Nawet najbardziej kontrowersyjny Rosjanin na ulicy powinien wreszcie w\u0105tpi\u0107 w zapewnienia swojego politycznego i wojskowego przyw\u00f3dztwa, \u017ce „specjalna operacja wojskowa przebiega zgodnie z wcze\u015bniej uzgodnionym planem”. Je\u015bli do tej pory, po wyp\u0119dzeniu rosyjskich okupant\u00f3w z obwodu kijowskiego, obwodu sumskiego, obwodu czernihowskiego, b\u0142yskotliwej operacji Si\u0142 Zbrojnych Ukrainy w celu wyzwolenia regionu Charkowa, mobilizacji i ucieczce Rosjan z Chersonia, nie zdawa\u0142 sobie jeszcze sprawy, \u017ce wszystko w planach Kremla idzie nie tak, to objawienie powinno nadej\u015b\u0107 przynajmniej teraz, po odmowie Putina zorganizowania corocznej grudniowej konferencji prasowej i przekazania wiadomo\u015bci Zgromadzeniu Federalnemu (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, naruszaj\u0105c w ten spos\u00f3b Konstytucj\u0119 Federacji Rosyjskiej).<\/p>\n
A ostateczne zmia\u017cd\u017cenie rosyjskiej wiary w nieomylno\u015b\u0107 Putina mia\u0142oby nowe filmy spo\u0142eczno\u015bciowe zam\u00f3wione przez Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej, wzywaj\u0105ce do wst\u0105pienia w szeregi rosyjskich si\u0142 zbrojnych. Co wi\u0119cej, tw\u00f3rcy tych film\u00f3w nie polegaj\u0105 na patriotyzmie, nie na poczuciu obowi\u0105zku wobec ojczyzny i innym patosie. Oczywi\u015bcie klienci nie postawili takiego zadania, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z ca\u0142kowitej nieefektywno\u015bci takiej zach\u0119ty. Ale stymulacja materialna to zupe\u0142nie inna sprawa i g\u0142\u00f3wny nacisk k\u0142adziony jest na ni\u0105.<\/p>\n
Zanim przejd\u0119 do analizy samych film\u00f3w, chc\u0119 porozmawia\u0107 o zabawnym incydencie w jednym z rosyjskich program\u00f3w telewizyjnych. M\u00f3wimy o programie Andrieja Norkina na kanale NTV, kt\u00f3rego celem, podobnie jak innych podobnych projekt\u00f3w, jest sianie nienawi\u015bci w sercach Rosjan. Ukrai\u0144com, Zachodowi, w\u0142asnym rodakom, kt\u00f3rzy z jakiego\u015b powodu wykazuj\u0105 nielojalno\u015b\u0107 wobec w\u0142adzy (lub wykazuj\u0105 niewystarczaj\u0105c\u0105 lojalno\u015b\u0107) itp.<\/p>\n
Ostatnio jeden z nich Programy<\/a> zako\u0144czy\u0142o si\u0119 skandalem. A wichrzycielem by\u0142 niejaki David Nureyev, znany w Rosji jako „raper ptaka”. Co wi\u0119c zrobi\u0142 ten ptak? Stwierdzi\u0142 tylko, \u017ce nie rozumie, dlaczego Rosja prowadzi „operacj\u0119 specjaln\u0105” w Ukrainie. Moderator i inni go\u015bcie byli pocz\u0105tkowo zszokowani. Najwyra\u017aniej nie spodziewali si\u0119 takiego o\u015bwiadczenia ze strony uczestnika. W ko\u0144cu do tej pory m\u00f3wi\u0142 do\u015b\u0107 lojalnie do Kremla, a do czasu inwazji w Ukrain\u0119 nawet koncertowa\u0142 na rzecz rosyjskiej armii. I jeszcze to.