 bardzo rosyjski, nie pozostawi\u0142 na sobie ma\u0142ego \u015bladu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce bez tych, na kt\u00f3rych zareagowali zwykli Rosjanie, a tak\u017ce na Placu Czerwonym 25 sierpnia 1968 r., Z prawie wytrychem „Bei Zhydov<\/a>!” \u2013 i nie ma nikogo, kto ochroni samych Rosjan przed nowym dyktatorem. Wiktor Feinberg, kt\u00f3ry by\u0142 w stanie wsta\u0107 i p\u00f3j\u015b\u0107 na protest, zmar\u0142 w swoim francuskim domu w wieku, kt\u00f3rego ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 nawet tych obywateli rosyjskich, kt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie nie wda\u0107 si\u0119 w now\u0105 wojn\u0119 imperialn\u0105, nie do\u017cy\u0142aby tej \u015bmierci. Co mo\u017cemy powiedzie\u0107 o zmobilizowanych na rozkaz ideologicznego potomka Stalina…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rozpad ZSRR naprawd\u0119 sta\u0142 si\u0119 geopolityczn\u0105 katastrof\u0105. Poniewa\u017c nar\u00f3d rosyjski, w przeciwie\u0144stwie do sowieckiego, nie mo\u017ce ju\u017c i\u015b\u0107 na Plac Czerwony. 2 stycznia we Francji zmar\u0142 znany radziecki dzia\u0142acz na rzecz praw cz\u0142owieka, dysydent Viktor Feinberg. Pochodz\u0105cy z Ukrainy (sam Wiktor urodzi\u0142 si\u0119 w Charkowie, a jego rodzice \u2013 w Znamence i Krzemie\u0144czuku) wszed\u0142 do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10718,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1379,202,11,76,13,1389,199,200,437],"class_list":["post-10717","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojna","tag-aktualnosci","tag-protesty","tag-rosja","tag-rosyjska-agresja","tag-rosyjskie-zbrodnie-wojenne","tag-sankcje-wobec-rosji","tag-upadek-zsrr","tag-zsrr","tag-zydow"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10717"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10717\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwar.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}