<\/p>\n Warto zacytowa\u0107 fragment rozmowy:<\/p>\n \u2013 M\u0142odzi ludzie (rosyjscy \u2013 red.) maj\u0105 niewielkie poj\u0119cie o tym, co tam robimy (w Ukrainie \u2013 red.), bo \u017caden z nich (ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy \u2013 red.) nie przekroczy\u0142 tutaj granicy (do Rosji \u2013 red.). Odwo\u0142ywanie si\u0119 do ideologii Zwi\u0105zku Radzieckiego, \u017ce walczymy z „Niemcami” jest raczej w\u0105tpliwe \u2013 podzieli\u0142 si\u0119 swoimi w\u0105tpliwo\u015bciami Ptah.<\/p>\n Nast\u0119pnie moderator Andrei Norkin zaprosi\u0142 rapera do nakr\u0119cenia wideo, kt\u00f3re wyja\u015bni, co Rosjanie robi\u0105 „tam”. „Ale nie rozumiem siebie” – przyzna\u0142 Ptah.<\/p>\n Jedna z podnios\u0142ych uczestniczek, wychodz\u0105c z oszo\u0142omienia, zasugerowa\u0142a raperowi:<\/p>\n „Id\u017a na front, sp\u00f3jrz w oczy ch\u0142opakom, kt\u00f3rzy tam walcz\u0105, mo\u017ce wtedy zrozumiesz!”.<\/p>\n Ptak, nie b\u0119d\u0105c wyczerpanym, odpowiedzia\u0142:<\/p>\n – Tak, ju\u017c tam by\u0142em. Mam teraz wielu przyjaci\u00f3\u0142 w Wagner PMC, kt\u00f3rzy tam s\u0105.<\/p>\n „I nie rozumiesz, co oni tam robi\u0105?”<\/p>\n \u2013 Zarabiaj\u0105 wa\u017cki. Powiem wam szczerze: kto idzie do „Wagnera”, zarabia wa\u017cki… Naprawd\u0119 my\u015blisz, \u017ce id\u0105 tam po flag\u0119?..<\/p>\n A wi\u0119c: \u017cadnej denazyfikacji, demilitaryzacji, walki z faszystami i ochrony granic ojczyzny przed natowskimi naje\u017ad\u017acami. Ludzie, jak m\u00f3wi\u0105, „g\u0142upio zarabiaj\u0105 wa\u017cki”, pozwalaj\u0105c si\u0119 zwerbowa\u0107 do wojny z Ukrain\u0105.<\/p>\n Potwierdzaj\u0105 to wspomniane filmy. Pierwszy animowany, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w tym strumieniu reklamy Wa\u0142ek<\/a> o nieutalentowanym Sashy, kt\u00f3ry nie ma poj\u0119cia, jak p\u0142aci\u0107 za media, karmi\u0107 rodzin\u0119, kupowa\u0107 rower (uwaga: nie m\u00f3wimy nawet o samochodzie) itp. Sytuacja jest prawie beznadziejna. „Z\u0142e” opcje wyj\u015bcia z k\u0142opot\u00f3w s\u0105 wymienione w reklamie w formie pyta\u0144: 1. Nadzieja na szcz\u0119\u015bcie? 2. Ucieka\u0107 si\u0119 do ryzykownej \u015bcie\u017cki? 3. Poczeka\u0107, a\u017c co\u015b zmieni si\u0119 na lepsze? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie, bo to wszystko jest zawodne. Ale Sasha ma przyjaciela Petyi, kt\u00f3ry ju\u017c znalaz\u0142 wyj\u015bcie, radykalnie zmieni\u0142 swoje \u017cycie na lepsze i jest gotowy podzieli\u0107 si\u0119 swoim hackiem \u017cycia: zapisa\u0107 si\u0119 jako ochotnik do rosyjskiej armii.<\/p>\n A co to daje, zgodnie z filmem? W rzeczywisto\u015bci daje powszechne szcz\u0119\u015bcie: nowy zaw\u00f3d, nowych przyjaci\u00f3\u0142, pensj\u0119, o kt\u00f3rej Sasha nigdy wcze\u015bniej nie marzy\u0142, rozw\u00f3j kariery, korzy\u015bci od pa\u0144stwa, a co najwa\u017cniejsze – szacunek w spo\u0142ecze\u0144stwie. „B\u0105d\u017a jak Sasha!” \u2013 zach\u0119ca reklama. W rzeczywisto\u015bci oznacza to: id\u017a po pieni\u0105dze, aby zabi\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Co wi\u0119cej, reklama zapewnia naiwnych klient\u00f3w, \u017ce ta \u015bcie\u017cka nie kryje \u017cadnego ryzyka. Wr\u0119cz przeciwnie, ryzyko towarzyszy wszystkim innym sposobom uzyskiwania pieni\u0119dzy. A z rosyjsk\u0105 armi\u0105 wszystko jest gwarantowane.<\/p>\n Na poparcie tezy o pewno\u015bci i braku ryzyka Rosjaninowi na ulicy oferuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105c\u0105 reklam\u0119 Wa\u0142ek<\/a> O firmie kOta Patriot, kt\u00f3rego zubo\u017ca\u0142y w\u0142a\u015bciciel nie zgadza si\u0119 na zakup normalnej karmy dla kot\u00f3w. Dlatego kot zaci\u0105ga si\u0119 jako ochotnik do wojska, \u0142atwo zabija i chwyta Ukrai\u0144c\u00f3w. Tutaj autorzy filmu nie ukrywaj\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 musieli to zrobi\u0107. Ale uspokajaj\u0105, m\u00f3wi\u0105, \u017ce to mrugni\u0119cia, nawet kot jest w stanie to zrobi\u0107. W ko\u0144cu kot wraca do domu z mn\u00f3stwem pieni\u0119dzy.<\/p>\n Mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce takie filmy oderwane od \u017cycia nie dotkn\u0119\u0142y wystarczaj\u0105co mieszka\u0144c\u00f3w. Musia\u0142em radykalnie zmieni\u0107 koncepcj\u0119 i zbudowa\u0107 reklam\u0119 na rzekomo prawdziwych obrazach. Na przyk\u0142ad Wa\u0142ek<\/a>, gdzie stary ojciec-weteran wojny afga\u0144skiej lub kampanii czecze\u0144skiej jest zmuszony zabra\u0107 skarbonk\u0119 od swojej c\u00f3rki, w kt\u00f3rej przechowywa\u0142a pieni\u0105dze na nowego iPhone’a, poniewa\u017c nie ma wystarczaj\u0105co du\u017co pieni\u0119dzy na op\u0142acenie rachunk\u00f3w. W ko\u0144cu w fabryce, w kt\u00f3rej pracuje tata, wynagrodzenie jest stale op\u00f3\u017anione. Inny Wa\u0142ek<\/a>, gdzie dziadek jest zmuszony sprzeda\u0107 swoje „Zhiguli” za nic, poniewa\u017c emerytura jest rzadka, brakuje elementarnych rzeczy. Ale jest szcz\u0119\u015bliwe wyj\u015bcie. \u0141atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce jest to kontrakt z wojskiem. Ojciec ju\u017c w mundurze zwraca skarbonk\u0119 c\u00f3rce, a jej \u2013 najnowszego iPhone’a. Wnuk biednego dziadka wyci\u0105ga grub\u0105 paczk\u0119 banknot\u00f3w z kieszeni wojskowego p\u0142aszcza, zatrzymuj\u0105c „Zhiguli” dla swojego dziadka. A teraz ten ojciec i ten wnuk pojad\u0105 teraz w Ukrain\u0119, aby zabi\u0107 tamtejszych mieszka\u0144c\u00f3w, aby tylko rodzina mog\u0142a \u017cy\u0107 lepiej.<\/p>\n Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce to bajka ze szcz\u0119\u015bliwym zako\u0144czeniem. Na czym polega problem? Co jest nie tak? Spr\u00f3bujmy przeanalizowa\u0107.<\/p>\n W filmie, nakr\u0119conym na zam\u00f3wienie pa\u0144stwa, bez \u017cadnych nieporozumie\u0144, pokazuj\u0105 przeci\u0119tnego Rosjanina w kontek\u015bcie kompletnej, czarnow\u0142osej beznadziei, kiedy, jak si\u0119 wydaje, tolerancyjny za\u0142amuje si\u0119, najlepszym wyj\u015bciem jest utoni\u0119cie w matce Wo\u0142gi. Fabryki nie dzia\u0142aj\u0105, je\u015bli pracuj\u0105, to p\u0142ace nie s\u0105 wyp\u0142acane miesi\u0105cami, emerytury nie zapewniaj\u0105 minimum egzystencji. A potem jest jeszcze kredyt hipoteczny, p\u00f3\u0142-kryminalni kolekcjonerzy, inflacja, rosn\u0105ce ceny. A to dopiero pocz\u0105tek, potem b\u0119dzie tylko gorzej.<\/p>\n Dwa lata temu rosyjskie media opublikowa\u0142y dane badawcze z Wszechrosyjskiego Instytutu Badawczego Pracy Ministerstwa Pracy i Ochrony Socjalnej Federacji Rosyjskiej. Wed\u0142ug nich pensje wi\u0119kszo\u015bci Rosjan nie zaspokajaj\u0105 nawet reprodukcji pracy (normalne od\u017cywianie, odpoczynek, medycyna, wychowanie co najmniej jednego dziecka itp.). Od tego czasu takie dane nie s\u0105 ju\u017c upubliczniane w Rosji. Czasami jednak pojawiaj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 wymowne wyniki innych bada\u0144 socjologicznych. Na przyk\u0142ad ostatnio Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy przeprowadzi\u0142 ankiet\u0119 na temat zdolno\u015bci Rosjan do oszcz\u0119dzania. Mianowicie ten parametr okre\u015bla procent klasy \u015bredniej w kraju. Wyniki okaza\u0142y si\u0119 raczej rozczarowuj\u0105ce (dla Rosji): 73% pracuj\u0105cych Rosjan, jak pokazuje badanie, nie oszcz\u0119dza pieni\u0119dzy na przysz\u0142o\u015b\u0107, poniewa\u017c ich poziom dochod\u00f3w na to nie pozwala. Tylko 16% oszcz\u0119dza w r\u00f3\u017cnych odst\u0119pach czasu, z czego tylko 6% \u2013 regularnie. W ten spos\u00f3b klasa \u015brednia, kt\u00f3ra jest podstaw\u0105 stabilno\u015bci ka\u017cdego pa\u0144stwa, zosta\u0142a wycie\u0144czona w Rosji do nieszcz\u0119snych sze\u015bciu procent.<\/p>\n Logiczne by\u0142oby, gdyby ten sam zwyk\u0142y Rosjanin zapyta\u0142: jak do tego dosz\u0142o? Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o, \u017ce z pot\u0119\u017cnej rosyjskiej gospodarki, z legendarnego Gazpromu, z bilion\u00f3w petrodolar\u00f3w, z Funduszu Opieki Spo\u0142ecznej, pozosta\u0142y tylko pshik? I najwa\u017cniejsze: kto jest winny? C\u00f3\u017c, na pewno nie autorzy tych film\u00f3w, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 z obecn\u0105, ukszta\u0142towan\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105. A kto wtedy? Czy to naprawd\u0119 Putin doprowadzi\u0142 kraj do tak op\u0142akanego stanu swoimi imperialnymi ambicjami, nieuzasadnionymi militarystycznymi planami, paranoicznym rewan\u017cyzmem? A kto jeszcze?<\/p>\n